Hırvatistan'ın Zagreb şehrinde nisan ayında, kendi dönemlerinde yasaklanmış olan tanınmış yönetmenlerin birçok filminin programda yer alacağı bildirildi. "Yasak Ülke" sergisi kapsamında, KIC Surogatkin'de nisan ayı boyunca "Kinocenzura" adıyla bir film programı düzenleneceği kaydedildi. Bu programın, cesur, tavizsiz toplumsal gerçeklik bakışları ve siyasi dogmalara ironik yaklaşımları nedeniyle kamuya açık gösterimleri yasaklanmış yedi eseri bir araya getirdiği belirtildi. Davet metninde yer alan bilgilere göre, Marko Babac, Kokan Rakonjac ve Živojin Pavlović'in yönettiği "Grad" adlı ilk yargısal yasaklı filmden, Kara Dalga klasiklerinden Želimir Žilnik'in "Rani radovi" ve Bata Čengić'in "Uloga moje porodice u svetskoj revoluciji"ye kadar birçok yapım bulunuyor. Ayrıca Karpo Godina ve Rajko Grlić'in provokatif kısa metrajlı eserleri ve Lazar Stojanović'in hapis cezası aldığı tartışmalı "Plastični Isus" filmi de programa dahil edildi. Jutarnji gazetesi, bu eserlerin sanatsal yaratım özgürlüğüne ve eleştirel düşünceye katkıda bulunduğunu aktardı. "Grad" (Marko Babac, Vojislav Kokan Rakonjac, Živojin Pavlović, 1963, 80’) filmi hakkında açıklamalar yapıldı. Bu omnibüs filmin, kentsel yabancılaşmayı işleyen üç bölümden oluştuğu belirtildi: Vojislav Kokan Rakonjac'ın "Veza"sı (bazı versiyonlarda "Ljubav" olarak da geçer) fiziksel yakınlıkla duygusal mesafeyi aşmaya çalışan bir çifti anlatır. Mak Babac'ın "Srce"si, ölümün kol gezdiği bir ortamda üç erkeğin beklenmedik karşılaşmasını konu alır. Živojin Pavlović'in nokturnal "Obruč"u ise toplumun kenarındaki bir erkeğin kentsel banliyönün yeraltı dünyasına dalışını takip eder. Bu psikolojik dramanın, şehir manzaralarını çağdaş yabancılaşmanın bir sahnesi olarak kullandığı ve (alt)kentsel çevrenin umutsuz, yıkıcı psikolojik haller ve marjinal davranış biçimleri üzerindeki etkilerini gösterdiği kaydedildi. Rafine kamera çalışması, güçlü kontrastları ve atmosferik ses tasarımıyla modern bir film olmasına rağmen "Grad"ın genellikle Kara Dalga'nın ilk filmi olarak anıldığına dikkat çekildi. Yugoslav sinema tarihinde, çarpık gerçeklik tasviriyle gençlik üzerinde zararlı etki yaratabileceği gerekçesiyle yargı yoluyla yasaklanan ilk film olarak yer aldığı ve 1990 yılına kadar kamuya açık gösterimlerinin yasaklı kaldığı belirtildi. Karpo Godina'nın "O ljubavnim veštinama ili film sa 14441 kvadratom" (1972, 10’) adlı filmi hakkında yapılan duyuruda şu ifadelere yer verildi: Saramzalin'den çok uzak olmayan bir yerde yüzlerce askerin yaşadığı bir kışla, hemen yanında ise binlerce kızın yaşadığı bir köy bulunuyor. Kızlar ve askerler asla karşılaşmıyor. Askerlik hizmeti sırasında Karpo Aćimović Godina'ya Yugoslav ordusu için bir propaganda filmi çekmesi için 20.000 asker, 60 tank ve 20 uçak tahsis edildiği aktarıldı. Ancak yönetmenin filmi bir hiciv minyatürüne dönüştürmesiyle, işçi sınıfının ideolojik temellerini esprili bir şekilde sorgulayan bir eser ortaya çıktığı kaydedildi. Çok yönlü sinemacı ve Kara Dalga'nın aktif bir temsilcisi olan Godina'nın, bu film yüzünden neredeyse hapse girdiği ve filmi yok edilmemesi için ordudan çaldığı belirtildi. Želimir Žilnik'in "Rani radovi" filmi de programda yer alıyor. Film hakkında şunlar aktarıldı: 1968 öğrenci isyanları sırasında, Jugoslava ve üç arkadaşı gündelik