Sırbistan'daki birçok girişimci, mali fiş ile ödemesi ertelenmiş sıradan faturaların aynı olduğu yanılgısına düşerek ciddi ceza riskiyle karşı karşıya kalıyor. Özellikle gecikme faizinin mali fişte gösterilip gösterilmeyeceği konusundaki yaygın karışıklık, yanlış muhasebe uygulamalarına ve yasal ihlallere yol açıyor. Uzmanlar, bu iki kavramın yasal ve işleyiş açısından tamamen farklı olduğunu vurguluyor.

Vergi Danışmanı Zvezdana Pisarević, bir girişimcinin mali fiş ile gecikme faizinin aynı prensiple işlemediği yönünde muhasebecisinden yanıt aldığını aktardı. Fiskalizasyon Kanunu'na göre, perakende mal ve hizmet tedarikinin ve bu tedarik için alınan avansın fiskalizasyonun konusu olduğunu belirten Pisarević, perakendede her mal veya hizmet tedarikinin – alıcı ister gerçek kişi, ister tüzel kişi veya girişimci olsun – mali sistem üzerinden kaydedilmek zorunda olduğunu kaydetti. Kanunun 8. maddesi, işlemin yapıldığı anda, mali fiş işlemcisi ve güvenlik öğesi aracılığıyla fişin fiskalize edilmesi yükümlülüğünü ayrıca vurguladı.

Pisarević, mali fişin, alıcının nakit, kart veya başka bir nakitsiz ödeme aracıyla ödeme yapıp yapmadığına bakılmaksızın, mal veya hizmet teslim edildiğinde düzenlendiğini bildirdi. Bunun, işlemin kaydedildiği ve fiskalizasyon yükümlülüğünün doğduğu an olduğunu belirtti. Öte yandan, gecikme faizinin tamamen farklı bir hukuki niteliğe sahip olduğunu kaydetti. Varlığının ve hesaplama yönteminin, borçlunun parasal yükümlülüğünü yerine getirmede gecikmesi durumunda ödeyeceği faizin oranını ve hesaplama yöntemini düzenleyen Gecikme Faizi Kanunu ile belirlendiğini vurgulayan Pisarević, dolayısıyla faizin, işlemin yapıldığı anda değil, ancak ödeme vadesinin ihlal edildiği anda ortaya çıktığını açıkladı. Bir müşterinin mali fiş düzenlendiği anda mal veya hizmet için ödeme yapması durumunda, gecikme olmayacağını ve dolayısıyla gecikme faizi için bir dayanak bulunmadığını ifade eden Pisarević, bu durumda mali fiş ile gecikme faizinin birbirini karşılıklı olarak dışladığını sözlerine ekledi. Karışıklığın en sık ertelenmiş ödemelerde ortaya çıktığına dikkat çekti.

Vergi danışmanı, bir gerçek kişinin malları faiz hesaplamasıyla, yani pratik olarak kredili olarak taksitle satın aldığı bir durum olduğunu aktardı. Maliye Bakanlığının da görüşünde tam olarak bu konuyu belirttiğini kaydeden Pisarević, böyle bir durumda, ticari işletmenin parayı daha sonra alacak olmasına bakılmaksızın, mal teslimatı anında bir mali fiş düzenlemesi ve işlemi kaydetmesi gerektiğini bildirdi. Mali kasa sisteminde ödeme aracı olarak çek olarak belirtilebileceğini vurguladı. Ayrıca, aynı ürünün farklı fiyatlarının ödeme yöntemine bağlı olarak tanımlanabileceğini ifade etti. Bir fiyatın nakit ödeme için geçerli olabileceğini, diğerinin – daha yüksek olanın – kredili alışveriş için geçerli olabileceğini, farkın faiz içerebileceğini veya ayrı olarak belirtilebileceğini kaydetti. Ancak o zaman bile aynı prensibin geçerli olduğunu: her şeyin teslim anında kaydedildiğini vurguladı.

Pisarević, faizin sonradan tahsil edilmesi ancak daha önce mali fiş üzerinden kaydedilmemesi durumunda sorun ortaya çıktığını değerlendirdi. Yeni Fiskalizasyon Kanunu'nun, önceki mali kasalar kanununda olduğu gibi günlük rapor hazırlama zorunluluğunu artık öngörmemesine rağmen, muhasebecilerin pratikte günlük geliri ciro kaydı için temel olarak kullanma alışkanlığını sürdürdüklerini bildirdi. Bir girişimcinin gecikme faizi tahsil etmesi ve bunun mali sistem üzerinden kaydedilmemesi durumunda, kaydedilen işlem ile gerçekten alınan para arasında bir uyumsuzluk ortaya çıkacağını belirtti. Basitçe ifade etmek gerekirse, kasada o günkü mali işlemden daha fazla para olacağını kaydetti. Bu durumun ayrıca nakit yatırma yükümlülüğü sorununu da gündeme getirdiğini aktardı. Tüzel Kişiler, Girişimciler ve Faaliyette Bulunmayan Gerçek Kişilerin Ödemelerinin Gerçekleştirilmesi Kanunu'nun, tüzel kişiler ve girişimcilerin herhangi bir gerekçeyle nakit olarak alınan dinarları yedi iş günü içinde cari hesaplarına yatırmakla yükümlü olduklarını belirlediğini açıkladı. Bunun, faizin nakit olarak tahsil edilmesi durumunda hesaba yatırılması gerektiği anlamına geldiğini vurguladı. Eğer bu faiz mali cihazdan geçmez ve para cari hesaba yatırılırsa, farkın görünür hale geldiğini belirtti. Kanun ayrıca, alınan nakdi belirtilen süre içinde yatırmayan tüzel kişiler için 50.000 ila iki milyon dinar arasında para cezaları öngördüğünü kaydetti. Dolayısıyla sistemin doğaçlamaya fazla yer bırakmadığını vurguladı.

Vergi Danışmanı Zvezdana Pisarević, eğer bir fatura işlemden ve tahsilattan önce düzenlenmişse, neye dayanarak düzenlendiği sorusunu yöneltti. Eğer ertelenmiş bir ödeme söz konusuysa, bunun mal veya hizmetin teslim anında mali fiş üzerinde açıkça belirtilmesi gerektiğini vurguladı. Ayrıca, sözleşmenin gecikme nedeniyle faiz işletilmesini öngörmesi durumunda, bu faiz için ayrı bir mali fişin – ve bu fişin, müşterinin faizi gerçekten ödediği anda – düzenlenmesi gerektiğini bildirdi. İşlem anı ile gecikme anı arasında net bir çizgi olduğunu ve mali sistemin ilkini takip ettiğini, faizin ancak ikincisinde ortaya çıktığını kaydetti.