2026 Minhen Güvenlik Konferansı'nda, Avrupa'nın yeni güvenlik ve endüstriyel dönüşüm sürecine girmesiyle Sırbistan'ın marjinalleştiği ve kıtayı şekillendirecek stratejik tartışmalarda yer alamadığı belirtildi. Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić'in konferansta yalnızca ikincil görüşmeler yaptığı ve ülkenin dış politikasının izolasyona sürüklendiği vurgulandı.

Konferansta Avrupa'nın yeni bir aşamaya girdiği, Washington'ı beklemediği ve Almanya'nın liderliğinde İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana en derin güvenlik ve endüstriyel dönüşümü başlattığı kaydedildi. Almanya'nın rekor savunma bütçesi ve trilyonluk altyapı-savunma paketi, Avrupa'nın önümüzdeki on yılda toplam 6,5 trilyon avroluk yatırımını öngören daha geniş bir dönüşümün parçası olarak açıklandı. Bu durumun, Ukrayna'daki savaşa veya ABD'nin öngörülemezliğine bir yanıt olmanın ötesinde, Avrupa'nın siyasi, askeri ve endüstriyel olarak daha bağımsız bir aktör olma stratejik kararı olduğu aktarıldı. Berlin-Varşova ekseninin Avrupa güvenlik mimarisinde merkezi bir rol üstlendiği, ortak nükleer caydırıcılık ve Avrupa savunma sütununun güçlendirilmesi tartışmalarının artık teori değil, uygulama planı olarak ele alındığı belirtildi. Ancak, bu yeni Avrupa'da Sırbistan'ın görünür bir yerinin olmadığı vurgulandı. Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić, Minhen'de hazır bulunmasına rağmen, kıtayı şekillendirecek kararlar alınırken ana panellerde veya stratejik görüşmelerde yer almadığı kaydedildi. Vučić'in en önemli ikili görüşmesinin, "çelik dostluk" ve eski jeopolitik dönemlerden kalma altyapı projelerinin teyit edildiği Çin Dışişleri Bakanı ile olduğu belirtildi. Ayrıca, ABD Senatörleri Jeanne Shaheen, Thom Tillis ve Mark Kelly ile yapılan görüşmelerin, ilişkilerin güçlenmesinden ziyade endişe sinyali taşıdığına dikkat çekildi; bu senatörlerin Sırbistan'daki demokratik gerilemeyi, sorunlu seçimleri eleştirdiği ve Batı Balkanlar'daki istikrarı bozan aktörlere yaptırım uygulanmasını desteklediği ifade edildi. Konferansta gözlemlenen her şeyin, hızla konsolide olan ve ilerleyen bir dünyayı işaret ettiği, ancak Aleksandar Vučić yönetimindeki Sırbistan'ın ters yönde ilerlediği aktarıldı.

Aleksandar Vučić'in dışsal referans çerçevesi olmayan profesyonel bir siyasetçi olduğu, başarının sonuçlarla, sorumlulukla ve icraatla ölçüldüğü sistemlerde deneyimi bulunmadığı belirtildi. Onun uzmanlığının siyasi hayatta kalma, büyük güçler arasında denge kurma, medyayı kontrol etme, krizleri yönetme ve kararları erteleme üzerine kurulu olduğu, ancak bu modelin artık bir yük haline geldiği vurgulandı. Friedrich Merz gibi liderlerin öncülüğündeki Avrupa'nın, sonsuz dengelemeye, belirsiz mesajlara ve 'hem Doğu hem Batı' politikasına yer olmayan yeni bir aşamaya girdiği kaydedildi. İç politikada ise, dış politika izolasyonuna verilen yanıtın reform değil, gücün konsolidasyonu olduğu aktarıldı; polis, ordu, yargı ve medya üzerindeki kontrolün arttığı, öğrenci protesto hareketinin kitlesel bir yolsuzluk karşıtı dalgaya dönüştüğü ifade edildi. Vučić'in tepkisinin, protestoları gayrimeşrulaştırma, rakipleri suçlama ve siyasi mücadeleyi rejimin hayatta kalması meselesine indirgeme gibi bilinen otoriter bir deseni takip ettiği belirtilerek, Sırbistan'ın geleceğinin Beyaz Rusya ile giderek daha sık bir şekilde kıyaslandığı, bunun bir metafor değil, gerçekçi bir senaryo olarak değerlendirildiği kaydedildi. Önümüzdeki 12 ay içinde öğrenci protestolarının organize bir siyasi alternatife dönüşüp dönüşmeyeceği ve Avrupa'nın bu alternatifi sadece açıklamalarla değil, somut adımlarla destekleyip desteklemeyeceğinin belirleneceği vurgulandı.

Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić'in kilit stratejik hatalarından birinin, Donald Trump'ın Beyaz Saray'a dönüşünün Sırbistan için daha elverişli bir alan açacağı yönündeki değerlendirmesi olduğu belirtildi. "Önce Amerika" yönetiminin hukukun üstünlüğü, demokratik standartlar ve kurumsal reformlarla daha az ilgileneceği inancıyla, Vučić'in Washington ile ikili ilişkilerin Brüksel ile olan ilişkilerden daha kolay olacağını düşündüğü aktarıldı; ancak bu değerlendirmenin derin bir şekilde yanlış olduğunun ortaya çıktığı kaydedildi. Trump'ın dış politikasının küçük devletler için manevra alanı yaratmadığı, aksine onları marjinalleştirdiği vurgulandı. Avrupa'nın kendi güvenlik ve siyasi özerkliğini inşa ettiği bir dönemde AB yerine Trump'ı seçmenin, Sırbistan'ı tarihi yeniden hizalanmanın yanlış tarafına yerleştirdiği belirtildi. Aynı zamanda, Aralık 2025'te ABD Savunma Yasası'nın bir parçası olarak Batı Balkanlar Demokrasi ve Refah Yasası'nın (WBDPA) kabul edildiği aktarıldı. Bu yasanın, bölgenin istikrarını tehdit eden, sistemik yolsuzluğa karışan veya Rusya ve Çin ile ABD ulusal güvenliğini zayıflatacak şekilde işbirliği yapan aktörlere karşı yeni, daha katı bir yaptırım çerçevesi getirdiği ve ilk önlemlerin Mart 2026'da yürürlüğe gireceğinin öngörüldüğü kaydedildi.

Yıllardır Aleksandar Vučić'in Batı'ya kendisini bölgede kilit bir istikrar faktörü, Bosna-Hersek'teki durum kritikleştiğinde Milorad Dodik'i "telefonla arayıp" etkileyebilen bir kişi olarak tanıttığı belirtildi; ancak Dodik'in Vučić'in bilgisi ve katılımı olmadan doğrudan Donald Trump yönetimiyle müzakere edip kendisi, ailesi ve iş ağındaki yaptırımların kaldırılmasını sağladığı anda bu etkinliğin ortadan kalktığı açıklandı. Bu durumun, Dodik'in iletişim kanalı olarak Belgrad'a ihtiyacı olmadığını gösterdiği aktarıldı. Bunun çok katmanlı sonuçları olduğu ifade edildi: İlk olarak, Vučić'in Dodik'i kontrol ettiği veya yönlendirdiği argümanını kaybettiği; ikincisi, yıllarca Belgrad'ın Bosna'daki istikrarın anahtarlarını elinde tuttuğuna dair güvenceler dinleyen her Batılı diplomatın şimdi bu iddiayı sorgulamak için bir nedeni olduğu vurgulandı. Dodik'in Washington ile bağımsız müzakere yeteneğinin Belgrad'ın konumunu daha da karmaşık hale getirdiği ve WBDPA yaptırım çerçevesiyle birlikte, Batı'dan gelen baskının artması halinde Vučić'in kendi siyasi ve iş ağını ne ölçüde koruyabileceği sorusunu gündeme getirdiği belirtildi.

Minhen'de ve son Avrupa toplantılarında okunabilen daha incelikli ancak siyasi açıdan en önemli sinyallerden birinin, Brüksel'in Sırbistan hakkında kullandığı dildeki değişiklik olduğu kaydedildi. Avrupa Birliği yetkililerinin giderek daha sık bir şekilde 'Sırbistan Hükümeti' ifadesinden kaçınarak 'Sırbistan'a' desteklerini vurguladığına dikkat çekildi. Diplomatik dilde böyle bir nüansın asla tesadüfi olmadığı belirtilerek, bu farkın, Avrupa Birliği'nin ülkenin geleceğini mevcut liderliğinden ayırmaya başladığını işaret ettiği aktarıldı. Aynı zamanda, Karadağ'ın müzakere başlıklarını hızla kapattığı ve 2028 yılına kadar üyelik hedefine sahip olduğu vurgulandı. AB Komiseri Kos'un, Karadağ'ın katılım anlaşmasının demokratik gerilemeye karşı daha güçlü koruma mekanizmalarına sahip yeni nesil bir model olacağını duyurduğu, bunun Sırbistan deneyiminin bir uyarı olarak alındığına dair açık bir mesaj olduğu kaydedildi.