Mark Rutte ve Donald Trump arasında gerçekleştirilen görüşmeler sonrasında, NATO'nun Arktik'teki varlığını artırma konusundaki çerçeve anlaşmasının çetin bir zemin üzerinde durduğu kaydedildi. Anlaşma, Grönland'ın egemenliği, önemli minerallere erişim ve "Altın Dome" adlı savunma sistemine yönelik Amerikan ambisyonları gibi konularla ilgili belirsizlikler içeriyor.

Trump’ın öngörülemez tutumları, anlaşmanın devamlılığı açısından sorgulanır hale gelmişken, Trump’ın Grönland üzerindeki mineral kaynaklarına erişim talebi, anlaşmanın ne derece sürdürülebilir olduğunu gündeme getiriyor. Ayrıca, Grönland üzerinde kısmi olarak konumlanacak trilyon dolarlık "Altın Dome" savunma sistemine dair sorular da yanıt bekliyor.

Geçtiğimiz yıl boyunca, Trump'ın maximalist taleplerle bir dizi çelişkili çatışma başlatıp daha sonra geri adım atması, sürecin belirsizliğini artırdı. Bu durumu Guardian gazetesi, Trump'ın sürecin henüz ortasında olabileceği şeklinde aktardı.

Birleşik Krallık, NATO'nun Arktik'te daha fazlasını yapmasını vurgulayan anlaşmaya katkıda bulundu, ancak Trump'ın geri adım atışı üzerine kutlama yapmadı. Britanya Dışişleri Bakanı Yvette Cooper, NATO'nun "Arktik Gözetimi" önerisinin mantıklı olduğunu belirtti. Bu proje, NATO'nun 2025'te oluşturduğu "Baltık Gözetimi" ve "Doğu Gözetimi" mekanizmalarına dayanan bir model olarak geliştiriliyor.

Birleşik Krallık ve Alman Savunma Bakanı Boris Pistorius'un öncülüğünde, Arktik Gözetimi'nin NATO toplantılarındaki tartışmalara dahil olduğu bildiriliyor. Ancak, Trump’ın, Grönland üzerindeki tam mülkiyet talebi, ABD'nin güvenlik çıkarları açısından kritik bir unsur olarak öne çıkıyor.

NATO üyelerinin bazıları, Rus deniz kuvvetlerine karşı bir tehdit algılamadıkları için bu konsepti sorguladı. Ancak, geçen hafta sekiz üye devletin gerçekleştirdiği keşif misyonu, Trump'ın tepkisini çekmiş ve gümrük tarifeleri tehdidinde bulunmasına neden olmuştu. Trump, Avrupa'nın savunma hazırlıkları konusundaki bu misyonu, Grönland'ı zorla ele geçirme girişimi olarak yanlış yorumladı.

Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, Rutte ve Trump arasındaki görüşmeden sonra, NATO Genel Sekreteri ile görüşmelerinin olduğunu ve ittifakın Kopenhag'ın tutumundan haberdar olduğunu vurguladı. Rutte, Trump’ın Danimarka adına müzakere yürütme yetkisine sahip olduğunu belirterek, görüşmeler sırasında egemenlik konusunun hiç gündeme gelmediğini aktardı.

1951 ve 2004 yıllarında güncellenen ABD ile Danimarka arasındaki anlaşma, ABD'ye Grönland'daki üslerde geniş bir faaliyet yelpazesini yürütme izni verse de, bu toprakların Danimarka egemenliğinde kaldığını açıkça belirtiyor.

Trump'ın talep ettiği yeni çerçevenin Kıbrıs'taki Britanya üslerine daha yakın bir model olduğu iddialarına karşılık, bu durum şaşırtıcı bulunuyor; zira Kıbrıs'taki mülkler Britanya Savunma Bakanlığı'nın yönetimi altındaki egemen alanlar olarak değerlendiriliyor.

İki ana mesele hâlâ belirsizliğini koruyor: Trump’ın açıkladığı anlaşmanın ABD’ye Grönland'daki önemli minerallere erişim sağladığı iddiaları ve 175 milyar dolarlık "Altın Dome" savunma sisteminin istihdam edilmesi. Trump, Grönland'ın tam mülkiyetinin bu projenin gerçekleştirilmesi için gerekli olduğunu tekrar vurguladı.

Henüz bu projeye yönelik bir ihale verilmiş değil; bununla birlikte, savunma sisteminin çoğu alanında yer alacak olan unsurların uydulara dayanacağı tahmin ediliyor. Ayrıca, Danimarka topraklarındaki mevcut "uzay üssü" Pituffik, ABD'nin roket saldırılarına erken uyarı ağı için önemli bir rol üstleniyor.

1959 tarihli anlaşma, limanlar üzerinde daha fazla odaklansa da, ABD’ye geniş bir yapısal ve operasyonel faaliyet yürütme izni sağlamaktadır.

Trump’ın Grönland üzerindeki mülkiyet talebinin "Altın Dome" projesi için stratejik öneme sahip olduğu vurgusu, ABD Muafiyet Bakanı Scott Besant’ın konuşmalarıyla dile getirildi. Ancak, Trump’ın Avrupa müttefikleriyle yaşadığı çatışmalar, şu an için bir duraklama döneminde.