Ölüm, bir milletin yaşama, aileye ve geleneğe olan ilişkisini her zaman en net şekilde yansıtan bir an olmuştur. Sırbistan'ın doğusunda, özellikle Bor bölgesinde, eski gelenekler ve inanışlar sorgulanmaya devam etmektedir. Kimi vatandaşlar, vefat eden kişinin huzur bulması için her ritüelin yerine getirilmesi gerektiğini belirtirken, diğerleri yaşam tarzının önemli ölçüde değiştiği bu dönemde belirli geleneklerin anlamını açıkça sorguladıklarını kaydetti. Sırp ve Vlah gelenekleri arasındaki farklılıklar, özellikle cenazenin evden uğurlanma biçiminden, gece boyunca yapılan nöbetlere ve "pomana" adı verilen yemekli, hediyeli ve sembolik eylemlerle yapılan anma törenlerine kadar her detayda belirgin bir anlam taşımaktadır. Ancak, Vlah topluluğu içinde bile tek tip bir uygulama olmadığı, köyden köye kuralların değiştiği ve geleneğin yerel özellikler taşıdığı aktarıldı. Blic televizyonu ekibi, Bor vatandaşlarıyla görüşerek gelenekler, farklılıkları ve kişisel ikilemleri hakkında açıkça konuştuklarını bildirdi. Vatandaşların, geleneği inançtan mı, alışkanlıktan mı yoksa bir şeyi 'atlama' korkusundan mı sürdürdükleri sorularına yanıt aradığı vurgulandı. Onların ifadeleri, geçmişle bugün, inançla gerçeklik arasındaki karmaşık ilişkiyi ortaya koyduğu kaydedildi. Bir görüşmeci, Sırp ve Vlah gelenekleri arasındaki farklılıkların büyük ve ilk andan itibaren net bir şekilde gözlemlenebildiğini açıkladı. Vlahlarda, ölen kişinin bedeni aile evinde "sergilendiği" ve aile, arkadaşlar ve komşuların tüm gece boyunca nöbet tuttuğu belirtildi. Cenazeden sonra, Sırp geleneğindekilerden farklı özel ritüeller ve yemeklerin olduğu kaydedildi. Görüşmeci, "Özel kekler, mumlarla yapılan ritüeller ve mezarlıktan dönüşün işaretlenme şekli var. Her şey Sırplardakinden farklı," diye belirtti. Ancak, ölen kişiyi evde sergileme geleneğinin Sırplar için de yabancı olmadığı aktarıldı. Kırsal bölgelerde, ölen kişinin cenazeye kadar evinde gecelemesi, yakınlarının nöbet tutması, mum yakılması ve akraba ile komşuların taziye için gelmesi hala uygulanan bir gelenektir. Bunun, insanların çoğu zaman kendi evlerinde öldüğü eski zamanlardan kalma bir adet olduğu, bu nedenle cenazeye kadar orada kalmalarının doğal kabul edildiği vurgulandı. Ruhsal ve sembolik nedenlerin yanı sıra, ölen kişinin evde bulunması geleneğinin, kırsal yaşam tarzında çok somut bir dayanağı olduğu belirtildi. Birçok kırsal bölgede, özellikle eskiden, cenazeye kadar bedenin sergilenebileceği şapel veya mezarlık alanlarının bulunmadığı, aile evinin ölen kişiyi layıkıyla uğurlayabilecek tek yer olduğu kaydedildi. Bu nedenle, bugün bile birçok köyde cenaze törenlerinin sıklıkla aile evinin avlusunda düzenlendiği, rahibin gelip ayini yaptığı ve ardından mezarlığa doğru bir kortej oluşturulduğu aktarıldı. Bu uygulamanın yaşam tarzından da kaynaklandığı, kırsal bölgelerde ailelerin geleneksel olarak daha kalabalık olduğu, evlerin daha geniş ve topluluğun daha sıkı bağlara sahip olduğu vurgulandı. Komşuların ve akrabaların ölen kişinin evine gelmesinin, sadece geleneksel değil, aynı zamanda aileye her anlamda destek olma ihtiyacının doğal bir parçası olduğu kaydedildi. Ancak Sırplar ve Vlahlar arasındaki farkın, Vlahlarda çok daha karmaşık ve ritüel açısından zengin olan sonraki törenler ve sembolizmde olduğu aktarıldı. En çarpıcı geleneklerden biri de "pomana" adı verilen, bir araya gelmeyi, bol yiyecekleri ve ölen kişiye yönelik sembolik hediyeleri içeren törenlerdir. Bor'dan bir görüşmecinin açıklamasına göre, pomana sırasında seçilen canlı bir kişinin, ölen kişiyi anımsatacak şekilde giyindiği belirtildi. "O kişi, kadın, erkek ya da genç birisi olsun, ölen kişiye benzeyecek şekilde kıyafet giyer. Akşam yemeğinde çok sayıda insan olur, uzun süre oturur ve aramızdan ayrılan kişiye dair anıları canlandırır," diye kaydetti. Ancak zamanlar değişti. Eskiden pomanalar evde hazırlanırken, bugünlerde giderek daha sık her şeyin sipariş edildiği açıklandı. "Ölen kişiye verilir, ona adanır, insanlar gelir, yemek yer ve böyle devam eder. Giysi de verilir, su akıtılır. Negotin'da ise mobilya, giysi ve daha birçok şey adanır, hatta pomanalara müzik bile getirilir. Burada durum böyle değil çünkü insanlar biraz daha yoksul ve bu koşullara sahip değiller, ancak yatak, masa, giysi mutlaka verilir," diye detaylı bir şekilde belirtti görüşmeci. Kimileri geleneklere sıkı sıkıya uyarken, diğerleri onları açıkça sorgulamaktadır. "Ölmüş yakınım beni sevmişse, bir şeyi yapmazsam bana gücenmez. Gelenekler mi? Eğer bu kadar önemli olsalardı, her yerde aynı olurlardı," diye bir vatandaşın düşüncesini aktardı. Bu tutum, özellikle geleneği modern yaşama uyarlayan genç nesiller arasında giderek yaygınlaştığı kaydedildi. Ancak, bu ritüellerin anlamından şüphe duymayanlar da olduğu belirtildi. Başka bir görüşmeci ise, "Biz ölen kişinin bunları kabul ettiğine inanıyoruz. Bir şeyin var olduğuna ve bunun bir anlamı olduğuna inanıyoruz," diye vurguladı. Bor ve çevresindeki gelenekler, derinlere kök salmış inanışlar ile günümüz yaşamının gerçekliği arasında bir kavşakta durmaktadır. Kimileri onları beslemeye devam ederken, diğerleri sorgulamakta; ancak kesin olan bir şey var ki, ölen kişilerin anısı insanların hayatında hala önemli bir yer tutmaktadır.