Macaristan'da yaklaşan seçimler, Sırbistan'ın siyasi dinamiklerini ve liderlerin pozisyonlarını doğrudan etkileme potansiyeli taşımaktadır. Savremena Politika'nın aktardığına göre, asırlardır iç içe geçmiş Sırp ve Macar ilişkileri, özellikle son 15 yılda Macaristan Başbakanı Viktor Orban ile Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić arasındaki derin bağlarla şekillenmiştir. Bu seçimler, bölgedeki mevcut hibrit siyasi modelin geleceğini belirleyebilirken, muhalefet hareketlerinin stratejileri ve azınlık topluluklarının rolü de mercek altına alınmıştır. Sırplar ve Macarlar arasındaki ilişkiler, Orta Çağ'ın sonlarında Sırpların kuzeye göçünden, 1848-1849 Habsburg Monarşisi'ndeki çatışmalara, İkinci Dünya Savaşı sonrası travmalara ve 1990'lardaki Yugoslavya çatışmalarının Voyvodina üzerindeki etkilerine kadar derinlemesine iç içe geçmiştir. Ardından gelen on yıllarda ise kademeli bir uzlaşma ve pragmatik işbirliği yaşandığı kaydedildi. Son 15 yılda ise bu döngü, Avrupa demokrasisinin zayıflıklarını ortaya koyan hibrit bir siyasi model düzeyinde kapanmıştır. Bu modelin bir tarafında, bir zamanlar komünizm sonrası geçişin sembolü olan Macaristan Başbakanı Viktor Orban bulunurken, diğer tarafında ise son 14 yıldır Sırbistan'ın tartışmasız lideri Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić yer almaktadır. Vučić'in bu modeli işlevsel olarak tanıyıp yerel varyasyonlarla uyguladığı, ancak iktidar konsantrasyonu, kaynak kontrolü ve kurumların araçsallaştırılması gibi aynı özü koruduğu belirtildi. Liderlerin ilişkisinin sadece siyasi olmadığı, aynı zamanda ekonomik, altyapısal ve derinden kişiselleşmiş olduğu vurgulandı. Bu ilişkinin bir sonucu olarak, iki ülke arasındaki ilişkilerde 'tarihi zirve'ye ulaşıldığı, her iki liderin de bunu iç siyasi kullanım için istismar ettiği aktarıldı. Bu ağda, Voyvodina Macarları İttifakı partisi önemli bir rol oynamaktadır. Parti, sadece Sırbistan'daki azınlık toplumunun siyasi temsilcisi olarak değil, aynı zamanda Sırbistan'da iktidar sürekliliğini ve Budapeşte ile siyasi bağı sağlayan istikrarlı bir koalisyon ortağı olarak da işlev görmektedir. Bu bağlamda, partinin konumunun etnikten ziyade sistemik olduğu kaydedildi. Ancak bu istikrarın bir bedeli olduğu belirtildi. Bu bedeli, Voyvodina'daki Macar toplumunun bu düzene siyasi olarak sadık olmayan kesimleri ödemiştir. Bu kesimlerin marjinalleştirildiği ve dışlandığı, söz konusu partinin ise 'küçük Fidesz' ve 'küçük SNS'nin bir melezi olarak yerel iktidar modellerini benimsediği vurgulandı: güç konsantrasyonu, kaynak kontrolü ve kapalı bir siyasi döngü. Bedeli aynı zamanda tüm Macar toplumu, Sırbistan nüfusundaki üye sayısının sürekli azalması ve göç eğilimiyle ödemiştir. Paradoksal olarak, Sırbistan'da çok partili sisteme geçişten bu yana, bir azınlık partisinin iktidardaki rolünün Sırp İlerleme Partisi dönemindeki Voyvodina Macarları İttifakı kadar etkili olmadığı aktarıldı. Sırbistan için Macaristan seçimleri 'yabancı' değildir ve bu durum sadece 12 Nisan'da oy kullanacak 