Sırbistan’da Hükümet, yargıyı yapılandırma amacıyla beş yeni yasal düzenleme önerdi

Sırbistan Milli Meclisi Adalet Komitesi, bugün parlamentoya mevcut yargı sistemine ilişkin beş yasal düzenlemenin kabul edilmesi için öneri sundu. Önerilen düzenlemelerin sahibi, iktidardaki Sırp İlerleme Partisi (SNS) milletvekili Uglješa Mrdić, aynı zamanda Adalet Komitesi Başkanıdır.

Parlamentoya sunulan öneriler, Mahkemelerin ve Savcılıkların Yerleri ve Alanları Hakkında Kanun, Yüksek Savcılar Kurulu Kanunu, Yüksek Teknolojik Suçlarla Mücadele İçin Devlet Organlarının Örgütlenmesi ve Yetkilileri Hakkında Kanun, Kamu Savcılığı Hakkında Kanun ve Hakimler Hakkında Kanun’un değişikliklerini kapsamaktadır.

Yarın saat 10.00’da başlayacak oturumda Komitenin raportörlüğüne de Mrdić seçilmiştir.

Toplantının başında Mrdić, önerileri gerekçelendirerek beş yasanın değişikliklerinin zorunlu olduğunu ve mahkemelerin ile savcılıkların yüklerinin hafifletilmesi, belirli savcılıkların yetkilerinin daha iyi tanımlanması ve yargının bağımsızlığının arttırılması için gerekli olduğunu vurguladı.

Karşıt görüşteki Komite üyeleri, Mrdić’in bu değişiklikleri uzman görüşü alınmaksızın önerdiğini, Yüksek Savcılar Kurulu (VST) ve Yüksek Hakimler Kurulu (VSS) tarafından olumsuz değerlendirilen bu önerilerin geri çekilmesini ve daha geniş çaplı bir kamuoyunun tartışmasına açılmasını talep etmektedir.

Muhalefet, önerilen değişikliklerin, Sırbistan’daki yargıyı denetim altına almak için iktidarın bir aracı olduğunu, ayrıca yüksek kamu savcısı Zagorka Dolovac’ın yetkilerinin azaltılmasına yönelik olduğunu ileri sürmektedir.

Mahkemelerin ve Savcılıkların Yerleri ve Alanları Hakkında Kanun değişiklik önerilerini açıklayan Mrdić, Belgrad'da yeni bir Dördüncü Asliye Mahkemesi kurulmasını öngördüklerini, bunun Üçüncü Asliye Mahkemesi’ndeki iş yükünün fazlalığı nedeniyle gerekli olduğunu, ayrıca 2027 yılında gerçekleştirilecek olan "Expo" uluslararası sergisi nedeniyle artacak davalarla ilgili önlemlerin alınması gerektiğini belirtti.

Mrdić, 2024 yılında Üçüncü Asliye Mahkemesi’nde 7.700’den fazla yeni dosya olduğunu, 2025 yılında ise bu sayının 6.800’ü geçeceğini, bu rakamların yalnızca yeni dosyaları kapsadığını ifade etti.

"Expo" sebebiyle Surçin’deki dava sayısının artması beklendiğini, çok sayıda izin çıkarması, yeni inşaatlar, mülk edinme, taşınmaz ve maddi dava sayılarında artış öngörüldüğünü aktardı.

Yüksek Savcılar Kurulu Yasası’ndaki değişikliklerin, itiraz komisyonlarıyla ilgili olduğunu, Kamu Savcılığı hakkında önerilen düzenlemelerin de yüksek kamu savcısının doğrudan bu konularda karar vermesini öngördüğünü, iki yasanın arasında uyum sağlanması gerektiğini ifade etti.

Mrdić, değişikliklerin acil olarak kabul edilmemesinin, kamu savcılığına olumsuz sonuçlar doğurabileceğini kaydetti.

Yüksek Teknolojik Suçlarla Mücadele İçin Devlet Organlarının Örgütlenmesi ve Yetkileri Hakkında Kanun değişiklikleriyle ilgili Mrdić, önceki yasaların, Yüksek Kamu Savcılığı'na bağlı yüksek teknolojik suçlar biriminin yetkilerini net bir şekilde tanımlamadığını, bu değişikliklerin yargının işleyişindeki sorunları çözmek için gerekli olduğunu belirtti.

Kamu Savcılığı Hakkında yasada yapılacak değişikliklerin ise kamu savcılıklarının daha iyi işleyişi için zemin hazırlamayı ve mevcut yasalarla uyumlu hale getirmeyi hedeflediğini ifade etti.

Hakimler Hakkında yasada yapılacak değişikliklere dair Mrdić, hakimlerin görev sürelerinin sona ermesinin ardından, yeniden seçilebileceğini ifade ederek, bu düzenlemenin geçmişte başarılı sonuçlar verdiğini vurguladı. “Bu durum, hakimlerin seçimini etkilemez, aksine standartları yükseltir. Sadece VSS tarafından iyi değerlendirilenler tekrar seçilebilir” dedi.

"Biz – Halkın Sesi" hareketinden Komite üyesi Ana Krstić, bu yasaların aceleyle çıkarılmasını eleştirirken, meslek görüşlerinin tartışmalardan dışlandığını ve VSS ile VST'nin görüşlerinin eksik olduğunu dile getirdi.

Sırbistan Merkezi (SRCE) partisinden Komite üyesi Verica Milanović ise bu yasaların bir milletvekili tarafından, Adalet Bakanlığı, VSS, VST ve kamuoyundan görüş alınmaksızın önerilmesinin son derece ciddiyetsiz ve sorumsuz olduğunu kaydetti.

Mrdić’e yönelik, "Eğer bu yasalar sizin tarafınızdan önerilmişse, uzun süreçte hakimler ve savcıların peşinde koşmanız, kontrol altına almanız gerektiğini yaşamıştınız, bu nedenle bu yasaların önerilmesi son derece tehlikeli bir yaklaşım" değerlendirmesinde bulundu.

Milanović, bu yasaların yalnızca yüksek kamu savcısı Zagorka Dolovac’ın yetkilerini kısıtlama amacı taşıdığını savundu.

Mrdić, değişiklik önerilerinin Adalet Bakanlığı müdahalesi olmaksızın önerilmesini eleştirenlere, milletvekillerinin yasaları önerme hakkına sahip olduğunu, bu tür bir teklifin meclis temsilcileri için sorumluluk olduğunu belirtti.

Ayrıca, bu düzenlemelerin yargının bağımsızlığını artıracağını ve dolayısıyla tehlike oluşturmadığını savundu. “Dolovac ve Nenadić ile herhangi bir problemim yok, esasen ben yasaların anayasaya uygun olmasını sağlamak istiyorum” dedi.