Sırbistan'daki lityum madenciliği projesine yönelik tartışmalar yeniden yoğunlaştı. Hükümetin 2021'de dondurulan Jadar projesini yeniden aktif hale getirme adımları ve Finlandiya'daki lityum çıkarılmasının başlamasıyla birlikte Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić ile Ulusal Meclisi Başkanı Ana Brnabić, projenin Sırbistan için "kaçırılmış büyük bir fırsat" olduğunu vurguladı. "Ne damo Jadar" Derneği Başkanı Zlatko Kokanović ise bu durumu yaklaşan seçimler öncesinde bir "seçim oyunu" olarak nitelendirdiğini belirtti.

Sırbistan Hükümeti, 16 Temmuz 2024 tarihinde yeni bir yönetmelik kabul ederek Jadar Vadisi'nde lityum madeni inşaat projesinin devam etmesini sağladı. Hükümet açıklamasında, yönetmeliğin amacının "hukuki düzeni anayasaya aykırı ilan edilen yönetmeliğin kabulünden önceki haline döndürmek" olduğu kaydedildi. Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić, ülkesinin lityum konusunda "büyük bir fırsatı kaçırdığını" ve böyle bir şansın bir daha karşılarına çıkıp çıkmayacağının belirsiz olduğunu bildirdi. Münih Güvenlik Konferansı'nda Finlandiya'nın lityum çıkarmaya başlamasını değerlendiren Vučić, "Sırpların kaçırılmış fırsatların ustaları olduğunu" ve lityum konusunda bunu "dahiler" olarak adlandırdığı kişilere borçlu olduklarını aktardı. Vučić, bu "dahiler" arasında "Ne damo Jadar" Derneği Başkanı Zlatko Kokanović, Halk Partisi Başkanı Miroslav Aleksić ve Özgürlük ve Adalet Partisi Lideri Dragan Đilas'ı saydı. Projenin seçimlerden önce kesinlikle yeniden başlamayacağını vurgulayan Vučić, vatandaşların seçimlerde "Kokanović ve diğerlerine" oy verebileceğini ve bunun "Sırbistan'ı eşi benzeri görülmemiş zirvelere taşıyacağını" ironik bir dille sözlerine ekledi. Sırbistan Ulusal Meclisi Başkanı Ana Brnabić de sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda Finlandiya'nın lityum çıkarmaya başladığını belirterek bunun "Sırbistan vatandaşlarının geçmiş dönemde nasıl yanıltıldığını gösterdiğini" ifade etti. Brnabić, bu durumun "eski hükümetten olanların, Šolak medyasının, çeşitli STK'ların ve Avrupa Yeşil Partisi'nin insanlara nasıl yalan söylediğini gösteren bir cümle" olduğunu aktardı.

"Ne damo Jadar" Derneği Başkanı Zlatko Kokanović, lityum konusunun bu dönemde yeniden gündeme gelmesinin iktidarın bir "seçim oyununa" benzediğini dile getirdi. Son iki üç aydır lityum etrafında yaşananların, şirketin projeyi durdurduğunu açıklamasına rağmen, şirket ile iktidar arasında bir anlaşma olduğunu düşündüğünü belirten Kokanović, "Sırbistan'da lityum madenciliğinin en büyük savunucularının Aleksandar Vučić, Ana Brnabić ve SNS karteli olduğunu biliyoruz. Başkan da bu hikayeden en azından seçimler geçene kadar bir şey çıkmayacağını kendisi açıkça söyledi. Yani hala umutlular ve seçimleri kazanmayı umuyorlar" ifadelerini kullandı. Kokanović, projenin doğalgaz boru hattı ve trafo istasyonu inşaatı gibi diğer bileşenlerinin normal şekilde devam ettiğini, devletin projeyi hiçbir zaman reddetmediğini kaydetti. Sırbistan nüfusunun yüzde 60'ından fazlasının lityum madenciliğine karşı olduğunu ve bu projenin gerçekleşmeyeceğine inandıklarını aktaran Kokanović, Vučić'in Loznica vatandaşlarıyla değil, Ljubovija ve Mali Zvornik'ten gelen insanlarla konuştuğunu da belirtti. Kokanović, aktivistlere yönelik tehditlerin arttığını, evlerine gidilerek "iyi niyetli" uyarılar yapıldığını ancak kendilerinin "kazı yapmayacaklar" sloganıyla mücadelelerine devam edeceklerini sözlerine ekledi. Bu arada, Finlandiya'nın batıdaki Kaustinen bölgesinde "Avrupa'nın pil kalitesinde lityum üretimine odaklanan ilk madeni" projesi kapsamında lityum çıkarmaya başladığı bildirilmişti. Yaklaşık 800 milyon avro değerindeki bu yatırımın çoğunluk hissesi Sibanye-Stillwater uluslararası madencilik grubuna aitken, azınlık hissesi Finlandiya devlet yatırım şirketi Finnish Minerals Group tarafından tutuluyor.