Sırbistan'da 25 Ekim'de yapılacak erken genel parlamento seçimleri öncesinde kamuoyu araştırmaları, iki öncü liste arasında başa baş bir güç dengesi işaret ediyor. "Aleksandar Vučić - Birleşik Sırbistan" listesi ile "Öğrenci Listesi - Öğrenciler Kazanıyor" listesi arasındaki bu yakın tablo, seçmen katılımının seçim sonucunu belirleyecek kilit faktörlerden biri olacağını gösteriyor.
Yaklaşık bir ay içinde gerçekleştirilecek seçimlerde kampanyaların odağının seçmen seferberliğine kaydığı görülüyor.
Felsefe ve Toplumsal Teori Enstitüsü'nde kıdemli araştırma görevlisi olan Dejan Bursać, kısa süre önce X platformunda yaptığı bir dizi paylaşımda katılımın seçimlerdeki en kritik unsurlardan biri olacağını ve Sırp İlerleme Partisi'nin mevcut kampanyasının bu perspektiften değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
Bursać ayrıca yüksek katılımın özellikle baraj sınırındaki listeleri olumsuz etkileyebileceğini, çünkü geçerli oy toplamı arttıkça yüzde üç barajını aşmak için gereken mutlak oy sayısının da yükseleceğini vurguladı.
"Yüksek katılım ne yapar? SPS'i barajın altına iter. Rus Partisi'ni azınlık mandatından mahrum bırakır. SVM'nin mandat sayısını azaltır. DSS'i barajın altında bırakır" diyen Bursać, şu değerlendirmeyi aktardı:
"Öğrencilerin yolu yalnızca mümkün olduğunca çok insanı sandığa taşımaktan geçiyor, başka hiçbir şey değil. Sadece heyecan, seferberlik, pozitif kampanya ve değişimin mümkün olduğuna dair umudun yükseltilmesi. Şimdi tek mücadele katılım mücadelesidir."
Uygulamalı Politika Merkezi Direktörü Dragan Popović de Nova.rs'ye yaptığı açıklamada yüksek katılımın yaklaşan seçimlerde kilit faktörlerden biri olacağını bildirdi.
Popović, "Vučić yönetimi, önceki tüm seçimlerde gördüğümüz üzere, fiilen 2014'ten bu yana mutlak sayılarda düşüyor. Vučić yönetimine oy veren insan sayısı giderek azalıyor. Ancak diğer tarafta her zaman bir sorun vardı; bir türlü örgütlenemiyorlardı. Şimdi köklü bir değişim var. Öğrenci hareketi sayesinde o taraf örgütlendi ve bu sayede ilk kez belirsiz bir seçim yaşıyoruz" dedi.
Daha önce Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić'e oy veren çok sayıda kişinin Öğrenci Listesi'ne geçmesinin beklenmediğini kaydeden Popović, "Bazılarına ulaşılabilir olabilir ama bunlar küçük sayılar. Dolayısıyla geriye, sadece sandığa gitmeyenler değil, yeni seçmenler ve gençler de dahil olmak üzere bir oy havuzu kalıyor. Bu grubun sandığa gitmesi gerekiyor ve bu yeni seçmenler arasında Sırp İlerleme Partisi'ne oy verecek seçmen olduğuna inanmıyorum. Ne kadar çok insan sandığa giderse iktidar değişikliği olasılığı o kadar artar" diye konuştu.
Popović, vatandaşların çoğunluğunun iktidara karşı olduğunu ancak bu çoğunluğun çeşitli nedenlerle zor örgütlendiğini belirtti.
"O tarafta çok farklı insanlar var, dolayısıyla her şey seferberlikle ilgili. Bize öncelikle umut ve iyimserlik temeli veren şey, Öğrenci Listesi'nin çok iyi bir kampanya yürütmesi. İhtiyaç duyulan şey bu. İnsanları çaba göstermeye, oy vermeye ve bir şey yapmaya değer olduğuna ikna etmelisiniz. İnsanların oylarının gerçekten bir anlam taşıdığına inanmaları ve korkmamaları gerekiyor. Bu çok önemli. Elbette Vučić biraz bir şeyler çalmaya çalışacak ama bu insanları korkutmamalı, cesaretlendirmeli. Yeterince insan sandığa giderse Vučić hileyle bunu iptal edemez" ifadelerini kullandı.
