Sırbistan'da yapılan erken parlamento seçimlerinin kesin sonuçları henüz açıklanmadı; ancak mevcut verilere göre Öğrenci Listesi'nin Ulusal Meclis'te salt çoğunluğu elde ederek hükümeti tek başına kurma imkânına sahip olacağı belirtiliyor.
Siyasi analistler, Öğrenci Listesi'nin seçim zaferini özellikle oy farkının büyüklüğü nedeniyle sürpriz olarak değerlendiriyor. Yeni Sırp Siyasi Düşünce kuruluşunun editörü Đorđe Vukadinović, kamuoyu araştırmalarının Öğrenci Listesi'ne desteğin yaz boyunca arttığını gösterdiğini, eylülde ise listenin Sırp İlerleme Partisi'ni (SNS) geride bıraktığının netleştiğini söyledi. Vukadinović'e göre Öğrenci Listesi geleneksel muhalefet partilerinin seçmenlerini kademeli olarak kendine çekerken, SNS ise desteğinin bir bölümünü Sırbistan Sosyalist Partisi'nin mevcut seçmeninden aldı. Vukadinović, SNS'nin hafif, Öğrenci Listesi'nin ise hızla büyüdüğünü belirterek vatandaşların seçime katılma konusundaki yüksek istekliliğinin de önemli göstergelerden biri olduğunu, bunun sandık gününde de doğrulandığını ifade etti.
Siyasi Araştırmalar Enstitüsü'nde bilimsel araştırmacı olan Aleksandar Lukić ise seçim sonucunun hem katılımcıları hem de analistleri şaşırttığını, iki önde gelen liste arasındaki farkın bu kadar büyük olmasını kimsenin öngörmediğini söyledi. Lukić, iki yıl süren kampanya ve atmosferin halk üzerinde özellikle duygular üzerinden etkili olduğunu, iktidara yönelik olumsuz duyguların belirleyici olduğunu değerlendirdi. Ona göre çok sayıda vatandaş, haleflerinden bekledikleri net bir politika yerine öncelikle iktidar değişikliği isteğiyle motive oldu.
Vukadinović, Öğrenci Listesi temsilcilerinin seçim öncesinde temel faaliyet yönlerini açıkladığını, bunların en önemlilerinin yolsuzlukla mücadele, hukukun üstünlüğü ve kurumların güçlendirilmesi olduğunu belirtti. Bu oyları almalarının temelinde yolsuzlukla ve her şeye tek bir kişinin karar verdiği kişi kültüyle mücadele vaadinin yattığını kaydetti. Vukadinović, Öğrenci Listesi'nin Kosova konusunda Anayasa'ya saygı göstereceğini ve Rusya'ya yaptırım uygulamayacağını duyurduğunu hatırlatarak bu vaatlerin yerine getirilmesinin yeni iktidarın tutarlılığını değerlendirmenin yollarından biri olacağını söyledi.
Vukadinović, yasal süreler süreci uzatmaya imkân tanısa da yeni parlamento çoğunluğunun hükümeti olabildiğince hızlı kurmaya çalışacağını bekliyor. Yeni yıla hükümetle girilmesini beklediğini belirten Vukadinović, bunu bir tür yükümlülük olarak gördüğünü ifade etti. Yeni çoğunluk ile muhalefet arasında sert siyasi tartışmalar öngören Vukadinović, meclisin yeniden yasalar ve önemli devlet meseleleri üzerine esaslı tartışma zemini haline gelmesini umduğunu dile getirdi.
Lukić ise gelecek iktidarın siyasi programının henüz yeterince somutlaşmadığını, hükümetin bileşiminin gelecekteki icraatlarının değerlendirilmesinde belirleyici olacağını savundu. Siyasetin ve hatta bu siyasetin kişiler üzerinden şekillenmesinin cumhurbaşkanlığı seçimlerine kadar tam olarak netleşmeyeceğini belirten Lukić, yeni hükümetin kurulmasının cumhurbaşkanlığı seçimlerinin sonuna kadar ertelenme olasılığını da dışlamadı; ancak bunun kesin bir sonuç değil kendi değerlendirmesi olduğunu vurguladı.
Devlet aygıtı ve kamu sektöründe duyurulan köklü değişikliklere değinen Lukić, parlamento çoğunluğunun tek başına tüm reformlar için, özellikle yargı alanında, yeterli olmayacağını söyledi. Savcılık polisi uygulamasına mesafeli yaklaşan Lukić, böyle bir çözümün kuvvetler arası ilişkiler ve kurumların demokratik denetimi konusunda sorunlar doğurabileceğini değerlendirdi.
Lukić, meclisin gelecekteki yapısına ilişkin olarak siyasi mücadelenin başlangıçta iki baskın siyasi grup arasında yaşanacağını, ancak bu bölünmenin uzun sürmeyeceğini öngördü. Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ardından öğrenci hareketi içinde, yani Öğrenci Listesi'nde bir ayrışma yaşanacağını ve listenin ideolojik olarak heterojen olmamasına rağmen birden fazla milletvekili grubuna bölüneceğini savundu.
Vukadinović ise ideolojik farklılıklara rağmen Öğrenci Listesi'nin ilk dönemde birliğini koruyacağı görüşünde. Ona göre farklı siyasi seçeneklerin ortak hareket etmesi seçim zaferinin kilit nedenlerinden biriydi. Zamanla hareket içinde sosyal demokrat ve ulusal muhafazakâr kanatların ayrışabileceğini dışlamayan Vukadinović, parlamento çoğunluğunun hızla dağılmasını beklemiyor.
Seçim zaferi kutlamaları sırasındaki olaylara değinen Vukadinović, yüksek katılımın seçimlerin birçok vatandaş için mevcut iktidara ilişkin bir tür referandum niteliği taşıdığını gösterdiğini söyledi. Kutlamalardaki bazı görüntülerin kabul edilebilir bir sevinç ifadesi olduğunu, ancak kurumların her türlü şiddete karşı harekete geçmesi gerektiğini belirtti. Öğrenci Listesi temsilcilerinin sakinlik çağrılarını olumlu karşılayan Vukadinović, öğrenci hareketinin şiddet karşıtı niteliğinin geniş destek görmesine katkı sağladığını vurguladı.
Lukić de siyasi bölünmelerin fiziksel çatışmalara dönüşmemesi gerektiği uyarısında bulunarak, olası herhangi bir yasa ihlalinin kurumsal yollarla cezalandırılması gerektiğini söyledi. Her türlü şiddetin kınanması gerektiğini ifade etti.
Her iki analist de seçimlerin ardından toplumdaki gerilimin azaltılmasının ve siyasi çatışmaların yeniden kurumlar çerçevesine taşınmasının gerekli olduğu konusunda hemfikir.
