Britanya'nın önde gelen gazetelerinden The Guardian'ın haberine göre, Sırbistan'ın ulusal sembolü olan İmparator Kartal (Aquila heliaca) popülasyonu, yıllarca süren düşüşün ardından yeniden artış gösterse de, yaşam alanlarının daralması ve zehirlenme gibi yeni tehditlerle mücadele ediyor. Bu tür, geçmişte eğlence amaçlı avlanma ve tarım zehirleri nedeniyle nesli tükenme tehlikesiyle karşı karşıya kalmıştı.

Sırbistan Kuşları Koruma ve Araştırma Derneği'nin (Društvo za zaštitu i proučavanje ptica Srbije) son verilerine göre, 2017 yılında sadece bir çift İmparator Kartal'ın yuva yaptığı Sırbistan'da, geçen yıl bu sayı 19'a yükseldi ve bu yuvaların 10'undan başarıyla yavru alındı. Dernek İcra Direktörü Milan Ružić, bu konuda yaptığı açıklamada, yoğun tarım faaliyetlerinin meşe ve kavak ağaçlarının kesilmesine yol açarak Voyvodina'yı Avrupa'nın en az ormanlık bölgelerinden biri haline getirdiğini vurguladı. Ružić, "Burada bir buçuk saat araba kullanabilir ve beş metreden uzun tek bir ağaç bile göremeyebilirsiniz. Kartal geri dönmek istese bile, hangi ağaca konacak?" ifadelerini kullandı.

Ružić, kartalların düşüşünün sadece ağaç eksikliğinden kaynaklanmadığını, geçmişteki zulümlerin de büyük etkisi olduğunu belirtti. İkinci Dünya Savaşı sonrası Yugoslavya'da kurt ve ayı gibi büyük etoburlara yönelik geniş çaplı zehirleme kampanyalarının kartalları da vurduğunu kaydeden Ružić, "Eğer açıkta zehirli bir koyun leşi varsa, kartallar ve akbabalar onu ilk bulanlardır. Zehirle uyarı olmaz" diye ekledi. Ayrıca, yoğun tarım nedeniyle İmparator Kartallar'ın temel besin kaynaklarından olan yer sincaplarının da azaldığını açıklayan Ružić, "Kartallar aniden hem yuva yapacak ağaçlarını, hem yiyeceklerini hem de güvenliklerini kaybetti" değerlendirmesinde bulundu. Sırbistan'da İmparator Kartal popülasyonu, 1980'lerin sonlarında sadece iki küçük grup halinde kalmış; Deliblatska peščara'daki grup 1990'larda, Fruška Gora'daki kuşlar ise 2015'e kadar ortadan kaybolmuştu. Ružić, Fruška Gora'daki son kayboluşun, 2014'teki Kırım ilhakının ardından Rusya'ya meyve ihracatının kesilmesiyle Sırbistan'daki meyve üretiminin artması ve bunun sonucunda yeni elektrik hatlarının çekilmesiyle bağlantılı olabileceği yönünde bir teori öne sürdü. Macaristan'ın uzun süredir yürüttüğü koruma çalışmaları sayesinde 1980'lerde 20 olan İmparator Kartal çifti sayısının günümüzde 550'ye ulaştığını aktaran Ružić, Macaristan'ın bu tür için bir kaynak popülasyon haline geldiğini ve genç kartalların 2011'den itibaren Sırbistan'a göç etmeye başladığını bildirdi. PannonEagle Life AB projesinin de desteğiyle Sırbistan Kuşları Koruma ve Araştırma Derneği, ülkedeki son yuva yapan çifti korumak için gönüllülerle birlikte yuvaları gözetledi. Bir fırtınanın yuvayı tahrip etmesi üzerine yavrular geçici olarak uzaklaştırıldı, yuva onarıldı ve aile geri döndü. Günümüzde dernek, bölgeleri takip ediyor, yaralı kartalları rehabilite ediyor ve yerel topluluklarla çalışıyor. Ružić, "İnsanlara bir kartalın yakınlarda yuva yaptığını söylediğinizde, bu bir marka haline geliyor: 'Bizim köyümüzde kartal var.' Böylece birisinin ateş etme veya zehirleme olasılığı hemen azalıyor" bilgisini paylaştı. Kartalların Sırbistan'ın devlet armasında da yer almasının bu mesajın ağırlığını artırdığı belirtildi. Yine de, iyileşme süreci kırılganlığını koruyor. Ağaç sayısı hala az ve İmparator Kartallar yapay yuvalama platformlarına yavaş adapte oluyor. Ayrıca, Sırbistan'ın BalkanDetox Life projesinin bir parçası olmasına rağmen, yabani hayvanları zehirleme uygulaması yaygınlığını sürdürüyor. Ružić, "Bu bir zihniyet sorunu" ifadelerini kullanarak, komşunun köpeğinin havlaması veya tilkinin tavukları alması gibi durumların kolay ve ucuz bir çözüm olarak zehirlemeyi tetiklediğini açıkladı. Dernek, 2000 yılından bu yana yaklaşık 300 zehirlenme vakası kaydetti. Elektrik hatları ve rüzgar çiftlikleri de ek tehlikeler oluşturuyor. Rusya yanlısı duruşu nedeniyle Sırbistan'ın uydu vericilerinin ithalatında da bürokratik engellerle karşılaştığı belirtildi. Ružić, "Kanlı bir savaş yürütmek için değil, kuşları takip etmek için kullandığımıza dair belgeler imzalamak zorunda kaldık" açıklamasında bulundu. Şimdilik kartallar hayatta kalıyor. Sırbistan'daki birçok kuş henüz genç ve yeni oluşan bir çiftin yuva yapmaya başlaması beş yılı bulabiliyor. Ružić, "Hala öğreniyorlar" diye kaydetti. Ancak bir çift yeterince uzun süre hayatta kalırsa, yaşla birlikte üretkenlik de artıyor. "Trend tersine döndü. Dramatik bir şey olmadıkça, geri gelmeye devam edecekler" değerlendirmesinde bulundu.