66.000'den fazla Voyvodinalı Macar nedeniyle değildir. Bu seçimlerin, sınır ötesine yayılan ve dolaylı olarak Sırbistan vatandaşlarını da etkileyen potansiyel tektonik bir sistem bozukluğu taşıdığı belirtildi. Peter Mađar'ın ortaya çıkışından yıllar önce, Macar muhalefeti bugünkü Sırp muhalefetinden daha güçlüydü. Altyapıya, istikrarlı bir seçmen kitlesine sahipti ve Budapeşte ve Segedin gibi birçok yerel yönetimde iktidardaydı. Ancak Orban'ı yenmeyi başaramamıştı. Bunun nedeninin kapasite eksikliği değil, bağlam ve eylem biçimi olduğu, yani parçalanma, karşılıklı rekabet ve iktidarın zaten tanımladığı siyasi çerçeve içinde hareket etme olduğu kaydedildi. Peter Mađar'ın ortaya çıkışı, Fidesz sisteminin içinden gelmesi nedeniyle bu dinamikleri değiştirdiği belirtildi. Tisa hareketi, daha önce dağınık olan enerji, yapı ve Orban'ın yenilmezlik algısını birleştirmeyi başardığı aktarıldı. Aynı zamanda, Peter Mađar'ın Orban'ın politikalarıyla tam bir süreksizlik sunmadığı vurgulandı. İç politikanın bir kısmında ve Hristiyan-demokratik çerçevede sürekliliği korurken, iktidar konsantrasyonu ve dış politika seyri gibi kilit noktalarda net bir ayrım yaptığı kaydedildi. Avrupa Halk Partisi'ne yönelik oryantasyonu ve Rusya'dan uzak duruşunun onu Avrupa sahnesinde öngörülebilir bir ortak olarak konumlandırdığı belirtildi. İlk bakışta, Macaristan'da Peter Mađar, Sırbistan'da öğrenci hareketi ve referandum atmosferi gibi bir paralellik cazip gelmektedir. Ancak bu paralelliğin tehlikeli derecede basitleştirildiği aktarıldı. Macaristan'da muhalefetin bir kısmı anı tanımış ve genel olarak yeni bir aktöre alan açmış, böylece odaklanmış bir siyasi cephe oluşturmuştur. Sırbistan'da ise öğrenci hareketinin ve muhalefetin taşıdığı protesto enerjisi paralel çalışmakta, genellikle koordinasyonsuz ve bazen de açık çatışma içinde olduğu belirtildi. Ek bir sorun olarak, Sırbistan'daki bazı aktörlerin, Tisa modelinin unsurlarını, özellikle de yeni bir yüz, hızlı bir toplanma ve geniş bir cephe fikrini, temel farkı anlamadan eleştirel bir şekilde benimsediği aktarıldı. Peter Mađar'ın, hareketi güçlü ve merkezi bir liderlik rolünden inşa eden sistemin bir iç aktörü olduğu, Sırbistan bağlamında ise şimdilik büyük bir avantaj olan merkezi olmayan bir öğrenci hareketinin temel özelliği olduğu vurgulandı. Fark daha da derine inmektedir: Macaristan'da yeni siyasi teklif süreklilik ve değişimi birleştirirken, Sırbistan'da mevcut en güçlü muhalefet aktörünün, önceki sistemin tüm unsurlarıyla neredeyse devrimci bir kopuşa ve dış politika konumlandırmasından bilinçli olarak kaçınarak kutuplaşmayı önlemeyi amaçladığı belirtildi. Bu meşru bir strateji olmakla birlikte, siyasi eklemleme aşamasında potansiyel bir sınırlama olduğu kaydedildi. Tisa hareketinin Fidesz'in desteğinin bir kısmını alma fikriyle ortaya çıktığı, Sırbistan'daki öğrenci hareketinin ise kararsızları ve mevcut muhalefetin hayal kırıklığına uğramış seçmenlerini mobilize etme konusunda ısrar ettiği aktarıldı. Anketler Peter Mađar'ın