[{'paragraph': "Sırbistan'da uzun süredir gündemde olan e-sağlık kartı (e-karton) uygulaması, Sağlık Bakanlığının 2023'te kurduğu Dijitalleşme Koordinasyon Kurulu öncülüğünde hayata geçirilmeye başlandı. Ülke genelindeki tüm sağlık kurumlarında iki ay içinde yaygınlaşması beklenen sistem, Kraguyevac, Zayeçar ve Gornji Milanovac'taki pilot bölgelerde devreye alındı. Uygulamanın, elektronik reçete ve e-rapor gibi önceki dijitalleşme adımlarına rağmen kamu ve özel sağlık hizmetleri entegrasyonu konusunda belirsizlikleri beraberinde getirdiği belirtildi."}, {'paragraph': "Sırbistan Sağlık Bakanlığı, 2018'de elektronik reçetelerin, ardından e-rapor ve e-sevk belgelerinin yürürlüğe girmesine rağmen, e-sağlık kartlarının beklemeye alındığını bildirdi. Bakanlık, uygulamanın şu an için sadece Kraguyevac'taki Aile Sağlığı Merkezi ve Üniversite Klinik Merkezi ile Zayeçar ve Gornji Milanovac'taki Sağlık Merkezlerinde başladığını, ancak iki ay içinde ülkedeki tüm sağlık kurumlarında kullanılacağını kaydetti. Bakanlık tarafından hazırlanan ve hastanın kişisel sağlık numarası ve talep üzerine veri sunumunu düzenleyen e-karton yönetmeliği 1 Ocak itibarıyla yürürlüğe girdi. Bu yönetmeliğin, sağlık kurumları ve özel muayenehanelerin elektronik ortamda veri aktarımını öngördüğü belirtildi. Devlete bağlı kurumlar, 2022 yılında, 2023 sonuna kadar yirmiden fazla yeni elektronik hizmet geliştirerek yaklaşık iki milyon Sırbistan vatandaşını e-Hasta statüsüne dönüştürmeyi hedeflediğini duyurmuştu. Sırbistan Sağlık Bakanlığı Devlet Sekreteri Ivana Stašević Karličić, geçen hafta sonu itibarıyla sisteme 342 bin elektronik kartın girildiğini ve önümüzdeki bir iki ay içinde tüm Sırbistan'ın e-karton kapsamına alınmasının beklendiğini aktardı. Karličić, bunun tedavi kalitesini önemli ölçüde artırması gerektiğini de vurguladı."}, {'paragraph': 'Ancak, Sivil Toplum Kuruluşu "Yolsuzluğa Karşı Doktorlar"dan Dr. Draško Karađinović, uygulamanın geçmişte birçok kez ertelenmesi nedeniyle projenin tam olarak hayata geçirilip geçirilmeyeceğine dair şüphelerini dile getirdi. Karađinović, e-karton yönetmeliği uyarınca hem devlet hem de özel doktorların karta erişimi olsa da, hastaların tedavi görecekleri yeri seçme özgürlüğüne sahip olmaması ve özel muayene masraflarının Sırbistan Cumhuriyeti Sağlık Sigortası Fonu (RFZO) tarafından karşılanmaması durumunda bu entegrasyonun gerçek bir anlam ifade etmediğini belirtti. Dr. Karađinović, "Bu yıl sağlık bütçesinden 637 milyar dinar, yani yaklaşık 5,5 milyar avro ayrıldı. Ancak, kimin tarafından ve nasıl tedavi edileceğimize henüz karar veremiyoruz. Özel bir doktora gittiğimizde masrafları geri alamıyorsak ortak bir kartın amacı nedir? Kendi parasıyla nerede tedavi edileceğini seçemeyen tek ülke biziz, bu yüzden herkes tedaviyi iki kez ödüyor" sözleriyle eleştirilerini aktardı.'}, {'paragraph': 'Sırbistan Hasta Derneği\'nden Savo Pilipović ise e-kartonların potansiyel sorunlara yol açabileceğini ifade etti. Pilipović, "Pilot proje nihayet başladı ve iki ay içinde ülkedeki tüm kurumlarda kullanılacağı açıklandı. Ancak, olası sorunlar ortaya çıkabilir, çünkü şimdi doktorlar sadece aile sağlığı merkezlerinde değil, tüm ikincil ve üçüncül kurumlarda ve özel muayenehanelerde verilerimize rızamız olmadan erişebilecekler. Ayrıca, doktorların hasta ile konuşmaya bile zor zaman bulduğu bir ortamda, şimdi kartları okumaya nasıl yetişecekleri sorusu gündeme geliyor" şeklinde konuştu. Pilipović, e-kartonların özel ve devlet sağlık hizmetlerini birleştirmeyeceğini düşündüğünü de ekledi. "Sırbistan\'da bu iki uygulama yakında birleşmeyecek çünkü bunun için para yok. Şimdi bu daha da imkansız, çünkü bu, RFZO\'nun tüm özel muayeneleri vatandaşlara geri ödemesi anlamına gelir ki bu, ne yazık ki yakın gelecekte olmayacak. Öte yandan, e-karton fikri sadece, sonunda uygulamaya konulurlarsa, taşındığımızda kartlarımızı her yere yanımızda taşımak zorunda kalmayacağımız için iyidir" değerlendirmesinde bulundu.'}]