ABD Başkanı Donald Tramp, geçen yıl NATO ülkelerini tehdit ederek Grönland'ı ele geçirmek isteğiyle dünya kamuoyunda büyük tepki çekmişti. Trump, Grönland'ı ele geçirmeyi ve bu adaya Amerikan askeri üsleri kurmayı planlıyordu.
Bu olaylar Avrupa müttefiklerini o kadar endişelendirmişti ki, Trump'ın Amerika'nın NATO'daki rolünü tehlikeye attığını düşünüyorlardı. Trump'ın Grönland'a karşı uygulayacağı olası yaptırımlar nedeniyle Avrupa ülkeleri de bu durumdan rahatsız olmuştu.
Ancak şimdi ABD Başkanı Donald Trump ile Danimarka ve Grönland Başbakanları arasında imzalanan bir anlaşma ile ABD'nin Grönland üzerinde kontrol haklarını artırıyor.
Bu anlaşmanın ilk bölümünde taraflar, uluslararası hukuku, Danimarka topraklarının egemenliğini, NATO taahhütlerini ve Grönland halkının haklarını korumayı kabul ediyorlar. Anlaşmanın geri kalanı ise ABD'nin Grönland'daki askeri ve sivil varlığını artırmayı amaçlıyor.
Anlaşmaya göre ABD iki yeni askeri üs kurma hakkına sahip olacak ve Pitufik uzay üssünü genişletecek. Bu üsse 650 asker ve sivil personel görevlendirilecek.
Anlaşma, ABD uçaklarının ve gemilerinin Grönland'ın tamamında uçup, iniş yapıp ve denizlerde hareket etme hakkını veriyor. Bu haklar, Grönland'ın teritoryal sularını da kapsıyor.
Anlaşmada, ABD'nin Grönland'da savaş dronları için yeni tesisler kurma hakkı da bulunuyor. Bu tesislerin inşası için Danimarka ve Grönland hükümetlerinden onay alınması gerekiyor.
Anlaşma, NATO'nun Arktik bölgesindeki varlığını güçlendirmeyi amaçlıyor. Danimarka, bu bölgedeki güvenlik varlığını artırmakla yükümlülük altına giriyor.
Anlaşmada ayrıca Grönland'ın kendi kendini yönetebilme hakkı da vurgulanıyor. ABD, Grönland halkının yaşam tarzını ve sosyal yapısını saygı duymalı.
Anlaşma, ABD'nin Grönland'daki madencilik faaliyetleri veya doğal kaynaklara olan ilgisi hakkında bir şey söylemiyor.
Bir uluslararası ilişkiler uzmanı olan Ole Vever, 1951 tarihli eski anlaşmanın NATO ile bağlantılı olduğunu ve bu nedenle NATO'nun ortadan kalkması durumunda ya da Grönland veya Danimarka'nın ayrılması durumunda anlaşmanın sona ereceğini belirtti.
Trump, ABD'nin Grönland'daki askeri üsleri yeniden kurma ve varlığını artırma maliyetlerinin hiçbirini karşılamayacağını söyledi. Anlaşmada bu konuda bir düzenleme bulunmuyor.
Anlaşma, Danimarka ve Grönland parlamentolarının onaylamasıyla yürürlüğe girecek. Bu anlaşmanın süresi belirtilmemiş ve taraflar tarafından karşılıklı olarak kabul edilmesi halinde değiştirilebilir.