istikrarlı bir şekilde artan desteğini ve Tisa hareketinin ivmesini gösterse de, Macaristan seçim sisteminin gerçekliği kilit bir bilinmez olarak kalmaktadır. Orantılı ve çoğunluk oylamasının birleşimi, seçim bölgelerinin yeniden çizilmesi ve medya kontrolünün hala iktidardaki Fidesz'i desteklediği belirtildi. Bu durumun, Tisa çoğunluk oylarını alsa bile, nihai sonucun Orban'ın lehine kalabileceği anlamına geldiği vurgulandı. Bu tür potansiyel manipülasyonların bir örneği, yurt dışında oy kullanırken, aynı adreste kayıtlı tüm kişiler adına tek bir kişinin oy kullanabilmesidir, zira kimlik doğrulama için yalnızca bir adresle ilgili tek bir numara kullanılmaktadır. Demokratik Koalisyon ve sistem karşıtı Çift Kuyruklu Köpek Partisi dışındaki çoğu yerleşik Macar muhalefet partisinin, ideolojik çekincelere rağmen Tisa lehine seçimlere katılmaktan vazgeçtiği bir gerçektir. Bu durum, özellikle koalisyonlar için karmaşık ve yüksek olan seçim barajı sistemi ile barajı geçemeyenlerin oylarının dağılması nedeniyle yaşandığı kaydedildi. Adı geçen iki muhalefet listesi için barajı geçmek şüpheliyken, aşırı sağcı Macar partisi Laszlo Toroczkai'nin Anavatanımız (Mi Hazánk) için durum farklıdır; bu parti, sandalye dağılımının yakın olması durumunda potansiyel yeni Orban Hükümeti'ne destek sağlayabileceği belirtildi. Eğer Macaristan Başbakanı Viktor Orban iktidarda kalırsa, bu durum Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić'in konumunu daha da güçlendirecek ve Sırbistan'da hızlandırılmış seçimlerin yolunu açacağı belirtildi. Orban'ın, Avrupa Birliği'nin ortak tutumları hakkında karar alma süreçlerini engellemedeki manevraları nedeniyle Avrupalı liderlerin baş ağrılarının karmaşık jeopolitik koşullar altında devam edeceği vurgulandı. Orban'ın siyasi olarak hayatta kalması durumunda, muhtemelen tarihin en nefret edilen Amerikan başkanıyla ilişkilerini kesinlikle güçlendireceği de aktarıldı. Orban'ın zaferinin, hibrit bir otokrasinin, içeride birleşmiş bir cepheye ve neredeyse tüm Avrupa'ya karşı bile hayatta kalabileceğine dair önemli bir kanıt olacağı belirtildi. Bunun, kıta genelindeki tüm liberal olmayan aktörlere güçlü bir rüzgar sağlayacağı ve Washington yönetimine yeni Avrupalı müttefiklerini nerede araması gerektiği konusunda bir sinyal olacağı kaydedildi. Ancak, eğer Tisa kazanırsa, sonuçlar sadece Macaristan'da hükümet değişikliği ve Brüksel'e karşı farklı bir seyir içermekle kalmayacak, aynı zamanda sınırları aşan modelin istikrarsızlaşmasını da beraberinde getireceği kaydedildi. Yine de, bu durumda bile, Budapeşte'deki yeni hükümetin Ukrayna'ya karşı gelecekteki tutumunu ve Macar kolektif duygusu ile Brüksel'in talepleri arasında nasıl denge kuracağını ihtiyatla planlamak gerektiği vurgulandı. Burada ilginç bir durum daha ortaya çıkmaktadır: Tisa ve Sırp İlerleme Partisi'nin de ait olduğu Avrupa Halk Partisi siyasi ailesi bağlamında Aleksandar Vučić ile Peter Mađar arasında ilişkilerin nasıl kurulacağı belirtildi. Peter Mađar'ın, Şubat 2025'teki Novi Sad ziyaretinde, Sırbistan'daki