Sırbistan Ulusal Bankası'nın (NBS) ALTA bankanın faaliyet lisansını iptal etmesi, hesap sahiplerinin paralarına ne olacağı sorusunu gündeme getirdi. Gerçek kişiler, esnaf ile mikro, küçük ve orta ölçekli işletmelerin mevduatları yasa gereği 50 bin avroya kadar sigortalı; Mevduat Sigorta Ajansı ödemelere, Belgrad Ticaret Mahkemesi'nin iflas sürecinin açılmasına ilişkin kararının ardından en geç yedi iş günü içinde başlayacak.
NBS, mevduat sahiplerine yapılacak ödemeye ilişkin açıklamasında ALTA bankanın alacaklılarının ve tasarruf sahiplerinin haklarının yanı sıra tüm finansal sistemin korunduğunu belirtti.
Sigorta kapsamı, bir bankadaki depozit sahibi başına 50 bin avroyla sınırlı. Bu limit, her bir hesap için değil, aynı depozit sahibinin hesaplarındaki tutarın tamamı ve buna eklenen sözleşmede kararlaştırılan faiz için geçerli. Yani örneğin bir vatandaşın ALTA bankadaki cari hesabı ile tasarrufu, sigortalı tutar belirlenirken toplanıyor. Koruma, yasada öngörülen hesaplama ve ödeme yöntemiyle dinar ve döviz mevduatlarını kapsıyor.
Koruma hakkı, yasadaki istisnalar saklı kalmak kaydıyla gerçek kişiler, esnaf ile mikro, küçük ve orta ölçekli tüzel kişilere tanınıyor. Büyük tüzel kişilerin ve devlet kurumlarının mevduatları bu sigorta sistemine dahil değil.
Mevduat Sigorta Ajansı, ALTA banka mevduat sahiplerine sigortalı tutarların ödenmesine, Belgrad Ticaret Mahkemesi'nin iflas prosedürünün açılmasına ilişkin kararının ardından en geç yedi iş günü içinde başlayacağını duyurdu. Dolayısıyla süre, ödeme tarihinin anlaşılması açısından önem taşıyan mahkeme kararına bağlı. Ajans, bu kararın ardından en geç üç iş günü içinde ödemenin koşulları, yerleri ve sürelerine ilişkin bildirimi yayımlayacak.
Vatandaşlar ve şirketlerin bu nedenle Ajansın resmi bildirimlerini, özellikle ödemenin hangi banka üzerinden yapılacağına ve hak kullanımı için gereken belgelere ilişkin bilgileri takip etmesi gerekiyor.
Edinilen resmi olmayan bilgilere göre son günlerde bir kısım vatandaş ve şirket, ALTA bankadaki paralarını çekerek diğer bankalardaki hesaplara aktardı.
Nakit çekim ile bankalar arası para transferini birbirinden ayırmak önemli. Bir müşteri parasını Sırbistan'daki başka bir bankadaki hesaba aktardığında bu para ülke içindeki bankacılık sisteminde kalıyor. Ancak paranın çıktığı banka açısından bu tür transferler, mevcut nakdi üzerinde baskı oluşturuyor.
En basit tanımıyla likidite, bir bankanın vadesi gelen yükümlülüklerini zamanında yerine getirme kapasitesi. Bankanın önemli büyüklükte varlıkları olabilir, ancak aynı anda müşteri taleplerini karşılayacak yeterli hazır kaynağı bulunmayabilir. Bu durum bu olayda da yaşandı.
Banka önemli büyüklükte bilanço varlığına sahip. Toplam birikimi 50 bin avroyu aşan mevduat sahipleri, sigortalı limitin üzerindeki kısmı için iflas süreci yoluyla alacak talebinde bulunacak. Bu kısım otomatik olarak kaybedilmiş sayılmıyor; iflas masasından tahsilatta tüm varlıklar dikkate alınıyor.
ALTA bankanın birkaç bağlantılı şirketi bulunuyor (Alta banka Bitola, Alta Gold, Alta Leasing, ABL Solvent ve diğerleri). Ayrıca Hırvat şirketi Fortenova Grupa, bu yaz Idea market zincirini ALTA Retail firmasına sattı.
Sırbistan Ulusal Bankası'nın 2026 yılına ait son kamuya açık mali rapor verilerine göre, Alta banka a.d. Belgrad'ın toplam bilanço aktifi yaklaşık 214,93 milyar dinar (yaklaşık 1,65 milyar avro) düzeyinde.
Alta banka 2025 yılında yaklaşık 1,37 milyar dinar (yaklaşık 11,6 milyon avro) net kâr elde etti; bu, 1,60 milyar dinar (yaklaşık 12,1 milyon avro) olan 2024 yılına göre hafif bir düşüş anlamına geliyor.
2025 yılı mali göstergelerine göre Alta bankanın toplam aktifi 1,6 milyar avro (yaklaşık 194 milyar dinar) oldu. Bu, yalnızca 2025 yılı içinde yaklaşık yüzde 60'lık bir artış demek.
Net faiz geliri yaklaşık 3,2 milyar dinar, net ücret ve komisyon geliri de yine yaklaşık 3,2 milyar dinar olarak gerçekleşti.
Eylül bilançosu, müşterilerden alacaklar ve kredilerin yaklaşık 111,5 milyar dinar, yani toplam aktifin yaklaşık yüzde 48'ini oluşturduğunu gösteriyor. Nakit ve merkez bankasındaki kaynaklar ise yaklaşık 88,3 milyar dinar düzeyindeydi. Bu da bankanın toplam varlığının yalnızca kredilere bağlanmadığı anlamına geliyor.
Günlük ödemelerini ALTA banka üzerinden yapan şirketler için acil sorun, maaşlar, tedarikçiler ve diğer yükümlülükler için gereken kaynaklara geçici olarak erişilememesi olabilir. Şirket sigortalı ödeme hakkına sahip olsa bile bekleme, nakit akışı yönetimini zorlaştırabilir. Mevduatları sigorta kapsamına girmeyen büyük şirketlerde ve sigortalı limitin üzerindeki tutarlarda iflas yoluyla tahsilatın önemi daha da artıyor.
Bankaların denetimi ve mevduat sahiplerinin çıkarlarının tehlikeye girdiği durumlarda izlenecek yol, Sırbistan Ulusal Bankası'nın yasal sorumluluğunun bir parçası. NBS'nin gerekçesine göre, likiditeyi artırmayı amaçlayan denetimlerin ardından mali durumun kötüleştiği ve daha da kötüleşme olasılığı bulunduğu tespit edildi. Merkez bankası, bununla lisansın iptali için yasal koşulların oluştuğunu ve kararı mevduat sahiplerini ve finansal sistemin istikrarını korumak amacıyla aldığını belirtiyor. NBS, kendi tespit ettiği koşullarda yetkisi dahilindeki önlemleri almakla yükümlüydü.
