Sırbistan başta olmak üzere bölgede uzun yıllardır geleneksel olarak tüketilen ve faydaları bilimsel olarak kanıtlanmış peynir altı suyu, günümüzde fonksiyonel gıdaların başında gösterilmektedir. Bilim insanları, bu doğal içeceğin vücut yenilenmesi, karaciğer temizliği ve bağışıklık sistemini güçlendirme üzerindeki gücünü vurguladı. Peynir ve yoğurt yapımından sonra kalan şeffaf, sarımsı bu sıvı, besin maddeleri açısından gerçek bir hazine olarak kaydedildi. Sırbistan'da geleneksel olarak sindirim sorunları ve yorgunluk için ilk yardım olarak kullanıldığı belirtilirken, birçok beslenme uzmanı tarafından sporculardan yaşlılara kadar tüm nesiller için günlük beslenmenin zorunlu bir parçası olarak tavsiye edildiği bildirildi. Halk arasında “peynir suyu” olarak bilinen peynir altı suyu, sütün en değerli kısımlarını içerir. Yüksek kaliteli proteinler (albüminler ve globülinler), mineraller, vitaminler ve süt şekeri (laktoz) barındırdığı aktarıldı. Bu içeceğin yüzde 90'ından fazlasının su, yaklaşık yüzde 2'sinin ise son derece faydalı proteinlerden oluştuğu açıklandı. Peynir altı suyu, kalsiyum, fosfor, magnezyum gibi mineraller ve B grubu vitaminlerinin yanı sıra A, C, D ve E vitaminleri açısından da zengindir. Sadece bir bardak peynir altı suyunun, vücudun günlük kalsiyum ve fosfor ihtiyacının yüzde 25'ine kadarını karşılayabildiği belirtildi. Karaciğerin kanı toksinlerden arındıran en büyük laboratuvar olduğu kaydedilirken, peynir altı suyunun beta-laktoglobulin içerdiği vurgulandı. Bu bileşenin, vücudun en güçlü antioksidanı olan glutatyon üretimi için gerekli sistein aminoasidini sağladığı ve karaciğeri hasardan koruyarak hücre yenilenmesine yardımcı olduğu belirtildi. Düzenli peynir altı suyu tüketiminin yağlı karaciğer ile ilaç veya alkolün neden olduğu daha ciddi karaciğer hasarlarında faydalı olduğu açıklandı. Peynir altı suyundaki proteinlerin (whey protein), vücut tarafından neredeyse tamamen emilen en yüksek biyolojik değere sahip olduğu aktarıldı. Bu proteinlerin, kas kütlesinin korunması, yorucu antrenmanlardan sonra doku ve kasların hızlı yenilenmesi için önemli olan tüm temel amino asitleri içerdiği vurgulandı. Sporcular, fiziksel olarak aktif kişiler ve yaşla birlikte kas kaybı (sarkopeni) yaşayan yaşlılar için eşit derecede önemli olduğu kaydedildi. İmmünoglobulinler ve laktoferrin sayesinde peynir altı suyunun antienflamatuvar ve antimikrobiyal etkilere sahip olduğu belirtildi. Doğal bir probiyotik olarak, bağırsaklardaki “iyi” bakterileri besleyerek şişkinlik, kabızlık ve kronik gastrit sorunlarına çözüm sunduğu açıklandı. Peynir altı suyunun kilo vermek isteyenler için ideal olduğu vurgulandı. Tokluk hissi veren hormonların salgılanmasını teşvik ederek atıştırmalık ihtiyacını azalttığı ve metabolizmayı hızlandırarak vücudun dinlenirken bile daha fazla kalori yakmasına yardımcı olduğu belirtildi. Pek çok araştırmanın, düzenli peynir altı suyu tüketiminin kan yağları sorunu yaşayan kişilerde kötü (LDL) kolesterol ve toplam kolesterol seviyelerini önemli ölçüde azaltabildiğini gösterdiği aktarıldı. Bu şekilde peynir altı suyunun kalbi ve kan damarlarını doğrudan koruyarak ateroskleroz ve kalp krizi riskini önlediği kaydedildi. Peynir altı suyunda önemli miktarda kalsiyum, fosfor ve magnezyum kaldığı, ayrıca kemik yoğunluğunu uyaran proteinler içerdiği belirtildi. Özellikle menopozdaki kadınlar için osteoporozun mükemmel bir önlenmesi olduğu açıklandı. Peynir altı suyunun, mutluluk hormonu olan serotoninin