Sırbistan'da halkın dinar cinsinden tasarrufu ekim ayı sonunda yaklaşık 250 milyar dinara ulaşarak rekor seviyeye çıktı. Sırbistan Ulusal Bankası'nın (NBS) Dünya Tasarruf Günü dolayısıyla hazırladığı analize göre bu tutar, yıl başına kıyasla 42,8 milyar dinar (yüzde 21) arttı.
Aynı dönemde döviz tasarrufu da 1,3 milyar euro (yüzde 7,9) artışla 17,4 milyar euroya ulaştı. Dinar tasarrufunun döviz tasarrufundan daha hızlı büyümesiyle, toplam halk tasarrufu içinde dinarın payı eylül sonunda yüzde 11'e çıktı. Bu oran Eylül 2012'de yalnızca yüzde 1,9 düzeyindeydi.
Vadeler bazında en belirgin artış, altı ay ile bir yıl arasında bağlanan tasarrufta görüldü. Bu kategori 29,3 milyar dinarla artarken, toplam dinar tasarrufunun yüzde 57,6'sını oluşturuyor. Üç ile altı ay vadeli tasarruf 12,2 milyar dinar, vadesiz tasarruf ise 6,8 milyar dinar arttı.
Eylül 2026 sonunda hesap başına ortalama dinar tasarrufu 223 bin dinar oldu. Ancak 10 bin dinara kadar olan mevduatlar hesaba katılmadığında bu tutar 1,3 milyon dinara çıkıyor. Söz konusu küçük mevduatlar hesap sayısının yüzde 82,6'sını, toplam dinar tasarruf tutarının ise yalnızca yüzde 0,2'sini oluşturuyor.
Yurt içi finans sisteminin dinarlaşma stratejisinin uygulanmaya başladığı son 14 yılda yerli para cinsinden halk tasarrufu yaklaşık 14 kat arttı. Döviz tasarrufu da aynı dönemde, daha yavaş bir hızla da olsa yükseldi; Eylül 2012'de 7,9 milyar euro olan tutar, Eylül 2026 sonunda 17,2 milyar euroya çıktı.
2026'nın ilk dokuz ayında döviz tasarrufundaki artış 1 milyar euroyu aştı. Bu artışta ağırlıklı olarak altı ile on iki ay vadeli tasarruftaki 616,6 milyon euroluk ve döviz tasarrufunun en büyük bölümünü oluşturan vadesiz tasarruftaki 468 milyon euroluk yükseliş etkili oldu.
Eylül 2026 sonunda hesap başına ortalama döviz tasarrufu yaklaşık 4 bin 500 euro oldu. En kalabalık kategori olan ve hesap sayısının yüzde 71,4'ünü, döviz tasarruf tutarının ise yalnızca yüzde 0,6'sını oluşturan 500 euroya kadar mevduatlar hariç tutulduğunda, ortalama tasarruf 15 bin 600 euronun üzerine çıktı.
Sırbistan'da yıllık enflasyon eylülde NBS'nin yüzde 3 ± 1,5 puanlık hedef aralığı içinde kalarak yüzde 4,1 oldu. 2026'nın ilk dokuz ayında ortalama enflasyon ise yüzde 2,8 ile daha düşük seviyede gerçekleşti.
Dinar, yılın ilk dokuz ayında euro karşısında görece istikrarlı seyrini sürdürdü. NBS bu dönemde, ilk üç ay ile eylülde baskın olan değer kaybı baskılarına yanıt olarak bankalararası döviz piyasasında net 475 milyon euro sattı; nisan-ağustos döneminde ise değer kazanma yönlü baskılar öne çıktı.
Eylül 2026 sonunda NBS'nin brüt döviz rezervleri 29,6 milyar euroya ulaştı. Bu tutar, mal ve hizmet ithalatının 6,7 ayını karşılıyor ve yeterlilik kriterlerinin belirgin biçimde üzerinde bulunuyor.
Eylül 2026'da ekonomi ve halk mevduatlarının dinarlaşma göstergesi yüzde 46,9 oldu. Gösterge, Eylül 2012'deki yüzde 18,8'in iki katından fazlasına çıkarak dinarlaşma stratejisinin etkinliğini ve halk ile ekonominin yerli paraya güveninin güçlendiğini ortaya koydu.
NBS'nin Eylül 2012-Eylül 2026 dönemini kapsayan analizi, vade ayrımı yapılmaksızın dinar tasarrufunun euro tasarrufundan daha kârlı olduğunu bir kez daha doğruladı. Dinar tasarrufunun daha yüksek getirisi, dinar mevduatlarına uygulanan daha yüksek faiz oranlarından, dinar faiz gelirlerinin vergiden muaf tutulmasından ve dinarın euro karşısındaki görece istikrarından kaynaklanıyor.
Analize göre Eylül 2012'de bir yıl vadeli olarak yatırılan ve 13 yıl boyunca yenilenen 100 bin dinarlık tasarruf sahibi, Eylül 2026'da aynı tutarın euro karşılığını yatıran tasarruf sahibine kıyasla 60 bin dinardan (510 euronun üzerinde) fazla getiri elde etti.
Bir yıl vadeli dinar tasarrufu, 14 yıllık dönemde incelenen yıllık alt dönemlerin yüzde 99'unda euro tasarrufundan daha kârlı çıktı. Örneğin Eylül 2025'te 100 bin dinarını bir yıl vadeli yatıran tasarruf sahibi, Eylül 2026'da aynı tutarın euro karşılığını yatırana göre yaklaşık 1.800 dinar (15 euro) daha fazla kazandı.
Diğer vadelerde de yerli para cinsinden tasarruf öne geçti. Üç ay vadeli dinar tasarrufu, incelenen üç aylık alt dönemlerin yüzde 92'sinden fazlasında euro tasarrufundan daha kârlı oldu; iki yıl vadeli dinar tasarrufu ise incelenen tüm iki yıllık alt dönemlerde euro tasarrufunun üzerinde getiri sağladı.
NBS, halk tasarrufundaki gelişmeleri izlemeyi ve analiz etmeyi, finansal sistemin dinarlaşma sürecini desteklemeyi, yerli ve yabancı para cinsinden tasarrufun kârlılığına ilişkin analiz sonuçlarını kamuoyuyla paylaşmayı sürdüreceğini bildirdi. Bankaya göre tasarrufun artması ve halkın bankacılık sistemine güveni, finansal güvenliğin ve uzun vadeli ekonomik kalkınmanın önemli dayanakları arasında yer alıyor.