İki öncü liste arasındaki güç dengesinin çok belirsiz olabileceğini, son aylarda yapılan kamuoyu araştırmaları da gösterdi.
CRTA ve Stanford Üniversitesi Democracy Action Lab'in haziran ayında gerçekleştirdiği araştırmaya göre, kararlı seçmenler arasında Öğrenci Listesi yüzde 44,9 destek alırken Sırp İlerleme Partisi'ne yüzde 35,7, SPS'e ise yüzde 3,8 oy verileceği öngörüldü. CRTA, araştırmada sunulan seçeneklerden birini tercih eden vatandaşların yaklaşık yüzde 70'inin kapsandığını açıkladı.
Sprint Insight'ın geçen yıl temmuz ayında yayımlanan araştırması da Öğrenci Listesi'ne benzer bir üstünlük gösterdi. Seçimlere Öğrenci Listesi ile Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić etrafında toplanan listenin katılacağı senaryoda öğrenciler yüzde 54,8 destek alırken Vučić'in listesi yüzde 42,1'de kaldı.
Ancak Yeni Sırp Siyasi Düşüncesi'nin temmuz ayında 1.000 kişilik temsilî örnekle üzerinde gerçekleştirdiği araştırma biraz farklı bir tablo ortaya koydu. Kararlı seçmenler arasında Öğrenci Listesi'ni yüzde 29,5 desteklerken Aleksandar Vučić etrafındaki liste yüzde 27,9'da kaldı.
Faktor plus ajansının yürüttüğü araştırma da göz ardı edilmemesi gereken bir diğer veri kaynağı. Bu ajans genellikle iktidar çoğunluğunun çok daha büyük bir üstünlüğe sahip olduğunu gösteren sonuçlar yayımlıyor.
Faktor plus'ın eylül ayında yayımlanan son araştırmasına göre "Aleksandar Vučić - Birleşik Sırbistan" listesi yaklaşık yüzde 48,6 destek alırken "Öğrenci Listesi - Öğrenciler Kazanıyor" listesi yüzde 37,1'de kaldı.
Toplumsal Araştırmalar Bürosu (BIRODI) da bu araştırmaya atıfta bulunarak sonuçları mutlak sayılara dönüştürdü.
BIRODI'nin hesaplamasına göre, Vučić'in listesinin yüzde puanı 1,5 artmasına rağmen mutlak sayılardaki projeksiyonu yaklaşık 25.600 oy azaldı.
BIRODI'den yapılan açıklamada, "İktidarın oy sayısı sabit kalırsa, toplam katılım sayısındaki her artış onun oransal payını düşürür. SNS ve Aleksandar Vučić'in bugüne kadarki seçim zaferleri, seçmen kütüğüne kayıtlı seçmenlerin yaklaşık yüzde 58-59'unun katılımıyla gerçekleşti. İktidarın seçim gücü, düşük veya orta katılım koşullarında kendi nispeten istikrarlı seçmen tabanının yüksek seferberliğine dayanıyordu. Bu nedenle yüzde 62-65 veya üzeri katılım farklı bir seçim çerçevesi oluşturur. İktidarın oy sayısı yaklaşık 1,6 milyonda kalırsa, aynı yüzde sonucu korumak için mutlak seçmen sayısını da artırması gerekir" denildi.
BIRODI, daha yüksek katılımın tek başına otomatik olarak iktidar değişikliği anlamına gelmediğini, ancak kararsız seçmenlerden kimlerin sandığa gideceği ve kime oy vereceğinin nihai sonucu büyük ölçüde belirleyeceğini kaydetti.
