Dünya genelinde Ukrayna'daki savaşa odaklanılmışken, NATO, Arktik'te olası bir çatışmaya hazırlıklarını artırıyor. Kuzey ülkeleri, Rusya'nın yıllardır bu bölgede askeri varlığını artırdığını, müttefiklerinin dikkatini çekmek için bir fırsat olarak değerlendiriyor.

Norveç Savunma Bakanı Tore Sandvik, Arktik perspektifinden dünya haritasını sıklıkla göstererek, burada Rusya'nın Kola Yarımadası'na dikkat çekiyor. Bu bölge, Arktik dairesinde yer alıyor ve Norveç sınırına oldukça yakın. Sandvik, "Interkontinental balistik füzeler, yedi kilometre hızla ilerliyor ve bir büyük Amerikan şehrine ulaşması 18 dakika sürüyor" diye vurguladı. Bu durumun, hem ABD hem de tüm müttefikleri için bir savunma meselesi olduğunu kaydetti.

ABD Başkanı Donald Trump son bir yılda, özellikle Grönland'a yönelik dikkat çekici açıklamalar yaparak müttefiklerini rahatsız etti. Ancak, NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg ile geçen hafta yapılan anlaşma ile ittifakın odak noktası, yıllardır öncelik verdikleri Arktik güvenliğine kaydırıldı. Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, NATO’nun Arktik'teki angajmanını artırması gerektiğini belirtti.

Beş kuzey ülkesinin Arktik statüsünü korumanın yanı sıra, bu tartışmalar Rusya'nın tehdidini de gündeme getiriyor. Soğuk Savaş sonrası dönemlerde, Arktik ülkeleri askeri varlıklarını azaltırken, Rusya, Putin yönetimi altında bu bölgede askeri ve ekonomik altyapısını yeniden inşa etmeye başladı.

Moskova, Arktik bölgesinin yarısını kontrol ediyor ve deniz boyunca 40’tan fazla askeri tesis, hava üssü, radar istasyonu ve liman bulunduruyor. Rusya'nın nükleer doktrini açısından Arktik, kritik bir öneme sahip. Rusya'nın Kuzey Filosu, nükleer denizaltılarının büyük bir kısmını burada bulunduruyor. EU Güvenlik Çalışmaları Enstitüsü'nden Ondrej Ditrih, Kuzey Filosu'nun modernleşmeye devam ettiğini vurguladı.

Kuzey ülkeleri, Rusya'nın artan faaliyetlerine karşı endişeli. Sandvik, "Rusya'nın kuzeydeki faaliyetlerini artırdığını biliyoruz. Ayrıca eriyen buzulların etkisiyle, Çin bölgedeki gücünü artırıyor" dedi. Bir kuzey yetkilisi ise, "Komşuluk bölgesinde askeri kaynakların yoğunlaşması oldukça büyük" şeklinde aktardı.

Son yıllarda, NATO, Norveç, Finlandiya ve Grönland'daki askeri tatbikatlarını yoğunlaştırdı. Mart ayında yaklaşık 25.000 asker, 4.000 Amerikalı ile birlikte "Cold Response" tatbikatına katılacak ve aşırı kış koşullarında kara, deniz ve hava savaşını simüle edecek.

Olası çatışma noktaları arasında, Grönland, İzlanda ve Britanya arasında yer alan GIUK geçidi ile Svalbard ve Norveç kıyıları arasındaki "Ayı Geçidi" bulunuyor. Norveç, bu alanı P-8 uçakları, uydu, insansız hava araçları, denizaltılar ve fırkateynlerle sürekli gözlemliyor.

Bununla birlikte, Arktik'teki güvenlik konusu daha çok hava ve deniz gözetimi ile ilgili. En azından, Grönland'ı elde tutmanın imkansız olduğunu belirten bir Danimarkalı yetkili, "Nuuk'u alabilirsiniz, ama adanın yüzde 95'i kar ve buz" ifadelerini kullandı.

Nordik ülkeleri, askeri meselelerin diğer konuları gölgelemesinden endişe ediyor. Bir yetkili, "Askerileşmenin gündemi belirlemesinden korkuyorum, oysa iklim değişikliği, altyapı ve yerli halkların hakları unutulmamalı" diyerek durumu eleştirdi. "Askerileşmenin Arktik'in güçlenmesine çok faydası olmayacaktır; bu, son derece zor bir bölge" dedi.

Şu anki durumda, Rusya'nın kuzeydeki güçlenmesi, Ukrayna'daki savaş nedeniyle yavaşlamış durumda. Ditrih, "Arktik üslerdeki gerçek askeri varlık azalıyor; bazı tugaylar Ukrayna'ya sevk edilmiş durumda ve büyük kayıplar yaşadı" dedi. Ancak Sandvik, "Bu, Arktik'teki stratejik rekabetin uzun vadeli bir yarışı" ifadesiyle durumu özetledi.