İçindekiler
Sırbistan'da bir satıcı ya da hizmet sağlayıcı sizi yanılttığını düşünüyorsanız, Rekabet Koruma Komisyonu'na (Komisija za zaštitu konkurencije) haksız ticari uygulamanın incelenmesi için başvurabilirsiniz. Komisyon, 21 Ekim 2026 tarihli 51. oturumunda bu başvuruların şeklini ve içeriğini düzenleyen yeni bir yönetmelik kabul etti. Yönetmelik, 35/26 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Ticari Uygulamalar Kanunu'nun ilgili maddelerine dayanıyor.
Yeni düzenlemenin en pratik sonucu şu: başvuru artık serbest bir dilekçeyle değil, yönetmeliğe ekli Öbrazac 1 (Form 1) üzerinden yapılıyor. Form, yönetmeliğin ayrılmaz bir parçası. Yani el yazısıyla "şu firmadan şikâyetçiyim" diye bir mektup yazmak yeterli değil; Komisyon'un beklediği başlıkları eksiksiz doldurmanız gerekiyor.
Bu rehber, başvuruyu hangi sırayla hazırlayacağınızı ve nelere dikkat etmeniz gerektiğini anlatıyor. Sırbistan'da yaşayan ya da yeni taşınmış biri olarak, elinizdeki belgeleri nasıl toparlayacağınızı bilmeniz işinizi çok kolaylaştırır.
Başvuru kime ve nasıl yapılıyor?
Başvuru Rekabet Koruma Komisyonu'na yapılıyor. Yönetmelik, başvurunun şeklini ve içeriğini, yani hangi bilgilerin hangi başlık altında verileceğini düzenliyor. Formu doldurup Komisyon'a iletmeniz gerekiyor; başvurunun kabul edilip edilmeyeceğine ise Komisyon'un yetkili memuru karar veriyor.
Başvuruyu kim yapabilir? İki grup var. Birincisi, haksız uygulamadan doğrudan etkilenen kişiler, yani kanunda "ilgili kişi" (zainteresovano lice) olarak tanımlanan taraf. İkincisi ise tüketici örgütleri gibi, doğrudan etkilenmese de konuyla ilgilenen kuruluşlar. İkinci grup için de başvuru hakkı var, ama süreçte bilgi alma ve dosyayı görme konusunda farklı kurallar işliyor; buna aşağıda değiniyorum.
Başvuruda hangi bilgiler yer almak zorunda?
Yönetmelik, başvurunun "özellikle" şu beş unsuru içermesini istiyor. Yani bunlar asgari koşullar; formda ilgili alanların hepsi doldurulmalı.
- Başvuruyu yapanın adı ve merkezi; başvuru sahibi gerçek kişiyse adı, soyadı ve ikametgâhı.
- Başvurunun kimin hakkında yapıldığının açık ve tartışmasız şekilde belirlenmesini sağlayan bilgiler.
- Başvuruya neden olan işlemin, faaliyetin ya da uygulamanın tanımı; yani haksız ticari uygulamanın ne olduğu.
- İleri sürdüğünüz iddiaları destekleyen düzeltmeler, belgeler ve diğer kanıtlar.
- Elinde bulunmayan diğer kanıtların var olup olmadığı ve nerede olduğuna dair başvuru sahibinin beyanı.
Bunlara ek olarak, başvuru sahibi kendi açısından önemli gördüğü başka bilgi ve belgeleri de ekleyebilir. Yani elinizde fazladan bir yazışma, ekran görüntüsü ya da fatura varsa, bunları da dosyaya koymanızda bir sakınca yok; aksine karar verilirken işinize yarar.
Hangi belgeleri hazırlamalısınız?
Yönetmelik tek tek bir belge listesi vermiyor, çünkü her uyuşmazlık farklı. Ama pratikte şu tür kanıtlar işinizi görür: satın alma sözleşmesi veya fatura, ürün ya da hizmetin tanıtımına ilişkin ilan ve broşürler, satıcıyla yaptığınız yazışmalar, ödeme kayıtları ve uygulamanın sizi nasıl yanılttığını gösteren her türlü yazılı iz.
