Sırbistan'dan iki bilim insanı, tıp dünyasının “Oscar'ı” olarak bilinen 12. Uluslararası Medis Tıp Araştırma Ödülleri'nin finalistleri arasına girdi. Çekya, Slovakya, Avusturya, Slovenya, Macaristan, Hırvatistan, Bosna Hersek, Karadağ, Sırbistan, Bulgaristan ve Kuzey Makedonya'dan 246 bilimsel çalışmanın değerlendirildiği yarışmada, uluslararası uzman jüri dokuz farklı tıp alanında ikişer finalist seçti.

Sırbistan bu yıl farmakoloji alanında Belgrad Tıp Fakültesi'nden Prof. Dr. Milica Bajčetić ile romatoloji alanında Romatoloji Enstitüsü'nden Dr. Sci. Med. Jelena Čolić ile finale katılmaya hak kazandı. Geçen yıl Sırbistan'dan yedi finalistin üç ödül kazandığı rekor katılımın ardından bu yılki başarı, ülkenin bölgesel tıp araştırmalarındaki yüksek kalitesinin devamlılığını teyit etti.

Prof. Dr. Milica Bajčetić'in araştırması, küçük çocuklarda kalp yetmezliğinin tedavisindeki uzun süreli bir sorun olan, altı yaşından küçük çocuklar için yaşa uygun hazır oral ilaç eksikliği üzerine yoğunlaştı. Doğuştan kalp hastalığı veya dilate kardiyomiyopatisi olan çocukların genellikle enalapril gibi ilaçlarla tedavi edilmesi gerektiği ancak bu ilaçların en küçük yaş grubuna uygun formlarda bulunmadığı belirtildi. Bu nedenle, tedavi genellikle yetişkinlere yönelik ilaçların ezilmesi gibi yöntemlerle hazırlanıyor, bu da yanlış dozaja, tedaviye uyum zorluklarına ve potansiyel güvenlik risklerine yol açabiliyor.

Prof. Dr. Bajčetić, araştırmasının Medis Ödülü'ne aday gösterilmesinden duyduğu memnuniyeti dile getirerek, bunun en küçük hastalara yönelik uygun tedavi formülasyonlarının geliştirilmesinin ne kadar önemli olduğunu gösterdiğini vurguladı. Bajčetić, bu çalışmanın enalaprilin ilk yenilikçi formülasyonu olan, 0-6 yaş arası doğuştan kalp kusuru ve dilate kardiyomiyopatiye bağlı kalp yetmezliği olan çocukların kullanabileceği oral disperjible minitableti (ODMT) sunduğunu aktardı. Bajčetić, 2 mm boyutundaki minitabletin tükürükle temasında 10 saniye içinde hızla parçalanıp çözünerek, geleneksel tabletleri yutamayan yeni doğan ve bebeklerde bile güvenli ve etkili uygulama sağladığını kaydetti. Avrupa FP7 LENA projesi kapsamında yürütülen araştırmanın, çocukların tedaviyi iyi kabul ettiğini ve memnuniyetle kullandığını gösterdiğini belirten Bajčetić, ilacın yüzde 96 oranında hoş veya nötr tada sahip olduğunun değerlendirildiğini ve tekrarlanan dozlarda kabul edilebilirliğin azalmadığını ifade etti. Çocuklara özel, yenilikçi ve standartlaştırılmış enalapril formülasyonunun, ebeveynler ve doktorlar için tedaviyi basitleştirdiğini, dozlama doğruluğunu artırdığını, tedaviye uyumu iyileştirdiğini ve daha iyi tedavi sonuçları sağladığını açıklayan Bajčetić, araştırma sonuçlarının oral disperjible minitabletlerin en küçük hastalar için güvenli ve etkili bir ilaç formu olduğunu ve yeni doğan ve bebeklerde kalp yetmezliği tedavisinin geliştirilmesine yardımcı olabileceğini de sözlerine ekledi.

Romatoloji alanında Medis Ödülü'ne aday gösterilen Romatoloji Enstitüsü'nden Dr. Sci. Med. Jelena Čolić ise sistemik sklerozda akciğer hastalığının kötüleşmesini kanda bulunan küçük partiküllerin tahmin edip edemeyeceğini araştırdı.

Dr. Čolić, adaylıktan dolayı büyük mutluluk duyduğunu ve bunun yıllarca süren adanmışlığın arkasındaki konunun öneminin tanınması anlamına geldiğini belirtti. Sistemik sklerozun romatolojik hastalıklar arasında en yüksek mortalite oranına sahip otoimmün bir hastalık olduğunu ve kötü prognozun ana nedeninin akciğer tutulumu olduğunu vurguladı. Čolić, araştırmalarında “sihirli partiküller” olarak adlandırdığı ekstraselüler veziküllerle ilgilendiklerini ve bunların sadece hangi hastaların akciğer tutulumu riski taşıdığını değil, aynı zamanda hangilerinin sistemik sklerozun agresif, ilerleyici kötüleşmesini geliştirebileceğini tahmin etme potansiyeline sahip olabileceğini gösterdiklerini bildirdi. Teşhis ve tedavideki ilerlemelere rağmen birçok hastanın yeterince erken teşhis edilemediğini kaydeden Čolić, araştırmanın amacının basit bir kan analizi ile en yüksek risk altındaki hastaların daha erken belirlenmesi ve tedavinin doğru zamanda başlatılması olduğunu açıkladı. Čolić, bunun hastalar için daha iyi bir prognoz, daha kaliteli bir yaşam ve potansiyel olarak daha uzun bir ömür anlamına geleceğini, doktorlara ise klinik kararları zamanında almalarında ek ve basit bir araç sağlayacağını ifade etti.

Uluslararası jüri üyeleri arasında Prof. Dr. Jelena Drulović de yer aldı ve diğer komisyon üyeleriyle birlikte en iyi 18 çalışmayı seçti. Kazananlar, 12 Mart'ta Ljubljana'da düzenlenecek ve Slovenya Cumhurbaşkanı'nın da katılacağı törenle açıklanacak.