üretimi için gerekli olan yüksek seviyede triptofan içerdiği vurgulandı. Kronik stres altındaki kişilerde kas gevşemesine, kortizol (stres hormonu) salgılanmasının azalmasına ve uyku kalitesinin artırılmasına yardımcı olabileceği kaydedildi. Antienflamatuvar özellikleri nedeniyle peynir altı suyunun sadece “içten” değil, “dıştan” da faydalı olduğu belirtildi. Peynir altı suyu banyoları veya yüz yıkamanın egzama, sedef hastalığı ve iltihaplı akneye yardımcı olduğu, cildi nemlendirdiği, gözenekleri temizlediği ve doğal pH değerini geri kazandırdığı açıklandı. Peynir altı suyunun karaciğerin yanı sıra böbrek fonksiyonlarına da aktif olarak yardımcı olduğu aktarıldı. Hafif bir diüretik olarak, vücuttan fazla sıvının atılmasını teşvik ederek bacaklardaki ve eklemlerdeki ödemleri azalttığı, ayrıca vücudun kötü beslenme ve kirlilikten biriken ağır metallerden ve metabolik atıklardan kurtulmasına yardımcı olduğu vurgulandı. Doktorlar ve beslenme uzmanları, aşağıdaki durumlar için peynir altı suyunu sıklıkla ek bir tedavi olarak tavsiye ettiklerini bildirdi: karaciğer sirozu, hepatit, karaciğer rejenerasyonu, sindirim sistemi sorunları (şişkinlik, kabızlık, kolit, gastrit), alerjiler, yüksek tansiyon, böbrek hastalıkları (böbrek iltihabı, böbrek taşı), idrar yolu enfeksiyonları, kolesterol sorunları, obezite, gut ve osteoporoz. Her iki türün de şifalı olmasına rağmen, aralarında önemli besin farklılıkları olduğu belirtildi. İnek peynir altı suyunun ham, sıvı halinde çok az protein (100 ml'de sadece yaklaşık 0,8 gram) içerdiği, laktoz açısından zengin olduğu ve daha yumuşak bir tadı olduğundan genellikle sporcular için kuru protein takviyeleri (konsantreler) yapımında kullanıldığı açıklandı. Uzmanlar ise keçi peynir altı suyuna hafif bir öncelik verdiklerini kaydetti. Sıvı haldeki keçi peynir altı suyunun 100 ml'de yaklaşık 3 ila 3,5 gram ile daha fazla protein içerdiği ve inek peynir altı suyundan iki kat daha fazla kalsiyum ile magnezyum ve potasyum açısından zengin olduğu belirtildi. Keçi peynir altı suyunun ana avantajının daha kolay sindirilmesi olduğu, protein yapısının insan sütüne daha benzediği ve belirgin şekilde daha az laktoz içerdiği, bu nedenle hassas mideye sahip ve laktoz intoleransı olan kişiler için çok daha sağlıklı bir seçim olduğu vurgulandı. Peynir altı suyunun çok sağlıklı olmasına rağmen, idrar söktürücü etkisi nedeniyle birdenbire aşırıya kaçılmaması gerektiği vurgulandı. Günde bir bardak (200 ml) ile kademeli olarak başlanması, daha sonra iki veya üç katına çıkarılmasının en iyisi olduğu belirtildi. Yetişkinler için günde 200 ila 500 ml taze peynir altı suyu tavsiye edildiği aktarıldı. Maksimum emilim için en iyi sabahları aç karnına, yemekten yarım saat önce içilmesi önerildiği kaydedildi. Smoothielere eklenebileceği, meyve ile karıştırılabileceği veya ekmek ve hamur işi yapımında su yerine kullanılabileceği açıklandı. Doğal bir içecek olmasına rağmen, aşırı alımın yan etkilere neden olabileceği belirtildi. Peynir altı suyunun bilinen bir idrar söktürücü olduğu ve bağırsak peristaltiğini hızlandıran aktif maddeler içerdiği için, kontrolsüz ve büyük miktarlarda içilmesinin ishale yol açabileceği vurgulandı. Bu nedenle ölçülü tüketilmelidir. Ayrıca, şiddetli laktoz intoleransı olan kişilerin bunu içmemesi gerektiği de belirtildi. Keçi peynir altı suyunda az miktarda süt şekeri bulunmasına rağmen, hassas kişilere ve vegan beslenenlere bitkisel protein alternatifleri aramaları tavsiye edildiği kaydedildi.