hayatın burjuva rutinlerine karşı çıkar. Genç Karl Marx'ın metinlerinden ilham alarak ve dünyayı değiştirmeye kararlı bir şekilde, insanların bilincini uyandırmak ve onları özgürleşme ile onurlu bir yaşam mücadelesinde cesaretlendirmek için köylere ve fabrikalara giderler. Sahada, ilkellikle ve sefaletle, aynı zamanda kendi sınırlılıklarıyla yüzleşirler. Siyasi idealler ile toplumsal gerçeklik arasındaki çatışmanın alegorik bir tasviri olan bu önemli siyasi sinema eseri, toplumsal sorunlar ve toplumun kenarındaki figürlerin portresi Žilnik'in eserlerinde sürekli bir meşguliyet olarak kalmıştır. 1969'da Berlinale'de Altın Ayı ödülünü kazanan film, Yugoslavya'da kısa süre sonra "toplumsal ve siyasi ahlaka ağır ihlal" bahanesiyle yasaklandı. Büyük başarısı ve Altın Ayı'nı kazanmasının ardından kısa bir gösterimden sonra film ambarda son buldu ve yasaklandı. Bir sonraki filmi "Sloboda ili strip" de aynı kaderi paylaştığında Žilnik Almanya'ya göç ettiği vurgulandı. Gösterimden sonra yönetmenler Karpo Godina ve Želimir Žilnik ile bir söyleşi düzenleneceği de belirtildi. Rajko Grlić'in 1973'te bir dakikalık belgesel olarak çektiği "Pitka voda i sloboda III" de programda yer alıyor. Hırvatistan Sosyalist Cumhuriyeti Film İnceleme Komisyonu tarafından kamuya açık gösterimi yasaklanan bu filmle ilgili detaylar paylaşıldı. 1986'da, önceki filminin devamı olan "Pitka voda i sloboda II"yi çektiği ve bu filmde öncekinin kaderini anlattığı, aynı zamanda yasağa neden olan bir kaynak ve taş levhanın başına gelenleri gösterdiği aktarıldı. 1998'de, önceki iki filmin devamı niteliğinde olan "Pitka voda i sloboda III"ün çekildiği ve su, özgürlük ve kaynak hikayesini sürdürdüğü kaydedildi. Bir çeşmenin ve bir anıt levhasının 26 yıl boyunca süren kaderini takip ederek, Grlić'in siyasi sistemler, kurumuş değerler ve baskın ideolojilerin kuraklığı üzerine etkili bir film yorumu yarattığı vurgulandı. Srđan Karanović'in "Virdžina" adlı filmi de programda yer alıyor. Davet metninde film hakkında şunlar aktarıldı: Knin Krajina'sının ücra ve kayalık bölgelerinde, erkek evladı olmayan aileler lanetli ve yok olmaya mahkum sayılırdı. Lanetten kurtulmak için kız çocuklarından biri genellikle erkek gibi yetiştirilirdi. "Virgina"ya sahip aileler, çocuğun gerçek cinsiyeti hakkındaki gerçeği en değerli sır olarak saklardı. Böylece, ailesinin reisi Timotije, en küçük kızının bir virgina olmasına karar verir ve ona Stevan adını verir. Kız çocukken erkek gibi büyür ve en erken çocukluktan itibaren içindeki tüm kadınlığı bastırmaya zorlanır. Ancak genç kızlık eşiğinde bir gence âşık olur... 19. yüzyılın sonlarında geçen dramanın konusu, Arnavutluk'tan 25 yıl boyunca erkek gibi yaşayan bir kadın hakkındaki bir gazete makalesinden esinlenilmiştir. Yönetmenliğin yanı sıra filmin senaryosunu da yazan Karanović, film hakkında şunları söyledi: "Bu filmin fikrine gelince, erkek olmaya zorlanan, ancak istemeyen, olduğu gibi olmak isteyen bir kızın hikayesinin, aslında bizim de kendi hayatlarımızda ve olgunlaşma sürecimizde her zaman istediğimiz ve çabaladığımız şeyin hikayesi olduğunu düşündüm – çevremizin, bizim olmamızı istediği değil, bizim olduğumuz gibi olmamıza izin vermesi." Mostra'da ilk kez gösterilen "Virdžina", son Yugoslav filmi olarak kabul edilmekte ve Knin çevresindeki