Avrupa'nın önde gelen kültürel miras sivil toplum kuruluşları ağı Europa Nostra, bugün 2026 yılı için Avrupa'nın en çok tehlike altındaki yedi kültürel miras alanını açıkladı. Açıklamada, Sırbistan'ın Pančevo kentindeki Weifert Bira Fabrikası'nın da listeye dahil edildiği belirtildi. Fabrikanın, finansman eksikliği, çözülmemiş mülkiyet sorunları, 2005'teki yangın ve iklim değişikliğinin etkileri nedeniyle kritik risk altında olduğu vurgulandı.

Europa Nostra, Pančevo'daki Weifert Bira Fabrikası'nın Avrupa'daki en eski buharlı bira fabrikalarından biri ve Balkanlar'daki en eski bira fabrikası olduğunu kaydetti. 1722 yılında kurulan bu endüstriyel kompleksin, büyük önem taşıyan kültürel miras statüsüne rağmen on yıllardır yetersiz finansman, çözülemeyen mülkiyet sorunları ve 2005'teki yıkıcı yangın nedeniyle yapısal olarak istikrarsız hale geldiği ve halka kapatıldığı aktarıldı. Çatı çöküşleri, su girişi, vandalizm ve iklim değişikliğinin yol açtığı aşırı hava olaylarının bozulmayı hızlandırdığı bildirildi. Listede ayrıca Yunanistan'dan Katapola Köyü ve Antik Minoa Kenti, Macaristan'dan Feked Fabri Değirmeni, Lüksemburg'dan Esch-sur-Alzette Üfleyici Salonu, Malta'dan Gozo Chambray Kalesi'ndeki İngiliz Kışlaları, Portekiz'den Seixal Vale de Milhaços Barut Fabrikası ve Romanya'dan Santamaria Orlea Reform Kilisesi de yer aldığı belirtildi.

Avusturya-Macaristan Monarşisi döneminde 19. yüzyılda geliştirilen fabrika, modern bira teknolojisinin temsilcisi ve kültürel bir dönüm noktası olarak Pančevo'nun kolektif hafızasına kök saldığı ifade edildi. Europa Nostra, tesisin her ne kadar artık faaliyette olmasa ve acil tehditlerle karşı karşıya olsa da eski çalışanlar, vatandaşlar ve genç nesillerin aktif savunuculuğuyla olağanüstü bir dayanıklılık sergilediğini belirtti. 2022'den bu yana, tesisi programa aday gösteren Neozoik Vakfı'nın, çeşitli etkinlikler ve kamu kampanyaları aracılığıyla sürekli savunuculuk faaliyetlerini koordine ettiği kaydedildi. Bu çabaların, bira fabrikasının yeniden ortak bir sivil alan olma potansiyelini gösterdiği vurgulandı.

Tesisin coğrafi konumunun kültürel turizm, eğitim ve ekonomik gelişim için büyük fırsatlar sunduğu aktarıldı. Yeniden canlandırmanın yeni işler yaratabileceği, iş kuluçka merkezlerini başlatabileceği ve topluluk yaşamı için çok ihtiyaç duyulan "üçüncü alanları" sağlayabileceği bildirildi. "En Çok Tehlike Altındaki 7 Alan" programının Danışma Paneli, Weifert Bira Fabrikası'nın, kamu kaynaklarının yetersiz kaldığı endüstriyel alanlar için yenilikçi kamu-özel ortaklığı modelleri geliştirilmesi açısından önemli bir fırsat sunduğunu kaydetti. Başarılı bir şekilde gerçekleştirilmesi halinde, bu alanın Avrupa genelindeki büyük endüstriyel komplekslerin sürdürülebilir yeniden kullanımı için bir referans noktası haline gelebileceği belirtildi. Listeye dahil edilmenin belirleyici bir katalizör olduğu ifade edildi. Europa Nostra, bu sayede tehlike altındaki Avrupa mirasını kurtarmak için uzmanların ve finansal desteğin harekete geçirildiğini vurguladı. Son listedeki her alanın, koruma faaliyetlerini desteklemek amacıyla 10.000 avroluk EIB Miras Hibesi için başvurma hakkına sahip olduğu da aktarıldı.