Sırbistan'da 1983 yılında Niş'teki bir doğum hastanesinde bebeklerinin öldüğü kendilerine bildirilen Svetlana ve Branimir Smiljković çifti, 2013'te çocuklarının yaşadığını öğrenmelerinin ardından devlete karşı açtıkları 11 yıllık tazminat davasını Yüksek Mahkeme kararıyla kazandı. Yüksek Mahkeme, Sırbistan devletinin ailenin çocuğunun akıbetini netleştirmede yetersiz kalarak "aile hayatına saygı hakkını" ihlal ettiğini belirtti.

Smiljković ailesinin hukuk mücadelesi 11 yıl sürerken, Niş Asliye ve İstinaf Mahkemeleri'nin kararları üç kez bozuldu. Yüksek Mahkeme, avukatları Đura Blagojević'in üçüncü temyiz başvurusu üzerine nihai kararı verdi. Ailenin iddiasına göre, çocuklarının hastanede kendilerine söylendiği gibi ölmediğini 2013 yılında öğrenmeleri üzerine dava açtılar. Svetlana, o yıl evlerine gelen ve eski bir Niş doğum hastanesi çalışanı olduğunu belirten bir kişinin, "Oğlunuz ölmedi, Ledena Stena mahallesinde yaşıyor ve adı Dejan. Diğer detayları anlatamam" dediğini aktardı. Bu durumun, bebeğinin hastanede ölmediğine dair şüphelerini doğruladığını vurguladı. Svetlana, 1983'teki olayı hatırladığında, doğumun ardından iki gün emzirdiği oğlunun ölüm belgesini imzalamasının istendiğini, kendisine sakinleştirici verildiğini ve taburcu edildiğini aktardı. Eşine otopsi sonuçları için gelmesi söylendiği halde bir yıl boyunca hiçbir belge alamadıklarını ve çocuğun bedenini hiç görmediklerini belirten Svetlana, bebeklerinin Belgrad'da olduğu yönündeki ifadelerin kendilerinde şüphe uyandırdığını ancak doğruluğunu kanıtlayamadıklarını kaydetti.

Yüksek Mahkeme kararında, annenin hastaneden ölüm nedeni hakkında belge olmaksızın taburcu edildiği, cenazeyi görmediği, dava açılana kadar otopsi sonuçları veya defin için çocuğun bedeninin teslim edilmediği belirtildi. Ayrıca, otopsisi yapılan çocuğun (annenin adı yazılı bileklikle teşhis edilen) Svetlana'nın doğurduğu çocukla aynı olduğuna dair kesinlik bulunmadığı, çünkü parafin kalıbının imha edildiği ve anneliği tespit edecek DNA örneğinin olmadığı vurgulandı. Mahkeme, bu durumun devlete ait kurumlarda tespit edilen ihmallerden kaynaklandığını açıkladı. Yüksek Mahkeme, Sırbistan Cumhuriyeti'nin 2013'ten itibaren yetersiz davranışlarıyla davacıların "İnsan Hakları ve Temel Özgürlükleri Koruma Sözleşmesi'nin 8. maddesindeki aile hayatına saygı hakkını" ihlal ettiğini, çocuğun akıbetiyle ilgili tartışmalı koşulların netleştirilmesi için yeterli önlemleri almadığını ve bu nedenle ebeveynlerin maddi tazminat hakkına sahip olduğunu ifade etti.

Svetlana, devletten alınan tazminatın ne kendisine ne de eşine huzur getirmediğini ifade etti. İki kızının ve bir oğlunun kendisine teselli olduğunu ancak akıbetini bilmediği oğlunun acısını atlatamadığını vurguladı. Ruhundaki boşluğun hala devam ettiğini dile getiren Svetlana, "Çocuğumu bulma umudumu kaybetmiyorum, sadece bu bana mutluluk getirir, para hiçbir şeyi değiştiremez" diye açıkladı. Smiljković ailesinin avukatı Đura Blagojević, Yüksek Mahkeme'nin bu kararını memnuniyetle karşıladığını bildirdi. Blagojević, özellikle Niş Asliye Mahkemesi yargıcı Snežana Savić'in talebi ilk kabul eden yargıç olmasını övdü ve Yüksek Mahkeme'nin kendi temyiz başvuruları üzerine davayı iki kez Niş'e iade ettiğini, üçüncü kez ise doğrudan karar vererek talebi onayladığını kaydetti. Avukat Blagojević, 11 yılın uzun bir süre olduğunu ve çocuklarının yaşadığını söyleyen kilit tanığın vefat ettiğini kaydetti. Bu kararın "adaletin yavaş ama ulaşılabilir olduğunun kanıtı" olduğunu belirtti. Belgelerin eksikliği nedeniyle doğum hastanesinin sorumluluğunu kanıtlamanın zor olduğunu da sözlerine ekledi. Blagojević, benzer başka vakaları da olduğunu ancak Smiljković davasıyla aynı gerçeğe dayanan başka bir davada Yüksek Mahkeme'den ret kararı almanın hayal kırıklığı yarattığını açıkladı. Bu karara karşı Anayasa Mahkemesi'ne yaptığı başvurunun da reddedildiğini, bu nedenle Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne (AİHM) başvurduğunu belirtti. Geçen Kasım ayında AİHM'den başvurusunun değerlendirileceğine dair bir onay aldığını aktaran Blagojević, "Olumlu bir sonuç almayı umuyorum ki, çocuklarına ne olduğunu hala merak eden ebeveynlerin hakları için mücadele etmeye devam edeyim" ifadeleriyle sözlerini tamamladı.