Sırbistan'ın başkenti Belgrad yakınlarındaki Batajnica'da bulunan polis üssü sahasında, 2001 yılında başlayan kazılarda yüzlerce Kosovalı Arnavut'un cesedinin toplu mezarlarda bulunduğu bildirildi. BBC tarafından aktarılan bilgilere göre, cesetlerin yaklaşık yirmi yıl önce dönemin Sırp yetkilileri tarafından Kosova'daki katliamları gizlemek amacıyla soğutuculu kamyonlarla bu alana taşındığı vurgulandı. Eski Yugoslavya Devlet Başkanı Slobodan Milošević'in talimatıyla gerçekleştirilen bu operasyonda, 744 kişinin naaşının ortaya çıkarıldığı ve bu kişilerin arasında çocukların da olduğu kaydedildi.

Yerel kaynak Kaldrma'ya göre, Batajnica'daki bu alan, eski Yugoslavya döneminde, Josip Broz Tito'nun 1944'te kurduğu ve merkezi istihbarat teşkilatı olan OZNA için inşa edilmiş, güvenlik ve askeri karakteri derinlemesine köklü bir yerleşim yeri olarak belirtildi. Günümüzde, bölgede Sırbistan İçişleri Bakanlığı'na bağlı Özel Anti-Terör Birimi'ne (SAJ) ait bir poligon, kuleler, modern iletişim sistemleri ve helikopter pisti gibi elit birimlerin eğitimi için gerekli tüm altyapı bulunuyor. Bölgeye giriş, kemer şeklinde büyük bir kapıdan sağlanıyor ve geçmişte bu kapıda dönemin simgesi olan kızıl yıldızın da bulunduğu aktarılıyor.

BBC'nin haberine göre, Batajnica'daki beton kemerin altından yirmi yıl önce yüzlerce Kosovalı Arnavut'un cesedini taşıyan soğutuculu kamyonlar geçti. Sırp yetkililerinin, Kosova'da işlenen toplu cinayetleri gizleme çabası olarak değerlendirilen bu olaylar, bölgede masum kurbanların saklandığına işaret ediyor. İlk toplu mezar kazıları 2 Haziran 2001'de başlarken, aktivistler bu örtbas ve sessizlik komplosunun hala devam ettiğini belirtiyor. Uygulamalı Tarih Merkezi tarafından Nisan 2019'da düzenlenen bir kamu turunda konuşan hukukçu ve aktivist Mirko Medenica, dört yaşındaki Genc, iki yaşındaki Granit ve sekiz aylık hamile Lirija'nın da aralarında bulunduğu Berisha ailesi üyelerinin kalıntılarının burada bulunduğunu açıkladı. Kazılarda iki emzik, tırnak makası, altın takılar ve saatler gibi kişisel eşyaların da bulunduğu kaydedildi.

Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi (ICTY), Kosovalı Arnavutlara yönelik suçların örtbas edilmesinde dönemin Sırbistan İçişleri Bakanlığı Kamu Güvenliği Dairesi Başkanı Vlastimir Đorđević'in başrol oynadığını belirterek, Đorđević'i 18 yıl hapse mahkum etti. Cesetlerin yerinin değiştirilmesinin, dönemin Yugoslavya Devlet Başkanı Slobodan Milošević'in emriyle gerçekleştirildiği de mahkeme tarafından tespit edildi.

Bugün bu toplu mezarlar hakkında kamuoyunda yeterince bilgi bulunmadığı, birçok kişinin Belgrad yakınlarında yaşanan bu olaylardan ve 1990'larda Kosova'da olanlardan habersiz olduğu ifade ediliyor. Uygulamalı Tarih Merkezi ve diğer bazı kuruluşlar, Batajnica gerçeğinin unutulmaması için çaba gösteriyor. Merkezin yetkilisi Ružica Dević, BBC'ye yaptığı açıklamada, "Tarihi olaylara tanıklık eden halka açık yerleri gezerek, bastırılmış ama önemli konular hakkında konuşmaları teşvik etmeye çalışıyoruz" ifadelerini kullandı. Ancak, kazıların ardından toplu mezarların tekrar kapatıldığı, düzleştirildiği ve günümüzde polis özel kuvvetleri tarafından eğitim alanı olarak kullanılmaya devam edildiği de aktarıldı.