Sırbistan'da yapılan yeni bir araştırmaya göre, 2800 yıl öncesine ait bir toplu mezarda bulunan 77 kadın ve çocuğun, sanıldığı gibi doğal sebeplerle değil, organize bir kitlesel cinayetin kurbanı olduğu ortaya çıktı. Nature Human Behaviour dergisinde yayımlanan analize göre, iskeletlerdeki şiddet izleri ve genetik bulgular, bu kişilerin kasıtlı olarak hedef alınıp öldürüldüğünü ve rakip gruplara güç gösterisi amacıyla gömüldüğünü gösterdi. Avusturya Arkeoloji Enstitüsü'nden arkeolog Mario Gavranović, bu durumun "olağanüstü" olduğunu kaydetti.

Araştırmacılar, yedi yıl önce Vojvodina Müzesi'nde Novi Sad'da korunan kemikler üzerinde bölgenin prehistorik dönemini incelemek amacıyla yeniden çalışma başlattı. Çalışmanın yazarlarından Dublin Üniversitesi'nden arkeolog Barry Molloy, "Başlangıçta bir köy topluluğunun hastalık nedeniyle yok olduğunu düşünüyorduk," açıklamasını yaptı. Ancak Edinburgh Üniversitesi'nden biyoloji arkeoloğu Linda Fibiger, iskeletlerdeki bulguların araştırmanın seyrini değiştirdiğini belirtti. Fibiger, her beş kişiden birinde kafatası kırıkları başta olmak üzere ok ve kesici alet izleri gibi kemik yaralanmaları tespit edildiğini kaydetti. Çoğu ölümcül yaranın iskeletlerde iz bırakmadığı göz önüne alındığında, Fibiger'in tüm 77 kadın ve çocuğun infaz edilmiş olabileceği sonucuna vardığı aktarıldı.

Bu keşif, yeni bir soruyu gündeme getirdi. Prehistorik topluluklarda kadın ve çocuklar, müttefik ya da düşman olmalarına bakılmaksızın değerli bir kaynak olarak görülüyordu. Onlar, hem topluluğun geleceğini hem de potansiyel işgücünü simgeliyordu. Bu nedenle, onların öldürülmesi alışılmadık ve mantıksız bir seçim olarak değerlendirildi. Araştırma ekibinde yer almayan Mississippi Üniversitesi'nden biyoloji arkeoloğu Ana Osterholz, "Bunlar, bir topluluk için büyük ekonomik değere sahip insanlardı," vurgulamasını yaptı.

Genetik analizler başka bir sürpriz daha ortaya çıkardı. Bir anne ve iki küçük kızı dışında, gömülenlerin hiçbirinin birbiriyle akraba olmadığı belirlendi. Bu durum, yok edilmiş bir aile, köy veya klan beklentisiyle çelişiyordu. Dişlerin izotopik analizleri, kurbanların Gomolava çevresinde büyümediklerini ve çocukluklarında farklı gıdalar tükettiklerini gösterdi. Çalışmanın ortak yazarlarından Lozan Üniversitesi'nden genetikçi Miren Iraeta Orbegozo, "Bu insanlar farklı çevrelerden geliyor ve farklı beslenme alışkanlıklarına sahipti," açıklamasını yaptı. Orbegozo, katliam anında birlikte yaşayıp yaşamadıklarını bilmediklerini ancak geniş bölgesel bir nüfusa ait olduklarını düşündüklerini aktardı. Molloy, başka bir deyişle, olayın tek bir köye yapılan bir saldırıdan ziyade, farklı yerleşim yerlerinden gelen bir grup insanın aynı yerde ve aynı anda öldürülmesi olduğunu belirtti.

Mezarın, Karpat Havzası'nda büyük karışıklıkların yaşandığı, toplulukların hayvancılık ve tarımla denemeler yapmaya başladığı ve müstahkem yerleşimler kurduğu bir döneme ait olduğu kaydedildi. Gomolava ve yakınındaki Sava'nın o dönemde bir sınır bölgesi oluşturduğu aktarıldı. Molloy, "Bu durum, farklı arazi kullanım biçimleri arasındaki bir çatışma noktası gibi görünüyor," açıklamasını yaptı.

En olası senaryoya göre, bölgenin diğer bölgelerindeki çatışmalardan veya toplumsal kargaşadan kaçan insanlar, Gomolava yakınlarında rakip bir grup tarafından durdurularak öldürüldü. Ancak Gavranović, durumun o kadar basit olmadığını kaydetti. Gavranović, "Bu, düşmanların veya rakip bir topluluğun klasik bir infazına benzemiyor," ifadesini kullandı.

Toplu mezarın, ova manzarasına hakim, çok daha eski bir yerleşim höyüğünün tepesinde ve bölge için önemli bir dönüm noktasında bulunduğu belirtildi. Cesetlerin sadece üç metre çapında sığ, dairesel bir çukura dikkatlice yerleştirildiği aktarıldı. Bulunan sığır ve koyun kemikleri, cenaze töreninin muhtemelen yiyecek sunumu veya hayvan kurban etme gibi bir ritüelle yapıldığına işaret etti. Kemikler arasında fibula, saç yüzükleri, bilezikler ve yüzükler gibi kişisel eşyaların da keşfedilmesi, cesetlerin yağmalanmadığı anlamına geliyordu. Gavranović, "Eğer amaç sadece rakip bir grubu ortadan kaldırmak olsaydı, bu şekilde yapılmazdı," vurgulamasını yaptı.

Molloy, katliamın ideolojik veya sembolik bir boyutu olduğunu belirtti. Kurbanların seçildiğini ve cesetlerinin, höyüğün tepesinde, değerli eşyaların veya savaş ganimetlerinin halka açık sergilenmesine benzer bir şekilde dikkatlice yerleştirildiğini, bunun da güç ve zenginliği göstermek için yok edildiğini aktardı. Toplumsal kargaşa dönemlerinde, bunun potansiyel rakiplere gönderilen bir mesaj olabileceği ifade edildi. Molloy, "Bununla, başkaları için değerli olanı bile yok etme gücüne sahip olduklarını gösterdiler," sözleriyle durumu değerlendirdi. Fibiger, kadın ve çocukların seçilmesinin, rakip toplulukların temellerini yok etmeye yönelik bilinçli bir strateji olabileceğini ekledi. Fibiger, "Kadınlar ve çocuklar, geleneklerin ve kimliğin aktarılmasında kilit bir role sahiptir," açıklamasını yaptı. Ayrıca, "Çocuklar her toplumun geleceğidir ve burada bu gelecek şiddetle sona erdirilmiştir," vurgulamasını aktardı.