Finans Bakanlığı, Sırbistan’ın yükseköğretim kurumlarının tüm hesaplarını kapatarak 1 Ocak 2024 tarihinden itibaren merkezi bir sistem olan SPIRI'yi uygulamaya koydu. Akademik çevrelerde bu durumun, üniversitelerin özerkliğini nasıl etkileyeceği konusunda endişeler dile getiriliyor.

Sırbistan'daki tüm üniversitelere 12 Aralık'ta gönderilen resmi yazıda, yıl sonuna kadar mevcut hesaplarını kapatmaları gerektiği bildirilmişti. Üniversitelerin, yeni sistem ile birlikte tüm ödemelerini “Sırbistan Cumhuriyeti bütçesi uygulama hesapları” üzerinden yapacağı belirtilirken, bu durum akademik topluluk arasında tepkilere yol açmış durumda.

İlk uygulama adımları 5 Ocak’ta atıldı ve mevcut hesapların kapatılarak yeni hesapların açıldığı aktarıldı. Hemşirelik Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Goran Roglić, söz konusu değişikliklerin işleyiş üzerinde çok fazla olumsuz etki yaracağını düşünmediğini ifade etti. Roglić şu değerlendirmelerde bulundu: “Ugaşen tüm alt hesaplarımızın yerini alacak kayıtlara dayalı hesaplar açıldı. Bu değişikliklerin işleyişimizi fazla etkileyip etkilemeyeceğini ise ilerleyen süreçte göreceğiz.”

Fakültelerin hesaplarındaki mevcut fonların, yeni hesaplara aktarıldığı ve ilk işlemler gerçekleştirilene kadar SPIRI sisteminin etkinliği hakkında kesin yorum yapmanın erken olduğu kaydedildi. Roglić, şu anda sadece personel maaşlarıyla ilgilendiklerini ve tüm ödeme dosyalarının önümüzdeki günlerde ele alınacağını belirtirken, sistemin yeni uygulamalarının test aşamasında olduğunu vurguladı.

Yeni hesapların, daha önceki gibi Hazine Yönetimi bünyesinde yer aldığı ifade edildi. Roglić, “Önceki uygulamalarda da Hazine'de hesaplarımız vardı. Şimdi ise Bakanlık, gelirler üzerinde daha iyi bir inceleme yapma fırsatına sahip” dedi.

Ancak, yeni sistemin üniversitelerin özerkliğini ne ölçüde etkileyeceği konusunda belirsizlikler devam ediyor. Roglić, “Eğer mevcut kaynaklarımızı harcama yeteneğimiz devam ederse, o zaman otonomimizin ihlal edilmemiş olacağına inanıyorum” şeklinde konuştu.

Öğrencilerin, okul harcı veya sınav kayıt ücretleri gibi ödemelerde kullandıkları hesap bilgilerinin artık geçerli olmadığını belirtildi. Ücretlerin ödenebilmesi için yeni düzenlemeler gerekecek.

Akademik personel ile muhasebe çalışanları, yeni sistemin uygulamaya geçirilmesi sürecinde zorluklarla karşı karşıyalar ve üniversite yönetimleri daha fazla hazırlık süresi talep etmiş durumda.

Felsefe Fakültesi'nden Miona Radin Sabados, Bakanlık tarafından sağlanan bilgilendirmelerin yeterli olmadığını belirterek, “Yeni sistemin nasıl işleneceğine dair belirsizlikler var. Daha önceki gibi hesaplarımız işleyiş açısından farklılık gösterebilir” ifadelerini kullandı.

Yeni sistemde, 100.000 dinar ve üzeri işlemler için onay alınmasının gerektiği, bu sürecin ne kadar işlevsel olacağı konusunda endişeler bulunduğu kaydedildi. Radin Sabados, bu konulardaki belirsizliklerin proje uygulamalarını güçleştireceğini sözlerine ekledi.