İran'daki savaşın, birçok yeni askeri soru ve tartışmayı beraberinde getirdiği belirtildi. 21. yüzyılda ABD askeri gücü için temel sorulardan birinin, artık sadece ne kadar hassas ve teknolojik olarak gelişmiş olduğu değil, aynı zamanda modern, yüksek yoğunluklu bir savaşın temposuna ne kadar dayanabildiği kaydedildi. Çatışmanın ilk günlerinde ABD'nin, başlıca düşmanının askeri ve siyasi liderliğini ortadan kaldırmak da dahil olmak üzere etkileyici bir güç projeksiyonu yeteneği sergilediği kaydedildi. Diğer yandan, savaş operasyonlarının aynı zamanda en büyük zayıflıklarından birini, yani pahalı hassas füze sistemlerinin sınırlı stoklarını ve bunların yavaş üretim temposunu da ortaya koyduğu aktarıldı. Savaşın ilk birkaç gününde, 2001 Afganistan veya 2003 Irak saldırıları gibi kara askeri gücü veya kara müdahalesi olmaksızın yürütülmesine rağmen, gelişmiş cephaneliğin tüketiminin muazzam olduğu belirtildi. Sadece 72 saat içinde yaklaşık 400 Tomahawk seyir füzesinin ateşlendiği açıklandı; bu durumun, ABD'nin bu silaha ait toplam cephaneliğinin yaklaşık %10'unu temsil ettiği kaydedildi. Daha geniş bir çerçevede, ilk birkaç günde toplam değeri 3,5 ila 4 milyar dolar arasında değişen yaklaşık 2.000 farklı türde mühimmat kullanıldığı açıklandı. Bu tür bir tüketim hızının, mevcut ABD üretim hacmiyle hızlıca ikame edilemeyecek bir silah söz konusu olduğu için sürdürülebilirlik sorusunu da hemen gündeme getirdiği vurgulandı. Örneğin, Amerikan uzun menzilli saldırılarının omurgasını oluşturan Tomahawk füzelerinin, tanesi yaklaşık 1 ila 1,3 milyon dolara mal olduğu, bu yüksek bir miktar olsa da, asıl engelin fiyatın kendisi olmadığı belirtildi. Amerika Birleşik Devletleri'nin yıllardır yılda sadece 90 ila 100 adet bu füzelerden ürettiği bildirildi; 2026 savunma bütçesinde ise yalnızca 57 yeni füze tedarikinin planlandığı belirtildi. Başka bir deyişle, birkaç günde tüketilen miktarın, barış zamanındaki çok yıllık üretime denk geldiği kaydedildi. Üretimi yılda 1.000'e çıkarma planlarına rağmen, sektörde önemli reformlar yapılmazsa, endüstrinin kapasite ve tedarik zinciri kısıtlamalarıyla karşı karşıya olduğu, bunun da stokların toparlanmasının yıllar süreceği vurgulandı. Patriot ve THAAD gibi füze savunma sistemlerinde durumun daha da dramatik olduğu kaydedildi; bu durum, önceki yıllarda Ukrayna savunmasına yapılan tedarikler sırasında da bir ölçüde görüldü. Patriot PAC-3 önleyicilerinin füze başına 3 ila 5 milyon dolara mal olduğu, yılda yaklaşık 200 ila 300 adet üretildiği belirtildi. THAAD önleyicilerinin ise füze başına 12 ila 13 milyon dolarlık bir maliyetle daha da pahalı olduğu ancak yılda genellikle sadece birkaç düzine olmak üzere çok daha az miktarlarda üretildiği bildirildi. Bu koşullar altında, nispeten kısa çatışmaların bile stokların hızla tükenmesine yol açabileceği aktarıldı. Uygulamada, bu durumun zaten yaşandığı belirtildi. İran'a karşı savaşın ilk aşamalarında, balistik füzeler ve dronlara karşı savunma için onlarca THAAD ve yüzlerce Patriot füzesi kullanıldığı bildirildi. Benzer tipteki önceki çatışmalarda, toplam THAAD cephaneliğinin dörtte birine kadarının tüketilmesi için sadece 12 günlük savaşın yeterli olduğu aktarıldı. Bu