otantik mekanlarda çekildiği belirtildi. Karmaşık ve uzun soluklu bir prodüksiyon sürecinde Hırvat ortak yapımcılığını Rajko Grlić'in üstlendiği ve filmin savaşın hemen öncesinde tamamlandığı, bu nedenle Hırvatistan'daki dağıtımının gerçekleşmediği kaydedildi. Başroldeki Marta Keler'in Avrupa Film Ödülü ile ödüllendirildiği belirtildi. Gösterim sonrası yönetmen Rajko Grlić ile bir söyleşi düzenleneceği de bildirildi. Lazar Stojanović'in "Plastični Isus" adlı filminin de programda yer aldığı açıklandı. Film hakkında şu detaylar verildi: Zagrep'li Tom, yeraltı film yapımcısı ve performans sanatçısı, çeşitli kadınlarla kısa süreli ilişkiler yaşayarak Belgrad'da hayatını sürdürüyor. "Plastic Jesus" şarkısını söyleyen Amerikalı kız arkadaşı onu terk ettikten sonra, kocası yurt dışında olan bir kadınla ilişkiye girer. Aynı zamanda Belgrad'da, orijinal komünist ideallere bağlılık talep eden ve sözde "kırmızı burjuvazi", yani çıkarlarını temsil ettiği iddia edilen işçi sınıfından uzaklaşmış iktidar elitini eleştiren öğrenci gösterileri düzenleniyor. Belgrad Dram, Film, Radyo ve Televizyon Akademisi'nde yönetmen Lazar Stojanović'in bitirme projesi olarak çekilen "Plastični Isus", Yugoslav sinemasının en tartışmalı, derinlemesine anarşik eseri olarak nitelendirildi. İlk kamuya açık gösteriminden önce yasaklanan film, Mareşal Tito figürünü ele alma biçimi nedeniyle küfürbaz bulunarak değerlendirildiği ve Stojanović'in film çalışması nedeniyle mahkum edilen ilk Yugoslav film yapımcısı olduğu vurgulandı. Danışmanı Aleksandar Petrović'in Belgrad akademisindeki işine son verildiği, ardından yurtdışına gittiği, filmde ana rolü oynayan Tomislav Gotovac'ın da yaptırımlara maruz kaldığı ve eğitimini ancak birkaç yıl sonra tamamlayabildiği kaydedildi. Stojanović'in filminin mesajına dair birçok yorum olduğu belirtildi – anti-Marksizmi savunma şüphelerinden, faşizm ve komünizmin eşitlenmesi iddialarına, hatta yönetmenin filmle her şeyden önce ideolojik mitoloji ve propagandaya yönelik nihilist bir eleştiri sunduğuna kadar. Bahrudin Bata Čengić'in "Uloga moje porodice u svetskoj revoluciji" adlı filmi hakkında şunlar belirtildi: İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra bir grup partizan burjuva bir ailenin evine gelir. Yeni ideoloji ve değerlere uyum sağlamaya çalışırken, aile absürt durumlara düşer. Boro Ćosić'in NIN ödüllü aynı adlı romanından uyarlanan film, savaş sonrası coşkuları ve ütopyaları hicivli bir şekilde tasvir eder. 1971'de Pula Film Festivali'nde prömiyerinin ardından filmin daha fazla gösterimi yasaklandı ve Tito'nun filmi izlemeyi reddettiği iddia edildi. YU Mitoloji Sözlüğü'ne göre, "Čengić'in filminin eleştirmenleri, partizanların cinsel açıdan doyumsuz 'kızıl bir ordu' olarak parodileştirilmesinden dehşete düştüler ve filmin sansürlenmesinde en büyük pay, 'Stalin'in beynini yiyin!' nidasıyla, marzipan Stalin başı replikasıyla süslenmiş bir pastanın servis edildiği sahnenindi." Ćosić'in metni, Čengić ile birlikte, yönetmen filminin ve Kara Dalga'nın önemli isimlerinden, sayısız metin, deneme ve eleştiriye, aynı zamanda Žilnik'in "Rani radovi" ve Makavejev'in "Ljubavni slučaj ili tragedija službenice P.T.T." gibi kült eserlerinin senaryolarına ortak yazar olarak imza atan Branko Vučićević tarafından filme uyarlandığı açıklandı.