Brüksel merkezli Politiko portalının bildirdiğine göre, İzlanda'nın Avrupa Birliği (AB) üyeliği müzakerelerini yeniden başlatma kararı, ordusu olmayan ve savunma konusunda NATO'ya bağımlı olan ülkenin artan güvenlik endişeleriyle örtüşüyor. Reykjavik'teki iktidardaki koalisyon, 2027 yılına kadar AB ile katılım müzakerelerinin yeniden başlatılması konusunda referandum sözü vermişken, eski ABD Başkanı Trump'ın gümrük vergileri uygulaması ve Grönland'ı ilhak tehditleri sonrasında bu sürenin kısaldığı belirtildi.

Hızlanmanın, AB'li siyasetçilerin İzlanda'ya, İzlandalı yetkililerin ise Brüksel'e yaptığı bir dizi ziyaretin ardından geldiği, ayrıca Trump'ın geçen ay Davos'taki Dünya Ekonomik Forumu'nda İzlanda'dan dört kez (yanlışlıkla da olsa) bahsetmesinin de etkili olduğu kaydedildi. Referandum hazırlıklarına aşina bir kaynağın Politiko'ya aktardığına göre, İzlanda vatandaşları AB ile müzakerelerin yeniden başlatılması yönünde oy kullanırsa, ülke diğer adaylardan önce üye olabilecektir. İzlanda parlamentosunun önümüzdeki haftalarda referandum tarihini açıklaması bekleniyor. Ocak ayında Brüksel'de İzlanda Dışişleri Bakanı Torgerdur Katrin Gunarsdotir ile bir araya gelen AB Genişleme Komiseri Marta Kos, AB'nin genişlemesinde giderek daha fazla "güvenlik, aidiyet ve (AB'nin) rekabetçi etki alanları dünyasında hareket etme kabiliyetini koruma" meselesinin söz konusu olduğunu vurguladı. Ancak İzlanda'nın AB üyeliği yolunun kolay olmadığına işaret eden ülkenin eski Cumhurbaşkanı Gudni Th. Johannesson, katılım sürecinin bazı siyasi engellerle karşılaşabileceğini kaydetti. Potansiyel olarak en büyük engelin, İzlanda'nın kilit endüstrisi olan ve önceki müzakereler sırasında büyük bir sorun teşkil eden balıkçılık hakları olduğu aktarıldı.

Jeopolitik gerçekliğin, AB üyeliğinin ekonomik faydalarıyla birlikte, İzlanda'nın potansiyel AB üyeliğine ilişkin kamuoyunun tutumunu olumlu yönde etkilediği ve anketlerin desteğin arttığını gösterdiği belirtildi. İzlanda, ülkenin önde gelen üç ticari bankasının çöktüğü finansal krizin zirvesinde, 2009 yılında AB üyeliği başvurusunda bulunmuştu. Ancak, İzlanda ekonomisinin hızla toparlandığı ve Euro Bölgesi'nin olası bir çöküşünün tahmin edildiği 2013 yılı sonunda hükümet müzakereleri dondurdu. Müzakereler dondurulmadan önce İzlanda, 33 müzakere başlığından 11'ini kapatmıştı. Reykjavik, 2015 baharında AB üyeliği adayı olarak kabul edilmemeyi talep etmişti. Vatandaşların referandumda bu yönde karar vermesi halinde, AB ile yenilenen müzakerelerin hızlı ilerleyeceği değerlendiriliyor. Zira İzlanda, Avrupa Ekonomik Alanı üyesi ve Schengen Bölgesi'nin bir parçası olarak zaten çok sayıda AB yasasını uygulamaktadır. Ayrıca, Birleşik Krallık'ın AB'den ayrılması nedeniyle bu kez balıkçılık hakları konusunun çok daha az bir engel teşkil edeceği kaydedildi.