Sırbistan'daki işverenler, çalışanların işlerine gelmeyi bırakıp önceden çalışma ilişkisini feshetmeden bir süre sonra ne kadar zorlayıcı ve pahalı bir duruma düşebileceklerini anlamakta zorlanabilirler. Çalışanın artık firmada çalışmadığı açık olsa da, işten çıkarma süreci haftalar hatta aylara kadar uzayabiliyor.

Bu durum için Biznis ve Finans dergisi yazarak, bu durumu daha da karmaşık hale getiren bir durum ortaya çıktığını belirtiyor. İşverenler, çalışanların artık firmada çalışmadığına dair kanıtlar olsa bile, resmi olarak işten çıkarma sürecini tamamlamak zorunda kalıyorlar.

Advokatik Dušica Jež Bojović, Biznis ve Finans dergisine göre, bu süreç en az üç gün boyunca iş yerinde bulunmayan ve yazılı bir bildirim veya hastalık raporu sunmayan çalışanlarla başlıyor.

İşveren o zaman çalışana sözleşme fesih uyarısı göndermek zorunda kalıyor. Çalışanın resmi ev adresine gönderilen bu uyarı, teslim edilmediğinde firmanın ilan tahtasına asılıyor. Bu uyarının en az sekiz gün sonra resmi olarak kabul edileceği düşünülüyor. Çalışan için bu uyarıda belirtilen bilgileri değerlendirme ve yanıt verme süresi en az sekiz gündür.

Bu işlemle birlikte, işveren bir fesih kararı alıyor ve bunu tekrar çalışanın ev adresine gönderiyor. Bu gönderim de teslim edilmediğinde, ilan tahtasına asılıp sekiz gün bekleniyor.

Sadece bu aşamadan sonra CROSO (Centralni registar obaveznog socijalnog osiguranja) sisteminde çalışan kayıtlı olarak çıkarılıyor.

Jež Bojović ayrıca, elektronik sistemin en fazla üç gün içinde geriye doğru kaydı yapabildiğini belirtiyor. Ancak süreç çok daha uzun sürdüğü için işveren Fondu PIO'ya yazılı olarak başvurmak zorunda kalıyor ve bu da manuel bir işlem yapılması anlamına geliyor.

Jež Bojović, bazı PIO fonu şubelerinin çalışana doğrudan ulaşarak ondan eski işinden ayrılma konusunda bilgi istediğini belirtiyor. Bu uygulama her filialede aynı değil, ancak sürecin daha da uzamasına neden olabilir.

İşveren böylece aylarca kayıp olan bir çalışanın hala üzerindeki vergi ve katkı ödeme yükümlülüklerini karşılamaya devam edebilir.

Jež Bojović ayrıca, bir çalışan sadece eski işinden ayrıldıktan iki gün sonra yeni bir iş kurmuş bir durumda bile, eski işvereninin tüm resmi işlemleri tamamlaması gerektiğini belirtiyor.

Bu durumun çözüm olarak Avrupa'daki bazı ülkelerde bulunan acil ihraç mekanizmasını önerenler de var. Ancak bu sistemin Sırbistan'da kötüye kullanılma riski olduğunu savunanlar da var.

Mario Reljanović, Çalışan Hakları Merkezi Başkanı ve İş Hukuku Enstitüsü Bilimsel Danışmanı, bu tür bir sistemi Sırbistan'da uygulanmasının tehlikelerini vurgulayarak, Hrvatska'daki örnekleri veriyor.

Hrvatska'da birçok acil ihraç davası açıldı ve çoğu dava çalışanların lehine sonuçlandı. Reljanović, bazı işverenlerin bu sistemi çalışmayan, sendikal temsilcilerle veya işçi kurulunun üyeleriyle çatışan çalışanlarla hesaplaşmak için kullandığını belirtiyor.

Bu nedenle Çalışma Hakları Merkezi, Sırbistan'da acil ihraç sistemini uygulamaktan kaçındı.

Reljanović, çalışanın kendi isteğiyle işten ayrılmadığında özel bir suç oluşturulması ve CROSO sisteminde "şartlı kayıt" seçeneğinin sunulması gibi alternatif çözümler önermektedir. Bu sayede işveren, aslında artık firmada çalışmayan çalışan için ödeme yükümlülüklerini durdurabilirken, resmi işten çıkarma süreci devam edebilir.

Jež Bojović ise, çalışan sisteminde kayıtlı olarak başka bir iş kurduğu açıkça görülebilen durumlarda işten çıkarma işleminin kolaylaştırılması gerektiğini düşünüyor.