iktidarın yolsuzluk doğasından ve Viktor Orban ile Aleksandar Vučić arasındaki yakın bağlardan bahsettiği, ancak 'Voyvodina'daki Macarlar için hak ve fırsatların güçlendirilmesine, anavatanlarında yaşamaya devam etmeleri için' destek verdiğini de vurguladığı aktarıldı. Bu senaryo, Voyvodina Macarları İttifakı'nın azınlık siyasi tekelinin gelecekteki kaderi, Budapeşte'nin Voyvodina'daki Macar toplumuna karşı gelecekteki tutumu ve Sırbistan'daki mevcut muhalefet aktörlerinin, Tisa hareketi ile neredeyse var olmayan bağları göz önüne alındığında, Macaristan'daki olası yeni siyasi çoğunluğa karşı tutumları hakkında yeni sorular da açmaktadır. Denklemdeki ek bir bilinmeyen ise, Kanjiža yakınlarındaki son olaydır. Bu olay hakkında Sırbistan, Macaristan, Avrupa Birliği ve Rusya arasında, yaklaşan Macaristan seçimleriyle bağlantılı olduğu konusunda genel bir mutabakat bulunmaktadır. Topun Vučić'in sahasına atıldığı ve Sırbistan Cumhuriyeti'nin yetkili kurumları yerine, tüm anlatıyı bizzat kendisinin kontrol ettiği belirtildi. Ancak, onun tepkilerinin ve kontrol ettiği sistemin, Sırbistan'daki diğer benzer olaylardan farklılaştığı kaydedildi. Tüm hikaye eksik görünmekle birlikte, şu anda, başlangıçtaki niyetlere bakılmaksızın, Macaristan Başbakanı Viktor Orban'ın bundan faydalandığı söylenememektedir. Sırbistan'da soruşturmanın kontrollü bir devlet aparatı tarafından yürütüldüğünü anlamak önemlidir. Polisin veya BIA'nın yetkisinde olmasına rağmen, olaya ordunun ve Vučić'in kilit güvenilir kişilerinin dahil edilmesiyle güvenin sorgulandığı belirtildi. Vučić'in, dramatizasyon ve gerilimi düşürme kombinasyonuna dayanan 'sıcak-soğuk' kriz yönetimi yaklaşımının, her zaman kendi risk değerlendirmesinin bir sonucu olduğu vurgulandı. Sırbistan'dan Ukrayna'nın bu olaya katılımına dair bir teyit gelmemesinin, Orban'ın kesinlikle istediği gibi, olası bir Orban yenilgisi ve Avrupalı ortaklardan kaynaklanabilecek potansiyel sonuçlar hesabına uyabileceği aktarıldı. Başka bir deyişle, Orban ile tüm yakın bağlar ve düzenlemelerin bile böylesine önemli bir anda ona hesaplamadan yardım etmek için yeterli olmadığı, böylece onun hiçbir dış aktöre koşulsuz destek vermediği ve dengelemenin onun ikinci adı olduğu bir kez daha kanıtlanmıştır. Her iki senaryoda da bir şey aynı kalmaktadır. Macaristan örneği, hazır bir model veya siyah-beyaz etkiler sunmamaktadır. Aksine, Savremena Politika'nın belirttiğine göre, bizi birleşmeye, disiplinli bir stratejiye ve yerel bağlamın önemine yöneltmektedir. Ders şudur ki, değişim kesinlikle sadece aktörlerin çoğalmasından değil, coordinated bir bütün olarak hareket etme yeteneklerinden, seçmenlerin spesifik siyasi zihniyetini tanıma ve dile getirme becerilerinden ve mevcut yerel dinamikleri şekillendiren tarihi, kültürel ve jeopolitik katmanları tam olarak anlamalarından gelmektedir. Ve eğer değişim gerçekleşirse, bu, uzun yıllara dayanan hibrit yönetim modelinin tüm dış ve iç sonuçlarını bir gecede silebilecek sihirli bir değnek olmadığı belirtildi.