Ham petrol fiyatlarındaki keskin artış ve küresel enerji piyasasındaki belirsizlik, son günlerde Avrupa genelindeki akaryakıt istasyonlarında büyük bir yoğunluğa neden olurken; benzer bir talep artışı Sırbistan'da da gözlenmeye başladı.
Piyasa verilerine göre petrol fiyatları, Orta Doğu’da çatışmaların patlak vermesinden bu yana sadece beş gün içinde yaklaşık %15 oranında yükseldi. Dünya petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin rotası olan, İran ile Suudi Arabistan arasındaki kritik Hürmüz Boğazı’ndaki gerginlik, piyasalardaki belirsizliği daha da körüklüyor.
Avrupa’da Saatlerce Süren Bekleyiş
Londra ve Münih gibi büyük metropollerde akaryakıt istasyonlarının önünde uzun araç kuyrukları oluşurken, Avrupa’nın pek çok noktasında sürücüler yakıt alabilmek için saatlerce sıra bekliyor.
Benzer sahneler Sırbistan'ın batı bölgelerinde de kaydedildi. Özellikle tarım sezonunun içinde olan çiftçiler ve günlük işlerini sürdürmek zorunda olan sürücüler, yakıt tedariklerini aksatmamak için istasyonlara akın ediyor.
Çiftçinin Derdi Büyük: "Tek Bir Traktor 30 Litre Tüketiyor"
Sırbistan'ın yüksek tirajlı yayın organlarından Blic’e konuşan bir çiftçi, durumun ciddiyetini şu sözlerle özetledi:
"Sadece bir traktör günlük işlerde 30 litreye kadar yakıt tüketebiliyor. Eğer arazide çalışan birden fazla makineniz varsa, günlük tüketiminiz rahatlıkla 100 litrenin üzerine çıkıyor."
Belgrad gibi büyük şehirlerde henüz kaotik bir yoğunluk yaşanmasa da, sürücülerin bir gözü fiyat tabelalarında. Olası bir zam dalgasından korkan vatandaşlar, fiyatlar nispeten sabitken depolarını doldurarak önlem almaya çalışıyor.
"Fiyatın %60'ı Vergi ve ÖTV"
Enerji Uzmanı Miodrag Kapor, krizin piyasalar üzerindeki gerçek etkisini görebilmek için birkaç haftalık bir süreye ihtiyaç olduğunu belirtti. Kapor, şu değerlendirmeyi yaptı:
"Eğer bu gerginlik 3-4 hafta daha sürerse, petrol fiyatlarındaki artışın pompa fiyatlarına yansımasını çok daha net göreceğiz. Sırbistan'da perakende fiyatın yaklaşık %60'ını vergi ve harçlar (ÖTV) oluşturuyor. Geri kalan kısım ise nakliye, depolama, dolar kuru ve dünya petrol fiyatlarına göre şekilleniyor."
Bakanlıktan "Tedarik Sorunu Yok" Mesajı
Sırbistan Madencilik ve Enerji Bakanı Dubravka Đedović Handanović ise vatandaşlara sükunet çağrısında bulunarak tedarik konusunda bir risk olmadığını vurguladı. Sırbistan'ın petrol türevleri ve özellikle dizel stoklarının yeterli olduğunu belirten Bakan, devletin piyasadaki tüm hareketleri yakından takip ettiğini ifade etti.
Ancak analistler uyarıyor: Sırbistan da diğer pek çok ülke gibi küresel enerji piyasasına göbekten bağlı. Orta Doğu'daki çatışmaların uzaması, sadece yakıt fiyatlarını değil, üretimden nakliyeye kadar tüm maliyet kalemlerini yukarı çekebilir.
