ABD ve Rusya arasında stratejik nükleer silahların azaltılmasını öngören Yeni START Anlaşması'nın perşembe günü sona ermesiyle, Soğuk Savaş sonrası dönemdeki nükleer silah kontrolü dönemi resmen kapandı. Washington'ın Rus tesislerine denetimleri engellediği suçlamaları ve önceki ABD yönetiminin kayıtsızlığı nedeniyle yenilenmeyen anlaşma, Moskova'da büyük endişelere yol açtı.

ABD Başkanı Ronald Reagan'ın "şer imparatorluğu" olarak nitelendirdiği eski Sovyetler Birliği'nin 1991'deki dağılmasından bu yana, Rusya uluslararası arenada daha mütevazı bir rol oynamaktaydı. Ancak Rusya, nükleer süper güç statüsünü koruyarak, ABD ile neredeyse eşit düzeyde küresel diplomasi masasında yer almayı sürdürdü. CNN analizinde, bu durumun zayıflayan Moskova'ya bile uluslararası diplomasi masasında bir yer sağladığı kaydedildi. Bu denge, 2010 yılında dönemin ABD Başkanı Barack Obama ile dönemin Rus mevkidaşı Dmitriy Medvedev arasında "tarihi" olarak kutlanan Yeni START anlaşmasının imzalanmasına yol açtı. Anlaşma, her iki ülkeyi kıtalararası balistik füzeler, denizaltından fırlatılan füzeler ve stratejik bombardıman uçakları dahil olmak üzere konuşlandırılmış stratejik nükleer savaş başlıklarının sayısını en fazla 1.550 ile sınırlamıştı.

Ancak bu günler ve Yeni START anlaşması, artık geçmişte kalmış gibi görünmektedir. Washington, Moskova'yı Rus nükleer tesislerinin denetimlerini engellemekle suçlarken, Donald Trump yönetimi ABD ile Rusya arasındaki son nükleer silah kontrol anlaşmasının sona ermesini belirgin bir kayıtsızlıkla karşıladı. Trump, ocak ayında "Sona ererse, bırakın sona ersin" ifadelerini kullanarak, gelecekte "daha iyi" bir anlaşmaya varılabileceğini belirtmişti. Washington'daki bu aciliyet eksikliği, nükleer silahsızlanmanın akıbetiyle ilgili son haftalarda dramatik uyarıların ve açık endişelerin dile getirildiği Moskova'daki gerginlikle keskin bir tezat oluşturdu. Yeni START'ın sona ermesinden önce Moskova'da gazetecilere konuşan, güvenlik aygıtında hala önemli bir figür olan Medvedev, anlaşmanın çökmesinin tehlikeleri konusunda vurguladı. Medvedev, bunun insanlığın kendi kendini yok etmeye ne kadar yakın olduğunu gösteren sembolik bir gösterge olan "Kıyamet Saati"nin ilerlemesini hızlandıracağı uyarısında bulundu. Medvedev, "Bunun otomatik olarak bir felaket ve nükleer savaşın patlak vermesi anlamına geldiğini söylemek istemiyorum ama herkesi kesinlikle rahatsız etmesi gerektiğini düşünüyorum" ifadelerini aktardı.

Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Rusya'nın Yeni START'ı uzatma teklifinin ABD tarafından sessizlikle karşılandığını ve bunun yeni bir belirsizlik dönemine kapı araladığını bildirdi. Peskov, yakın zamanda nükleer konular üzerine düzenlenen bir konferans görüşmesinde gazetecilere verdiği demeçte, "İlk kez, dünyadaki en büyük nükleer silahlara sahip iki ülke olan ABD ve Rusya, bu silahları sınırlayan ve denetleyen temel bir belgeye sahip olmayacak" diye belirtti. Peskov, "Bunun küresel ve stratejik güvenlik açısından son derece kötü olduğunu düşünüyoruz" diyerek, dünyanın büyük bir kesimi tarafından paylaşılan korkuları aktardı. Kremlin'in endişelerinin, Moskova'nın itiraf etmek istediğinden daha az fedakar ve daha çok stratejik motivasyonlu olduğu da değerlendiriliyor. Rusya, Sovyet gücünün son sembollerinden biri olan silah kontrol platformunu kaybetmenin yanı sıra, şimdi ABD'nin sınırsız nükleer cephaneliği genişletme olasılığıyla karşı karşıya kalmaktadır. Donald Trump yönetimi, örneğin, on yıllar önce terk edilen bir Soğuk Savaş konsepti olan nükleer silahlı savaş gemileri fikrini yeniden canlandırmıştı. Eski Sovyetler Birliği böyle bir gelişmeye ayak uydurabilirken, ABD'nin yalnızca bir kısmı kadar ekonomiye ve savunma bütçesine sahip bugünkü Rusya bunu yapamıyor. Bu durum, eski rakipler arasındaki zaten muazzam olan güç ve siyasi etki farkını daha da derinleştirmektedir. Elbette, ABD'nin de Rusya ile nükleer silah kontrol rejiminin çökmesine izin verme nedenleri vardır; en önemlisi, gelecekteki anlaşmalara büyüyen bir nükleer güç olarak Çin'i de dahil etme arzusudur. Ancak Yeni START'ın sona ermesi, yalnızca Washington ve Moskova'nın elinde olan silah kontrol anlaşmaları çağının değil, aynı zamanda ABD'nin kendi nükleer gücüne gerçek sınırlamaları kabul etmeye istekli olduğu dönemin de sonunu işaret etmektedir.