Sırbistan'da, Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump'ın, "Barış Komitesi" adı verilen yeni bir oluşum oluşturma girişimi, Gazze'nin yeniden inşası için ad hoc bir projeden, uluslararası diplomasi yeniden tanımlama çabası haline dönüşüyor.

Trump, Ocak ayında dünya genelindeki yaklaşık 60 ülkenin liderlerine bu oluşuma katılmaları için davet gönderdi ve bu komitede kalıcı üyelik için bir milyar dolar yatırmaları şartını koydu. Söz konusu fon, Trump'ın başkanlık edeceği komite tarafından yönetilecek.

Beyaz Saray, Barış Komitesi'ni savaşla harabe olmuş Gazze'nin yeniden inşası için bir araç olarak tanıtsa da, bu inisiyatifin kökleri çok daha derinlere iniyor. Trump, bu konsepte ilk kez Eylül 2025'te, İsrail ile Hamas arasındaki savaşın sona erdirilmesi müzakereleri sırasında değinmişti. İnisiyatif, Kasım 2025'te Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin kabul ettiği 2803 numaralı kararla uluslararası bir çerçeveye kavuştu; bu karar, komiteye Gazze'nin yönetilmesi, yeniden inşası ve ekonomik toparlanmasını desteklemek için bir görev verdi.

Ancak Ocak ortasında kamuoyuna sızan taslak belge, neredeyse Gazze'den hiç bahsetmiyor. Bunun yerine, "çatışmalarla etkilenen veya tehdit altındaki bölgelerde istikrar, hukukun üstünlüğü ve kalıcı barışın sağlanması" üzerinde duruluyor. Bu durum, diplomatlar arasında Trump'ın Barış Komitesi'ni küresel krizler için kalıcı bir mekanizma olarak gördüğü algısını güçlendiriyor.

Komitenin kurulma sürecinde çeşitli diplomatik görüşmeler yapıldı. Ekim 2025’te eski Britanya Başbakanı Tony Blair, Jordan’da Filistin yönetimi ile Gazze üzerindeki uluslararası yönetim hakkında görüştü. Trump, iki gün sonra “savaşın sona erdiğini” duyurarak Barış Komitesi’nin kurulacağının sinyalini verdi.

Bu yıl Ocak ayında, Barış Komitesi'nin genel direktörü olarak seçilen Nikolay Mladenov, eski Birleşmiş Milletler Ortadoğu Barış Süreci Koordinatörü, İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ile Filistinli yetkililerle çeşitli toplantılar gerçekleştirdi. Trump, 15 Ocak 2026'da Barış Komitesi'nin resmen kurulacağını açıkladı ve bunu "tarihin en büyük ve en prestijli oluşumu" olarak nitelendirdi.

Trump, Barış Komitesi üyeleri arasında yakın danışmanları ve siyasi müttefiklerine de yer verdi. Bunlar arasında ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, ABD’nin özel temsilcisi Steve Biegun ve Trump'ın damadı Jared Kushner gibi isimler bulunuyor. Eski Britanya Başbakanı Tony Blair de komitede yer alan diğer bir isim.

Şu ana kadar birçok ülke Barış Komitesi'nde yer alacağını duyurdu. Ülkeler arasında ABD'nin başkanlığının yanı sıra Arjantin, Kanada, Arnavutluk, Kazakistan, Paraguay, Özbekistan ve Vietnam yer alıyor. Ancak Sırbistan henüz bu listeye dahil edilmedi. Arjantin’in kararının özel bir önemi var; burada Devlet Başkanı Javier Milei, daveti "şeref" olarak değerlendirerek Trump ile ideolojik olarak yakın bir işbirliği olduğunu ifade etti.

Kanada Başbakanı Mark Carney, teorik olarak Barış Komitesi fikrine katıldığını aktarırken, uygulamanın detayları üzerinde çalışmaların sürdüğünü belirtti. Arnavutluk ise bu daveti açıkça kabul etti ve Başbakan Edi Rama, bu durumun "büyük uluslararası tanınma" olduğunu ifade etti.

Daha geniş uluslararası güçler ve bölgesel aktörlerin çoğuna davet ulaştı; bunlar arasında Çin, Rusya, Hindistan, Japonya, İsrail, Türkiye, Suudi Arabistan, Birleşik Krallık, Ukrayna ve Avrupa Birliği ile ilgili ülkeler bulunuyor. Kremlin, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in davet edildiğini teyit etti ve Moskova'nın teklifi değerlendirdiğini açıkladı. Ancak birçok Avrupa başkenti, Washington ile ilişkilerindeki siyasi hassasiyetten dolayı sessiz kalmayı tercih etti.

Fransa ise Barış Komitesi'ne katılmayı doğrudan reddetti ve bu durum, Trump ile Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron arasındaki ilişkilerin daha da gerilmesine yol açtı. Azerbaycan da daveti reddetti, ancak kamuoyuna bir açıklama yapmadı.

Taslak belgede, Barış Komitesi'nin liderlerden oluşan ana kurul, diplomasi ve yatırımlara odaklanan yürütme komitesi ve Gazze'ye yönelik geçici yönetim sağlayan özel bir yürütme komitesi ile karmaşık bir yapıya sahip olduğu belirtiliyor. Ancak en kritik nokta, Trump’ın neredeyse tüm konularda son sözü söyleyecek olması ve kararlar üzerinde veto yetkisine sahip olması.

Eleştirmenler, bu tür bir güç yoğunlaşmasının, kalıcı statünün fiili olarak satın alındığı bir finansman modelinin, mevcut çok taraflılık ilkelerinden radikal bir sapma olduğunu belirtiyor. Eski ABD’li diplomat Aaron David Miller, Barış Komitesi'nin daha çok bir siyasi gösteri olarak işlev gördüğünü öne sürerken, akademik çevrelerden de benzer eleştiriler gelmekte. Gazze’nin resmi olarak kurulma nedeni olmasına rağmen, yeni yapının en tepe noktasında Filistinli temsilcilerin olmaması dikkat çekiyor.

Birleşmiş Milletler nezdinde ise tepkiler ihtiyatlı ve gereken yere getirmenin, Barış Komitesi'nin bir süre sonra BM'nin otoritesini zayıflatabileceğine yönelik endişeler mevcut.