İngiliz şirketi BC Partners tarafından Perşembe günü Birleşik Grup bünyesindeki medya kuruluşlarının (N1, Nova, Danas, Radar...) Güneydoğu Avrupa bölgesi yöneticiliğine atanan Lübnanlı medya direktörü Rani Rad'ın geçmişi, medya özgürlüğü tartışmalarını gündeme getirdi. Rad'ın daha önce Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki Şeyh Muhammed bin Zayed ailesinin medya imparatorluğunu ve Media Reform Coalition (MRC UK) tarafından Birleşik Krallık'ta medya özgürlüğüne doğrudan tehdit olarak nitelendirilen IMI (International Media Investments) şirketini yönettiği kaydedildi.

Rani Rad'ın Avrupa Birliği'nde (AB) siyasi olarak kontrol edilen medya finansmanıyla suçlanan bir ağın parçası olduğu belirtildi. Daha önce, IMI'nin 2023 yılında The Telegraph Media Group'u satın alma girişiminin, İngiliz hükümeti tarafından "basın bağımsızlığına yönelik riskler" gerekçesiyle engellendiği aktarıldı. Birleşik Krallık medyasında, Birleşik Arap Emirlikleri'nin The Telegraph aracılığıyla siyasi etki kazanabileceği tehlikesine dikkat çekilirken, İngiliz düzenleyici kurumlar Ofcom ve CMA, bu devralmanın yabancı bir devletin siyasi etkisine yol açabileceği uyarısında bulunmuştu. Bu gelişmeler üzerine Zayed ailesinin medya imparatorluğu, İngiliz medya kuruluşunu satın alma teklifini geri çekmişti. Rad'ın yönetici pozisyonuna getirilmesinin tesadüf olmadığı, Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić'in, Rad'ın yönettiği medya imparatorluğunun sahibi Abu Dabi Şeyhi Muhammed bin Zayed ile yakın arkadaş olduğu vurgulandı. Bin Zayed ve Vučić arasındaki yakın ilişkilerin son yıllarda sıklıkla gündeme geldiği, 2013 yılında Belgrad'daki Kızıl Yıldız stadyumunda çekilen fotoğraflarının medyada geniş yer bulduğu ve bu görüşmelerin milyonluk iş planlarını içerdiği kaydedildi.

Sırbistan ile Birleşik Arap Emirlikleri arasındaki işbirliği, Sırp İlerleme Partisi'nin 2012'de iktidara gelmesinden bu yana yoğunlaştı. Sırbistan'ın 2014 ve 2016'da Abu Dabi'den birer milyar dolarlık bütçe kredisi aldığı, Ağustos 2013'te Etihad Airways'in Jat Airways'in yüzde 49 hissesini alarak Air Serbia'ya dönüştürdüğü aktarıldı. Yaklaşık 3,5 milyar avro değerindeki "Belgrad Su Kıyısı" projesi için Nisan 2015'te ortak girişim anlaşması imzalandığı, Sırbistan hükümetinin yüzde 32 hisseye sahip olduğu, geri kalanının ise Emirlik şirketi Eagle Hills'in eline geçtiği kaydedildi. Birleşik Arap Emirlikleri'nin son yıllarda Sırbistan'ın silah ihraç ettiği ülkeler arasında üst sıralarda yer aldığı, Belgrad'da Çin Sinopharm Kovid-19 aşısı üretim fabrikasının kurulmasına Çinlilerle birlikte katıldığı ve pandemi sırasında tıbbi yardım sağladığı belirtildi. Geçen yıl Kasım ayında, Rusya'nın Sırbistan Petrol Endüstrisi'ndeki (NIS) hissesini satın almak üzere yönetim kurulu başkanının bizzat Bin Zayed olduğu Abu Dabi Ulusal Petrol Şirketi (ADNOC) isminin geçmesinin de sürpriz olmadığı ifade edildi. Sırbistan Cumhurbaşkanı Vučić'in, şeyhle yaptığı görüşmelerde iki ülke arasındaki dostluğu vurgulayarak, "Sırbistan ve Birleşik Arap Emirlikleri barışa, kalkınmaya, inovasyona ve karşılıklı güvene dayalı ortak bir gelecek vizyonunu paylaşıyor. Bu dostluk ve ortaklık, önümüzdeki yıllarda tüm vatandaşlarımızın yararına daha da güçlü ve yakın işbirliği için sağlam bir temel oluşturuyor" açıklamasını yaptığı aktarıldı.

Ancak, Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić'in, şeyhle milyonluk anlaşmalar yapmanın yanı sıra, rejimini eleştiren medyayı zayıflatmak veya yok etmek istediği de gündeme getiriliyor. Bu iddialar, bu hafta Birleşik Grup bünyesindeki şirketlerde yaşanan görev değişiklikleri ile doğrulanırken, geçen yıl gazetecilik ağı OCCRP ve KRIK tarafından elde edilen bir kayıt, bu durumun sinyallerini vermişti. Kayıtta, Birleşik Grup Genel Müdürü Stan Miler ile Telekom Srbija Direktörü ve Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić'in yakın çalışma arkadaşı Vladimir Lučić arasında bir konuşmanın yer aldığı belirtildi. Bu konuşmada Lučić'in Miler'e, Vučić'in, N1, Nova S, Danas, Radar gibi medya kuruluşlarını yöneten United Media'nın kilit isimlerinden Aleksandra Subotić'in görevden alınmasını talep ettiğini aktardığı kaydedildi. Miler'in ise Lučić'e Subotić'i görevden almadan önce yönettiği şirketi "Sırbistan'da çok küçük hale getirmesi" gerektiğini söylediği ifade edildi. United Group'taki çalkantıları yorumlayan Nova TV Haber Direktörü Slobodan Georgiev, Sırbistan Cumhurbaşkanı'na vaat edilenlerin Perşembe günü yerine getirildiğini ve Aleksandra Subotić'in görevden alındığını belirtti. Georgiev, "Bu durum beni endişelendiriyor çünkü bu yönetimin toplumun diğer alanlarındaki bir dizi hamlesiyle örtüşüyor. Polisi, yargıyı, eğitimi temizliyorlar... Medya sahnesini de temizlediklerini düşünebiliriz" ifadelerini kullandı. Eskiye kıyasla editoryal bağımsızlığın kurumsal yönetimden ayrı olduğunu hatırlatan Georgiev, çoğunluk sahibinin geçen yılki değişiklik kararını tamamladığını ve şimdi bunun editoryal politikaları etkilemeyeceği yönündeki vaatlerin doğruluğunun bekleneceğini aktardı.