Sırbistan'ın Şumadija bölgesinin kalbinde yer alan ve bir zamanlar en görkemli yapılarından biri olan Raça'daki "Karađorđe Evi", 2023 yılında 12,5 milyon dinar harcanarak tamamlandığı iddia edilen restorasyona rağmen bakımsızlık ve çürüme nedeniyle terk edilmiş bir korku filmi setini andıran harabe bir halde bulunuyor. Yerel halk, binanın tehlikeli durumu hakkında derin endişeler taşıdığını belirtti. İki dünya savaşı arasında Karađorđević hanedanı üyeleri ve Raça'nın varlıklı sakinleri tarafından finanse edilen bina, dört devasa kulesi ve zengin dekoratif detaylarıyla Avrupa kalelerini anımsatan bir tarzda inşa edilmişti. Bir zamanlar şehrin sembolü ve bölgenin en güzel yapılarından biri olarak kaydedildi. Ancak bugün tamamen harap durumda ve kullanıma elverişsiz olduğu vurgulandı. Binaya yaklaşıldığında dahi bakımsızlık göze çarpıyor; merdivenler hasarlı, giriş yıkılmış, içi moloz, nem ve çökmüş tavanlarla dolu. Koridorlar karanlık ve güvensiz, bazı odaların her an daha fazla çökebilecek gibi durduğu aktarıldı. 2023 yılında restorasyonunun tamamlandığı ve çalışmalar için 12,5 milyon dinar ayrıldığı resmi olarak açıklansa da, sahadaki durumun tamamen farklı olduğu gözlemlendi. Geçtiğimiz yıl "N1"e konuşan yerel halk, çalışmaların yüzeysel yapıldığını veya ödenen paranın bir kısmının hiç harcanmadığını belirtti. Çatının hala aktığı, olukların eksik veya eski ve paslı olduğu, paratoner korumasının ise yalnızca kısmen tamamlandığı bildirildi. Uzmanlar, böyle bir yapının güvenli olabilmesi için tam bir yıldırımdan korunma sistemine sahip olması gerektiğini, ancak durumun böyle olmadığını vurguladı. İç kısım, binanın ne kadar ihmal edildiğini daha da açıkça gösterdiği kaydedildi. Zeminlerde dağınık kitaplar, eski dosyalar, kıyafetler, yataklar ve mobilya kalıntıları bulunuyor. Bazı odalarda son kullanma tarihi yıllar önce geçmiş konserve yiyecekler ve kavanozlar hala duruyor. Su, kanalizasyon ve elektrik mevcut olmadığı aktarıldı, ancak üst kattaki iki ofisin kilitli olduğu ve birileri tarafından ara sıra kullanıldığı belirtildi. Objektin güvenliksiz olması özellikle endişe verici olarak açıklandı. Hiçbir uyarı, koruyucu çit veya giriş yasağı bulunmadığından, tavanların ve duvarların çökme tehlikesine rağmen herkes harabe komplekse serbestçe girebildiği kaydedildi. Bina, tarihi boyunca farklı amaçlar için kullanıldı. Başlangıçta Yugoslavya Krallığı döneminde kimsesiz çocuklar ve yetimler için bir yurt olarak hizmet verdi. İkinci Dünya Savaşı sırasında hapishane olarak kullanıldı ve savaştan sonra okullara ve eğitim kurumlarına ev sahipliği yaptı. Doksanlı yılların sonunda ise Kosova ve Metohija'dan gelen yerinden edilmiş kişilere geçici barınma sağladığı belirtildi. Binanın mimarisi bugün bile dikkat çekici. En yükseği 19 metreye ulaşan dört kule, dekoratif balkonlar, ferforje detaylar ve ortaçağ kalelerini andıran bitiş dişleri, yapının İskoç şatolarını andırmasını sağlıyor. Bu nedenle birçok kişi, doğru bir şekilde restore edildiği takdirde önemli bir turistik cazibe merkezi haline gelebileceğini dile getirdi. "Karađorđe Evi", 1988 yılında kültür anıtı ilan edildi ve devlet koruması altında bulunuyor. Ancak bu statüye rağmen, bugün korunan bir kültürel varlıktan çok, terk edilmiş bir harabeyi andığı belirtildi. Yerel halk, yetkililerin acil müdahalesi olmadan Şumadija'daki en güzel tarihi yapılarından birinin tamamen yok olabileceği konusunda vurguladı.