Meksika'da Jalisco Yeni Nesil Karteli (CJNG) lideri El Mencho'nun öncülüğünde 2010-2011 yıllarında patlak veren ve ülkeyi kanlı çatışmalara sürükleyen kartel savaşının ardındaki detaylar gün yüzüne çıktı. Başlangıçta Meksika'nın en güçlü suç örgütü olan Sinaloa karteli için çalışan El Mencho, "Milenio fraksiyonu"nun bir parçasıydı. Ancak, bu dönemde yaşanan ayrılıklar ve bir iddiaya göre Guadalajara'da meydana gelen basit bir çay dökme olayı, karteller arasındaki büyük rekabetin ve ardından gelen şiddetli çatışmaların tetikleyicisi oldu.

Sinaloa'nın kilit isimlerinden Ignacio Coronel'in hayatını kaybetmesi ve diğer önemli figürlerin tutuklanmasının ardından Milenio karteli dağıldı. El Mencho liderliğindeki fraksiyon bağımsızlaşma kararı alarak adını Jalisco Yeni Nesil Karteli (CJNG) olarak değiştirdi ve böylece Sinaloa'nın müttefiki olmaktan çıkıp doğrudan rakibi haline geldi. Yıllar süren süreçte, bu iki büyük kartel Meksika genelinde toprak hakimiyeti için acımasız mücadeleler verdi. Yeraltı dünyasında dolaşan bir hikâyeye göre, nihai kopuşun Guadalajara'nın doğusunda düzenlenen bir toplantıda, bir uyuşturucu satıcısının rakibinin üzerine hibiskus çayı dökmesiyle yaşandığı belirtildi. Bu önemsiz görünen olayın, hakaretler, ihanetler ve hesaplaşmalar zincirini tetikleyerek açık bir savaşa dönüştüğü aktarıldı.

Mitin gerçeklikten ayrılması zor olsa da, çatışmanın hızla Jalisco üzerinde ve ardından Amerika Birleşik Devletleri'ne giden kilit uyuşturucu kaçakçılığı rotaları üzerinde kontrol sağlamak için kanlı bir mücadeleye dönüştüğü kaydedildi. Onlarca yıldır şiddet, yolsuzluk ve pragmatik ittifakların birleşimiyle ağını kuran Sinaloa kartelinin aksine, CJNG en başından itibaren güç gösterisi ve aşırı vahşetiyle öne çıktı. Örgütün üyelerinin ağır silahlar, zırhlı araçlar ve paramiliter oluşumları andıran organize birliklerle halka açık gösteriler yaptığı vurgulandı. Çatışmalar Baja California, Guerrero, Michoacan ve diğer federal eyaletlere yayıldı. Şehirler, silahlı çatışmalar, yol ablukaları ve toplu infazların yaşandığı savaş alanlarına dönerken, siviller genellikle kokain, metamfetamin ve son yıllarda fentanil pazarı kontrolü savaşının bedelini ödeyen taraf oldu.

Aktör Sean Penn'den hikâyesini Hollywood filmine dönüştürmesi için yardım isteyen Joaquin "El Chapo" Guzman'ın aksine, El Mencho gölgede kalmayı tercih etti. Çok az fotoğrafı bulunan El Mencho'nun, dünyanın en çok aranan kişilerinden biri olmasına rağmen yıllarca tutuklanmaktan kurtulduğu belirtildi. El Mencho, 2017 yılından bu yana Amerika Birleşik Devletleri Kolombiya Bölge Mahkemesi'nde birçok kez yargılandı. En son, 5 Nisan 2022'de sunulan genişletilmiş iddianamede, metamfetamin, kokain ve fentanil gibi kontrollü maddelerin ABD'ye yasa dışı dağıtımı için komplo kurmak ve dağıtmak, ayrıca uyuşturucu ticaretiyle bağlantılı olarak ateşli silah kullanmakla suçlandı. Ayrıca, bir sürekli suç örgütünü yönetmekten Uyuşturucu Baronesleri Yaptırım Yasası kapsamında da suçlandığı bildirildi.

Zaman zaman yaşanan yerel ateşkeslere ve bazı fraksiyonların taktiksel ittifaklarına rağmen, CJNG ile Sinaloa arasındaki ilişkinin yoğun ve değişken bir çatışma ile karakterize edildiği aktarıldı. El Chapo'nun tutuklanmasının ardından Sinaloa içindeki bölünmeler durumu daha da karmaşık hale getirse de çatışmaları durdurmadı. El Mencho'nun olası ölümü şimdi, CJNG'nin kurucusu olmadan zayıflayıp zayıflamayacağı ya da Sinaloa karteliyle yıllardır hesaplaşmaların yaşandığı bölgelerin miras ve kontrolü için yeni, daha kanlı bir savaş safhasının başlayıp başlamayacağı sorusunu gündeme getirdi.