Ukrayna'daki "özel askeri operasyonun" dördüncü yılını geride bırakıp beşinci yılına girmesiyle birlikte Rusya'da ekonomik baskılar, artan yaşam maliyetleri ve günlük hayatın militarizasyonu belirginleşti. Kremlin'in hızlı bir zafer beklediği çatışma, ülke içinde savaşın amacı ve geleceği hakkında giderek artan şüpheleri beraberinde getirdi.

BBC'nin Lipetsk'ten Steve Rosenberg imzalı haberine göre, Moskova'nın güneyindeki Yelets gibi şehirler, Ukrayna'da savaşmak üzere gönüllü olanlara 15.000 sterline kadar tek seferlik ödeme teklif eden afişlerle dolup taşıyor. Asker toplama panoları, hayatını kaybeden askerlerin resimlerini içeren duvar resimleri ve drone saldırılarına karşı sığınaklar, yeni Rus gerçekliğinin bir parçası haline geldi. Kremlin, 24 Şubat 2022'de "özel askeri operasyon" olarak adlandırdığı bir süreci başlatmıştı. Hızlı ve kesin bir zafer beklentisiyle yola çıkılan bu süreç, şimdi dört yıldır devam ediyor ve Rusya'da Büyük Vatanseverlik Savaşı olarak bilinen İkinci Dünya Savaşı'ndaki Nazi işgalinden daha uzun sürdüğü kaydedildi. Savaşın sembolizm üzerinde de etkileri görüldü. Rusya'nın Ukrayna'daki operasyonunun sembolü haline gelen Latin harfleri "V" ve "Z", kafelerin ve restoranların isimlerinde dahi yer aldı. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, geçen yıl "Rus askeri nereye ayak basarsa orası bizimdir" açıklamasını yapmış, daha önce ise "Rusya'nın sınırları hiçbir yerde bitmez" ifadelerini kullanmıştı. Savaşın maliyeti yüksek. Artan bütçe açığı ve ekonomideki durgunlukla birlikte Rus hükümeti, KDV'yi yüzde 20'den yüzde 22'ye çıkardığını bildirdi. Maliye Bakanlığı, ek gelirlerin "savunma ve güvenlik" harcamalarına yönlendirileceğini kaydetti.

Savaş devam ederken, ABD öncülüğündeki diplomatik çabalar çözüm bulmaya odaklandı. Anadolu Ajansı'nın aktardığına göre, yıl başından bu yana Moskova ile Kiev arasında ikisi Abu Dabi'de ve biri Cenevre'de olmak üzere üç tur müzakere gerçekleştirildi. Amerikalı özel temsilci Steve Witkoff, "önemli ilerleme" kaydedildiğini belirtse de, somut sonuçların çoğunlukla esir değişimiyle sınırlı kaldığını açıkladı. Rusya Uluslararası İlişkiler Konseyi'nden Andrey Kortunov, Anadolu Ajansı'na verdiği demeçte, siyasi irade ve elverişli dış koşullar olması halinde "aktif düşmanlıkların yıl sonuna kadar sona ermesinin gerçekçi olduğunu" kaydetti. Ancak, kapsamlı bir barış anlaşmasının yeni bir Avrupa güvenlik mimarisi gerektireceği ve bunun çok daha karmaşık ve uzun vadeli bir süreç olduğu konusunda uyarıda bulundu. Öte yandan, Berlin'deki Liberal Modernite Merkezi'nden Simon Schlegel ise hiçbir tarafın savaşı bitirmeye zorlayacak tükenme noktasına henüz yakın olmadığını değerlendirdi. Schlegel, "Savaşı gerçekten bitirebilecek şey, bir tarafın savaşma yeteneğini kaybetmesidir ve henüz hiçbir taraf buna yakın değil" diye vurguladı. Rusya'nın ekonomik zayıflık belirtileri gösterdiğini ancak çöküşe yakın olmadığını, Ukrayna'nın ise Avrupalı müttefiklerinin yardımıyla cephe hatlarını korumayı başardığını sözlerine ekledi.

Rus yetkililer resmi kayıp verilerini açıklamasa da, Batılı kaynaklar ve bağımsız analistler büyük zayiatlardan söz ediyor. Birçok şehirde hayatını kaybedenler için anıtlar dikildi ve mezarlıklarda özel parseller açıldı. Yelets otobüs terminalinde çalışan Irina, BBC'ye yaptığı açıklamada, "Çok sayıda insan öldü. Bu gençlere üzülüyorum," ifadelerini kullandı. Aynı zamanda, geçim sıkıntısı yaşadığını kabul eden Irina, "Kamu faturaları bizi boğuyor. Fiyatlar bizi eziyor," diye belirtti. Savaşı açıkça eleştirmese de, "Büyük Vatanseverlik Savaşı'nda ne için savaştığımızı biliyorduk. Şimdi ise emin değilim," diye ekledi. Lipetsk bölgesinin Ukrayna sınırına yaklaşık 250 kilometre uzaklıkta olmasına rağmen, savaşın etkileri burada da hissedildi. Ukrayna'nın drone saldırıları birçok Rus bölgesini hedef aldı ve şehirlerde 2022 öncesinde hiç görülmeyen beton sığınaklar kuruldu. Yerel halkın tanıklığına göre, konut binalarının bodrum katları sığınak olarak belirlendi ve alarm sirenleri neredeyse her gece çaldı. Küçük işletmeler de sonuçlarını hissediyor. Yelets'te bir fırının sahibi olan Anastasija Bikova, BBC'ye yaptığı açıklamada, artan kamu giderleri, kiralar ve vergiler nedeniyle fiyatları yükseltmek zorunda kaldıklarını belirtti. Bikova, "Hepimiz dükkanlarımızı kapatırsak geriye ne kalır? Sadece gri bir boşluk," diye uyardı. Tüm ekonomik baskıya rağmen, nüfusun bir kısmı operasyonu desteklemeye devam ediyor. Lipetsk'ten emekli Ivan Pavlovich, "Özel askeri operasyon harika. Sadece fiyatlar sürekli artıyor," diye kaydetti. Savaş olmasa hayatın daha kolay olacağını ekleyen Pavlovich, "yardım etmek gerektiğini" belirtti. İşgalin başlamasından dört yıl sonra Rus toplumu yorgun görünüyor. Hayat daha pahalı, güvenlik daha kırılgan ve gelecek belirsiz. BBC'nin gözlemlediğine göre, birçok vatandaş olayların gidişatını etkileyebilecekleri hissine sahip değil; özel hayatlarına çekilip daha iyi zamanları umut ediyorlar. Hızlı ve kesin olması beklenen savaş, Rusya, Ukrayna ve tüm Avrupa güvenlik yapısı için derin sonuçları olan uzun süreli bir yıpratma çatışmasına dönüştü. Siyasetçiler müzakerelerden ve "gerçekçi senaryolardan" söz ederken, sahada ve vatandaşların günlük hayatında savaş hâlâ devam ediyor.