Polonya, Ukrayna savaşının başlamasından bu yana savunma harcamalarını iki katından fazla artırarak Avrupa'nın en hızlı silahlanan ülkelerinden biri haline geldi. Bu yıl savunma bütçesi gayri safi yurt içi hasılanın yaklaşık yüzde 4,8'ine, yani 53 milyar dolara ulaşan ülke, yıllık 200 bin mermi üretim hedefiyle kendi askeri sanayisini kurmaya çalışıyor.
Varşava'nın bu hızdaki artışının temel gerekçesi, Rusya'nın NATO'nun doğu kanadındaki hazırlık düzeyini gelecekte test edebileceği değerlendirmesi. Başbakan Donald Tusk, 2023 yılında Polonya'nın yılda yalnızca yaklaşık 5 bin adet 155 milimetrelik mermi üretebildiğini, bu miktarın Ukrayna cephesinde bir günlük tüketimle sınırlı kaldığını belirtti. Bu yıl üretimin 30 bine, iki yıl içinde ise 200 bine çıkarılması hedefleniyor. 2028'e kadar üç yeni mermi fabrikasının devreye alınması planlanıyor.
Polonya, büyük ölçüde ABD'den Patriot hava savunma sistemleri, Abrams tankları ve F-35 savaş uçakları satın almaya devam ederken, aynı zamanda yabancı şirketlerle işbirliği yoluyla üretimi ve teknolojiyi ülke içine taşımaya çalışıyor. MBDA şirketi, iki yıl önce tarım arazisi olan bir alanda Varşava yakınlarında yeni bir tesis açtı. Şirketin Polonya birimi müdürü Jim Price, artan ihtiyaçlara yanıt vermek için üreticilerin çalışmaları hızlandırmak zorunda kaldığını söyledi.
Drone savunmasına da yaklaşık 4 milyar dolarlık bir projeyle yatırım yapılıyor. Proje kapsamında yerli şirketler, ülkenin doğu sınırına karşı insansız hava aracı savunma sistemi geliştiriyor.
Hükümet, Avrupa Birliği'nin SAFE programından sağlanacak fonların yaklaşık yüzde 90'ını, özellikle devlet savunma grubu Polska Grupa Zbrojeniowa olmak üzere yerli sanayiye yönlendirmeyi planlıyor. İngiliz şirketleri Babcock ve BAE Systems, yeni fırkateyn inşası, topçu mermisi üretimi ve kapasite genişletme alanlarında Polonyalı ortaklarla çalışıyor.
Bu politikanın ekonomik maliyeti ise ağır. Savunma harcamalarındaki artış nedeniyle Polonya'nın gelecek yıl bütçe açığının GSYİH'nin yüzde 7,1'ine ulaşması bekleniyor; bu oran Avrupa Birliği'ndeki en yüksek seviyelerden biri. Moody's, Polonya'nın uzun vadeli kredi notunu 2002'den bu yana en düşük seviyeye indirdi. ING Bank ekonomisti Lešek Kasek, mevcut harcama temposunun sürdürülebilir olmadığını ve yetkililerin büyük askeri yatırımları kamu maliyesi istikrarıyla nasıl dengeleyeceklerine karar vermek zorunda kalacağını ifade etti.
Gelecek yıl yapılacak parlamento seçimleri öncesinde Avrupa Birliği ilişkileri, Ukrayna'ya destek ve savunma bütçesinin daha da artırılması kampanyanın ana başlıkları arasında yer alacak. Muhafazakâr Hukuk ve Adalet Partisi'nin desteklediği Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, hükümetin savunma yatırımları için 44 milyar avroluk Avrupa kredilerine erişimini engellemeye çalıştı. Tusk hükümeti ise bu kaynakların hem ülke güvenliği hem de yerli sanayinin gelişimi açısından kritik olduğunu savunuyor.
