Atina Ulusal Gözlemevi'nden Gonzalo Munjos-Sančez liderliğindeki bir çalışmada, Büyük Macellan Bulutu'nda bulunan dev yıldız WOH G64'ün, kırmızı süperdev aşamasından nadir bir sarı hiperdev aşamasına geçtiği belirtildi. "Nature Astronomy" dergisinde bugün yayımlanan bu gelişmenin, yıldızın bir süpernova patlamasına yaklaştığının göstergesi olabileceği vurgulandı.

Elde edilen verilerin, devasa yıldızın dış katmanlarını attığını, sıcaklığı artarken küçüldüğünü ve kısa ömrünün sonuna yaklaştığını gerçek zamanlı olarak gözlemlediklerine işaret ettiği kaydedildi. WOH G64, ilk kez 1970'li yıllarda Samanyolu Galaksisi'nin yörüngesindeki cüce galaksi Büyük Macellan Bulutu'nda ilginç bir nesne olarak keşfedildi. Yıldızın sadece son derece parlak olmakla kalmayıp, aynı zamanda şimdiye kadar keşfedilen en büyük yıldızlardan biri olduğu, yarıçapının Güneş'inkinden 1.500 kattan daha fazla olduğu aktarıldı. 2024 yılında Çok Büyük Teleskop'un (VLT) interferometresi sayesinde, galaksimiz dışından ayrıntılı olarak fotoğraflanan ilk yıldız olan WOH G64'ün görüntüsü, merkezi dev yıldızın etrafındaki belirgin, tozlu bir örtüyü ortaya koyarak yaşlandıkça kütle kaybettiğini doğruladı. Kozmik ölçekte genç bir yıldız olan WOH G64'ün beş milyon yıldan daha az olduğu tahmin ediliyor. Yaklaşık 4,6 milyar yaşında olan Güneş'in aksine, WOH G64'ün hızlı yaşayıp genç ölmek üzere olduğu belirtildi. Kendi kütleçekimi altında çöken devasa bir gaz ve toz bulutundan oluşan yıldız, başlangıçta Güneş gibi çekirdeğinde hidrojen yaktı. Daha sonra genişleyerek helyum yakmaya başladı ve kırmızı süperdev aşamasına geçti. Ancak tüm süperdevler hiperdeve dönüşmüyor. Aşırı derecede büyük yıldızların yakıtlarını çok hızlı tüketerek hidrojen yakma aşamasından helyum yakma aşamasına geçtiğinde hiperdevlerin oluştuğu varsayılıyor. Bu geçiş sırasında dış katmanlarını atmaya başlayan yıldızların çekirdekleri küçülüyor. Bir yıldız hiperdev olduğunda sonunun yakın olduğu ve şiddetli bir süpernova patlamasıyla sona erdiği ifade edildi. Yeni çalışma, 2014 yılında orijinal süperdevin yüzey katmanının büyük bir kısmının uzaya fırlatıldığını öne sürüyor. Bu durumun, WOH G64'ün yaydığı ışığın spektral analiziyle varlığı doğrulanan bir yoldaş yıldızla etkileşiminden kaynaklanabileceği açıklandı. Bir diğer olasılığın ise yıldızın patlamaya hazırlanıyor olması olduğu kaydedildi. Bu kadar büyük kütleli yıldızların kaçınılmaz olarak güçlü bir patlamayla sona ereceği bilinmekle birlikte, bunun ne zaman gerçekleşeceğini önceden kesin olarak belirlemenin çok zor olduğu vurgulandı. Gözlemlenen dönüşümün, süpernovadan önce gelen "süper rüzgar" adı verilen bir aşamanın sonucu olabileceği de bir senaryo olarak değerlendiriliyor. Bunun, çekirdekteki yakıtın hızla tüketilmesiyle ortaya çıkan güçlü içsel nabızlanmalardan kaynaklandığı tahmin ediliyor.

Çoğu yıldızın milyonlarca, hatta milyarlarca yıl yaşadığına işaret edilerek, galaksimiz dışındaki bir yıldızın bu denli önemli bir dönüşümüne tanıklık etme ve belgeleme fırsatının her zaman mümkün olmadığı ifade edildi. Şanslı olunursa, WOH G64'ün ölümünün kendi ömrümüz içinde görülebileceği belirtildi. Bunun sadece muhteşem bir galaksiler arası manzara olmakla kalmayıp, bilim insanları için bu büyüleyici yıldız hakkındaki tüm bulmacayı bir araya getirme fırsatı sunacağı kaydedildi. Eğer WOH G64 gerçekten bir süpernovaya dönüşürse şunların gerçekleşeceği aktarıldı: Yıldız, bir saniyenin çok kısa bir bölümünde Güneş'in tüm ömrü boyunca üreteceğinden daha fazla enerji açığa çıkaracak. Dış katmanlar saniyede binlerce kilometre hızla uzaya fırlatılacak. Süpernova son derece parlak bir nesne haline gelecek. Büyük Macellan Bulutu'nda bulunduğu için, parlaklığının haftalar veya aylarca güney gökyüzünde çok parlak bir "yeni yıldız" gibi çıplak gözle Dünya'dan görülebileceği bildirildi. Patlamanın, gelecekteki yıldızların ve gezegenlerin oluşumu için hayati önem taşıyan demir, nikel ve diğer ağır elementleri oluşturup uzaya dağıtacağı vurgulandı. Çekirdeğin kütlesine bağlı olarak, ardında bir nötron yıldızı veya kara delik bırakacağı ifade edildi. WOH G64, Dünya'dan yaklaşık 160.000 ışık yılı uzaklıktaki Büyük Macellan Bulutu'nda yer alıyor. Dünya üzerinde ciddi bir biyolojik veya atmosferik etki yaratması için, bir süpernovanın yaklaşık 30 ila 50 ışık yılından daha yakın bir mesafede patlaması gerektiği belirtildi. Bu yıldızın ise bu sınırın binlerce kat ötesinde olduğu açıklandı. Dolayısıyla, bunun tek etkisinin, görsel ve bilimsel açıdan muhteşem bir astronomik olay ile astrofizikçiler için devasa miktarda veri olacağı kaydedildi.