Başvuru sahibi gerçek kişiyse, ad, soyad ve ikametgâh bilgisinin forma doğru yazılması önemli. Tüzel kişi, yani şirket adına başvuruyorsanız şirketin tam unvanı ve merkezi isteniyor. Başvurunun yöneltildiği tarafı da mümkün olduğunca net tanımlamalısınız; firmanın tam adı, merkezi ve varsa sicil bilgileri burada işe yarar.
Başvuru sırasında kimliğiniz korunuyor mu?
Evet, yönetmelik bunu ayrıca düzenliyor. Başvuru sahibi, kimliğinin güvenilir bir veri olarak korunmasını talep etme hakkına sahip. Komisyon bu talebi gecikmeden karara bağlıyor ve bir karar düzenliyor.
Başvuruda ticari sır ya da iş açısından hassas veriler varsa, bunların korunması için de talepte bulunabilirsiniz. Bu talep, Ticari Uygulamalar Kanunu'nun 36. maddesi ve haksız ticari uygulamaların tespiti süreçlerinde verilerin korunmasına ilişkin kılavuz (71/26 sayılı Resmî Gazete) çerçevesinde değerlendiriliyor. Yani hassas bilgi içeren bir başvuru yapıyorsanız, bunu formda açıkça belirtmeniz gerekiyor.
Başvurudan sonra süreç nasıl işliyor?
Başvurunuzu verdikten sonra Komisyon harekete geçiyor. Denetim yetkisi kapsamında bir müfettiş, haksız ticari uygulamaya ilişkin bilgiye ulaşırsa, denetimin bitiminden itibaren 8 gün içinde Komisyon'u bilgilendirmek zorunda. Bu bildirim, yönetmeliğe ekli Öbrazac 2 (Form 2) üzerinden yapılıyor.
Başvuru sahibinin süreçteki hakları da düzenlenmiş. İlgili kişi konumundaysanız, sürecin gidişatı hakkında bilgi alma ve dosyayı inceleme hakkınız var; ayrıca hukuki yararınızı kanıtlamanız gerekmiyor. İlgili kişi konumunda değilseniz, süreç hakkında bilgi alabilmeniz için hukuki yararınızı kanıtlamanız gerekiyor. Her iki durumda da Komisyon'a bilgi ve dosya inceleme talebi göndermeniz bekleniyor; talebin yerinde olup olmadığına Komisyon'un yetkili memuru karar veriyor.
Yönetmelik ne zaman yürürlüğe girdi?
Yönetmelik, Resmî Gazete'de yayımlandığı tarihten itibaren sekizinci gün yürürlüğe giriyor. Yani başvurunuzu hazırlarken, hangi tarihte yürürlükte olan kurallara tabi olduğunuzu kontrol etmenizde fayda var. Yönetmeliğin dayanağı olan kanun da 35/26 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmış durumda.
Başvurunuzu hazırlarken nelere dikkat etmeli?
Önce formu indirin ve baştan sona okuyun. Hangi bilginin hangi alana gireceğini anladıktan sonra belgelerinizi toparlamak çok daha kolay olur. İddianızı yazarken genel ifadelerden kaçının; hangi ürün, hangi ilan, hangi tarih, hangi ödeme, tek tek yazın. Elinizde olmayan ama var olduğunu bildiğiniz kanıtları da formdaki ilgili beyan alanında belirtin.
Başvurunuzu Komisyon'a iletmeden önce, güncel formun ve varsa ek açıklamaların hâlâ geçerli olduğunu Rekabet Koruma Komisyonu'nun resmî kaynaklarından teyit edin. Yönetmelik yeni olduğu için uygulamada ayrıntılar değişebilir; emin olmadığınız bir noktada doğrudan Komisyon'a danışmanız en sağlıklısı olur.