Amerikan Başkanı Donald Trump, son haftalarda artan gerilimlerin ardından, Davos'taki Dünya Ekonomik Forumu sırasında Grenland ile ilgili tutumunu değiştirdi. Trump, Avrupa müttefiklerine yönelik gümrük tarifeleri uygulamakla tehditlerini geri çekti, askeri güç kullanma ihtimalini dışladı ve stratejik öneme sahip olan bu ada ile ilgili bir anlaşmanın yolda olduğunu duyurdu. Grenland, resmi olarak Danimarka Krallığı'na bağlı bir bölge.

Trump, NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg ile görüşmesinin ardından, her iki tarafın da güvenlik ve temel mineral erişimi konularında fayda sağlayacağı "uzun vadeli ve nihai bir anlaşma" olduğunu belirtti. Detaylar henüz açıklanmamış olmasına rağmen, anlaşmanın kalıcı olacağı ve ABD'nin bu anlaşma ile Arktik'teki pozisyonunu güçlendireceği vurgulandı.

Amerikan ve Avrupa kaynaklarına göre, olası bir çözümün temel taşlarından biri, 1951 tarihli ABD-Danimarka anlaşmasının yeniden tanımlanması olabilir. Bu anlaşma, ABD'ye Grenland'da süresiz askeri varlık bulundurma hakkı tanımaktadır; Soğuk Savaş döneminde adada ondan fazla Amerikan askeri üssü bulunmaktaydı. Günümüzde yalnızca bir üs aktif olmakla birlikte, Trump'ın tehditleri ve artan jeopolitik gerilimler ışığında Danimarka ve NATO, Amerika'nın askeri kapasitesini artırma konusunda görüşmelere açık olduklarını belirtmişlerdir.

NATO’dan gelen açıklamalara göre, gelecekteki müzakereler, Rusya ve Çin'in Grenland'da ekonomik veya askeri bir varlık edinmelerini önlemeye odaklanabilir ve bu durum, güncellenmiş bir anlaşma için özel maddelerin eklenmesine olanak tanıyabilir.

Davos'tan birkaç gün önce Trump, Avrupa müttefiklerine gümrük tarifeleri uygulamakla tehdit etmişti. 1 Şubat'tan itibaren %10, Haziran'dan itibaren ise %25'lik bir gümrük tarifesi olasılığını dile getirmişti. Ancak Stoltenberg ile görüştükten sonra Trump, gümrük tarifelerinde şimdilik geri adım attığını ve bölgenin devralınması için askeri güç kullanmayacağını aktardı. Avrupa diplomatik çevrelerinde bu ani değişim, Trump'ın zor bir durumdan çıkmak istemesi olarak değerlendirildi.

Bir Avrupa diplomatına göre, krizin NATO içindeki güveni zedelediği kaydedildi. Trump’ın retoriklerinin hafiflemesine rağmen, Avrupa liderleri, iki haftalık politik drama ve NATO'nun birliği için duyulan endişenin kolayca unutulamayacağı mesajını verdi.

New York Times'a göre, müzakere edilen seçeneklerden biri, ABD'nin tüm Grenland'ı değil, belirli, net tanımlanmış bölgelerde askeri üsler inşa etmek amacıyla tam egemenlik talep etmesi. Böyle bir düzenleme, Birleşik Krallık'ın Kıbrıs'taki egemen üsleri modeline benzerlik gösterebilir.

Bu senaryoya göre Grenland'ın tamamı satılmayacak, ancak belirli bölgeler Amerikan toprakları haline gelirken, adanın geri kalanı Danimarka ve Grenland egemenliğinde kalacaktır. Trump, Grenland'daki mineral kaynaklarına erişim talebinde de bulundu; fakat Kopenhag ve NATO bu durumu henüz resmi olarak teyit etmedi.

NATO'dan yapılan açıklamalara göre, anlaşma henüz tamamlanmamış ve Danimarka ile Grenland yetkilileriyle görüşmelere devam edilecektir. Stoltenberg, bunun için "daha çok iş var" ifadesini kullandı. Danimarka Dışişleri Bakanı, Trump'ın gümrük savaşını askıya alma ve güç kullanımından vazgeçme mesajlarını "olumlu bir sinyal" olarak değerlendirdi.

Ancak Grenland'daki tepkiler daha çok sert bir şekilde yükseldi. Grenlandlı politikacılar, NATO'nun kendi egemenlikleri hakkında müzakere etme yetkisine sahip olmadığını ve bunun doğrudan Grenland halkının katılımı olmadan yapılamayacağını vurguladılar.

Grenland milletvekili, "Bizimle ilgili hiçbir şey, görüşülmeden yapılmamalıdır" açıklamasıyla, NATO’da yapılan kararların Grenland'ın toprakları veya doğal kaynakları hakkında olmasının "tamamen kabul edilemez" olduğunu belirtti. Benzer tepkiler, Danimarka'dan da geldi; birçok yetkili, "Grenland satılık değil" dedi.

Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, "Her konuda müzakere edebiliriz - güvenlik, yatırımlar ve ekonomi. Ancak bir konuda müzakere edemeyiz: egemenlik konularında” dedi. Frederiksen, Danimarka'nın müttefikleri ile Arktik güvenliğini artırmak üzere inşa sürecinde olan "Zırhlı Dome" gibi projeler hakkında yapıcı bir diyaloğu arzuladığını ifade etti, fakat buna kesinlikle Danimarka Krallığı'nın toprak bütünlüğüne tam saygı gösterilerek öncülük edileceğini vurguladı.

Resmi olarak durum müzakerelere ve ortak bir çalışma grubunun oluşturulmasına geri dönse de, birçok Avrupa lideri, Grenland meselesinin NATO içindeki ilişkileri ne kadar değiştirdiğine dikkat çekti. Kanada Başbakanı Mark Carney, eski düzenin "çatırdadığı" söylerken, Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, "seizmik bir değişim" ve daha büyük bir Avrupa stratejik özerkliğine ihtiyaç olduğunu belirtti.

Sonuç olarak, Trump'ın Grenland konusundaki manevrasının sonunda nasıl bir anlaşma sağlanacağı henüz belirsizliğini korusa da, bu durum, ABD ile Avrupa müttefikleri arasındaki güven, egemenlik ve güvenlik meselelerini derinlemesine incelemek ve tartışmak zorunda kalacak.