durum mevcut çatışma bağlamına konulduğunda, kısa vadede endüstriyel ikame kapasitesini aşan bir tüketimin söz konusu olduğu açıkça vurgulandı. Ayrıca, bir Patriot önleyicisinin yaklaşık 4 milyon dolara mal olmasına karşın, İran yapımı 'Shahed' tipi dronların sadece 20.000 ila 50.000 dolar arasında olduğu tahmin edildiği belirtildi. Bu durumun, ABD'nin nispeten ucuz tehditleri etkisiz hale getirmek için genellikle 100 kattan daha fazla değer harcadığı anlamına geldiği kaydedildi. Bu tür bir güç dengesinin, İran'ın askeri olarak kazanmak zorunda kalmadığı, aksine rakibini kaynakları yenileme kapasitesinden daha hızlı tüketmeye zorladığı bir yıpratma stratejisini desteklediği aktarıldı. Bu nedenle, 'depo derinliği' olarak adlandırılan, yani uzun süreli bir çatışma için mevcut silah miktarının giderek daha fazla konuşulduğu belirtildi. ABD ordusunun kısa, yüksek yoğunluklu operasyonlarda son derece etkili olduğu, ancak daha ucuz ve daha çok sayıda sistem kullanan bir rakibe karşı uzun süreli bir çatışmanın stoklarını hızla tüketebileceği kaydedildi. Hâlihazırda, bu tür bir tüketim hızının, özellikle Çin'in endüstriyel kapasitesinin ABD'nin önceki rakiplerinden herhangi birinden önemli ölçüde daha büyük olduğu Hint-Pasifik gibi diğer kriz bölgelerinde ABD'nin tepki verme yeteneğini sınırlayabileceğine dair uyarılar aktarıldı. Aynı zamanda, endüstrinin üretimi artırarak yanıt vermeye çalıştığı ancak bu sürecin yavaş olduğu belirtildi. Sofistike füzelerin üretiminin, karmaşık tedarik zincirleri, uzmanlaşmış bileşenler ve yüksek vasıflı iş gücü gerektirdiği açıklandı. Sivil endüstri gibi hızla genişleyebilen fabrikaların söz konusu olmadığı belirtildi. Hatta iyimser tahminler bile, üretimde önemli bir artışın ancak on yılın sonunda mümkün olacağını belirtiyor. Tüm bunların, İran'daki savaşın Amerikan askeri-endüstriyel modeli için ciddi bir stres testi teşkil ettiğini aktardı. Rakibin ucuz ve kitlesel sistemler kullandığı bir çatışmada, temel avantajın artık sadece kalite değil, aynı zamanda miktar ve üretim hızı olduğu vurgulandı. Ancak Amerikan endüstrisinin oldukça uyarlanabilir ve yenilikçi olduğu kaydedildi, bu nedenle çalışma modelini tekrar değiştirme kapasitesinin hafife alınmaması gerektiği belirtildi. Ayrıca, ABD saldırılarının İran'ın savunma ve endüstriyel kapasitelerini büyük ölçüde etkisiz hale getirmesi durumunda, en gelişmiş füzelerin tüketim düzeyinin dramatik bir şekilde düşme olasılığı olduğu da belirtildi. Genel olarak, ABD'nin İran'a karşı hala büyük bir askeri avantaja sahip olmasına rağmen, bu savaşın füze cephaneliklerinin sınırsız olmadığını açıkça gösterdiği vurgulandı. Çatışmanın uzaması veya diğer bölgelere yayılması durumunda, tedarik sorununun merkezi stratejik sorunlardan biri haline gelebileceği belirtildi. Tam da bu nedenle, bu çatışmanın şimdiden Washington'ın gelecekteki savaşlar hakkındaki düşünce biçimini değiştirdiği kaydedildi. Günümüzde gelecekteki savaşlara bu tür bir hazırlığın, galibin en gelişmiş değil, en sürdürülebilir üretim ve tüketim sistemine sahip olanın olacağı endüstriyel ve lojistik bir zorluğa yanıt vermesi gerektiği aktarıldı. Novi Treći Yol Örgütü Politikacısı Dimitrije Milić