Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić ve Arnavutluk Başbakanı Edi Rama, Almanya'nın saygın gazetesi FAZ için kaleme aldıkları ortak makalede, Avrupa Birliği'ne (AB) alışılmadık bir teklif sunduklarını bildirdi. Liderler, aday ülkelerin veto hakkından feragat etmesi karşılığında AB tek pazarına ve Schengen bölgesine erişim talep ettiklerini belirtti. Bu önerinin, AB'nin genişleme politikasındaki durağanlığı aşmak ve Batı Balkan ülkelerinin uzun süredir bekleyişine somut bir çözüm sunmak amacıyla yapıldığı vurgulandı.

Hırvatistan'ın 2013'te AB'ye katılımından bu yana genişleme politikasının durgunluk yaşadığı kaydedildi. Mevcut üye ülkelerin "yeni blokajlardan" duyduğu endişelerin, Batı Balkanları on yılı aşkın süredir bekleme odasında tuttuğu aktarıldı. Bu bağlamda, Vučić ve Rama'nın, adayların somut faydalar karşılığında veto hakkından vazgeçtiği hızlandırılmış bir entegrasyon modeli önerdiği açıklandı. Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić, ülkesinin hedeflediği temel değerlerin insanların, malların ve sermayenin serbest dolaşımı olduğunu belirterek, bu modelin Sırbistan için kabul edilebilir olduğunu ifade etti.

Bu modelin, vatandaşların hemen hissedebileceği somut avantajlar sunduğu belirtildi. Sırbistan'ın pazarın işleyişi, tüketici koruması, çevre ve ulaşım konularındaki kararlarda eşit bir ortak olacağı, ancak oybirliği gerektiren alanlarda (veto hakkı) oy hakkına sahip olmayacağı vurgulandı. Yerel uzmanlar bu girişime genellikle olumlu yaklaştıklarını kaydetti. Avrupa Politikaları Merkezi'nden Strahinja Subotić, bu seçeneğin "zorunlu bir kötülük" olarak görülmesi gerektiğini, ancak sürecin kilidini açan ve büyük faydalar sağlayan bir uzlaşma olduğunu aktardı. Uluslararası ilişkiler uzmanı Ivan Vejvoda ise AB'nin daha önce de "çok katmanlı" çalıştığını (Euro bölgesinde veya Schengen'de olmayan ülkeler gibi) hatırlatarak, tam üyelik için hazır olduğunu kanıtlamak adına Birliğin çalışmalarına katılım için her fırsatın değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti. Bu modelin, Karadağ'ın Sırbistan'ı Birliğe katılması durumunda engelleyemeyeceği gibi, komşuların birbirlerini bloke etmesini önleyeceği de belirtildi.

Brüksel'de şüpheci üye devletleri sakinleştirecek bir formül arayışı sürerken, Belgrad ve Tiran'ın sonuç getiren bir uzlaşmaya hazır oldukları mesajını gönderdiği belirtildi. FAZ için yazdığı yazıda, Alman gazeteci Michael Martens, Almanya'da Anton Hofreiter (Yeşiller) gibi isimlerin veto hakkı olmayan AB genişlemesi fikrini desteklediğini aktardı. Hofreiter, alternatifin bu ülkelerin AB üyesi olamaması olduğunu kaydetti. Sosyal Demokrat Parti (SPD) Federal Meclis Grubu'nun dış politika sözcüsü Adis Ahmetović de bu yaklaşıma açık olduğunu dile getirerek, veto hakkından vazgeçmenin katılım sürecini hızlandırmak için bir uzlaşma olabileceğini açıkladı. Ancak AB Genişlemeden Sorumlu Komiser Marta Kos gibi karşı çıkanlar da olduğu belirtildi. Kos, herhangi bir genişlemenin Avrupa'yı güçlendirmesi ve AB'nin hareket etme kabiliyetini sınırlamaması gerektiğini vurgulayarak, AB anlaşmalarında ikinci sınıf üyeliğin öngörülmediğini ifade etti.