ABD Başkanı Donald Trump, İsrail'in en büyük düşmanı ve muhafazakar İranlılar için yüce lider olan Ayetullah Ali Hamenei'nin öldürüldüğünü doğruladı. İsrail ve Amerika'nın İran'a yönelik saldırılarının ardından Tahran'dan kaçan Hamenei'nin cansız bedenine ulaşıldığı kaydedildi.

Ali Hamenei'nin tam adı Ali Hüseyni Hamenei'dir. 17 Temmuz 1939'da Meşhed'de doğdu. İslam Devrimi'nden on yıl sonra yüce liderliğe yükseldi. Daha önce 1981-1989 yılları arasında İran Cumhurbaşkanlığı görevini yürüttü. Meşhed'de dindar bir ailede dünyaya gelen Hamenei, ilahiyat ve hukuk eğitimi aldı. Ayetullah Ruhullah Humeyni gibi önemli şahsiyetlerden dini dersler aldı. Şii siyasi ideolojisi olan vilayet el-fakih'i benimsedi ve bu ideoloji daha sonra İran teokratik sisteminin temelini oluşturdu.

Hamenei, 1960'lı ve 1970'li yıllarda İran Şahı Muhammed Rıza Pehlevi'nin güçlü bir muhalifiydi. Birden fazla kez tutuklandı, hapsedildi ve sürgün edildi. Ayetullah Humeyni'nin yakın bir çalışma arkadaşı haline geldi ve vaazlar, yazılar ve gizli hareketler aracılığıyla onun öğretilerinin yayılmasına yardımcı oldu. 1979 İslam Devrimi'nden sonra Hamenei, yeni İran İslam Cumhuriyeti'ni şekillendiren en yüksek din adamlarından biri oldu. Devrim Muhafızları'nın kuruluşunda yer aldı ve başlangıcından itibaren güvenlik ve istihbarat sektörüyle güçlü bağları olduğu aktarıldı.

Dönemin İran Cumhurbaşkanı Muhammed Ali Recai'ye yapılan suikastın ardından Hamenei, 1981'de cumhurbaşkanı seçildi. Cumhurbaşkanlığı makamı o dönemde daha zayıf olsa da, asıl güç Ayetullah Humeyni'nin elindeydi, ancak Hamenei İran-Irak Savaşı'nda ve iç siyasi konsolidasyonda önemli bir rol oynadığı vurgulandı. Humeyni'nin 1989'daki vefatının ardından, en yüksek din adamı olmamasına rağmen Hamenei beklenmedik bir şekilde onun halefi olarak seçildi. İran Anayasası, daha düşük bir din adamı rütbesine sahip bir kişinin yüce lider olarak görev yapmasına izin vermek için değiştirildiği belirtildi. İran'ın yönetim sistemine göre, silahlı kuvvetler üzerinde yüce komutanlık yetkisine, savaş ilan etme yetkisine ve askeri komutanlar ile yargıçlar da dahil olmak üzere üst düzey yetkilileri atama veya görevden alma yetkisine sahip olduğu bildirildi. Görüşlerine gelince, Hamenei koyu bir muhafazakar ve Batı karşıtıydı. İdeolojisinin belirli faktörler tarafından şekillendiği kaydedildi.

Hamenei'nin eşi Meşhed'de dindar bir aileden gelmekle birlikte nadiren kamuoyuna çıktı. Dört oğlu ve iki kızı olmak üzere altı çocuğu bulunuyordu. Oğlu Mücteba Hamenei'nin de özellikle Devrim Muhafızları (İRCG) ve din adamı yapılanması içinde İran'daki gerçekliği şekillendiren bir figür olduğu belirtildi. Hamenei ailesi genellikle gözlerden uzak dururken, yıllar içinde yolsuzluk ve ayrıcalık iddiaları ortaya çıktığı bilgisi verildi. Hamenei'nin yaşı ve kötüleşen sağlığı nedeniyle yüce liderin halefiyle ilgili tartışmaların yoğunlaştığı kaydedildi.

Sürgündeki merhum Şah'ın oğlu Rıza Pehlevi'nin, İran İslam Cumhuriyeti'nin güçlü bir eleştirmeni ve seküler demokrasinin savunucusu olduğu ifade edildi. Hamenei, onu Batı destekli karşı devrimin bir sembolü olarak gördü ve sürgündeki şahsiyetleri hain veya yabancı ajanlar olarak nitelendirdiği biliniyordu. Pehlevi, İran'da şiddet içermeyen bir rejim değişikliği çağrısında bulunmuş ve muhalif güçleri birleştirmek istediğini belirtmişti. Hamenei rejimi ise onu önemsiz ve İran kamuoyundan kopuk olarak etiketlediği aktarıldı.

Hamenei, İran Cumhurbaşkanı olarak Yugoslavya'ya resmi bir ziyarette bulunmuştu. Dönemin Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti (SFRY) Başkanlık Konseyi Başkanı Raif Dizdareviç tarafından en yüksek devlet törenleriyle karşılandığı hatırlatıldı. Hamenei'nin, 2009'da, neredeyse 21 yıl sonra bu ziyareti değerlendiren bir paylaşımında, sıcak ve büyük bir saygıyla karşılandığını, ancak Yugoslavya'nın bağlantısız olmasına rağmen, yoğun ısrarına rağmen İran İslam Cumhuriyeti'ne tüfek ve tank gibi konvansiyonel silahlar satmak istemediğini kaydettiği belirtildi.