İspanya'nın Kurtuba şehrinin doğusundaki ekili arazilerin altında, bin yıldan uzun süredir sadece yazılı kaynaklarda var olan ve konumu tartışılan kayıp şehir Madinat al Zahira'nın keşfedildiği iddia edildi. Yeni araştırmalar ve LiDAR teknolojisiyle yapılan peyzaj analizleri, şehrin uzun süredir bilim insanlarının gözünün önünde olabileceğine işaret etti.

Orta Çağ İspanya'sının en bilinen şehirlerinden biri olan Madinat al Zahira, kronikçiler tarafından "parlak ve siyasi olarak baskın" bir merkez olarak tanımlanıyordu. Bilim insanları, şehrin konumu üzerine uzun süredir tartışırken, arkeolojik kazılar kesin bir kanıt sunamamıştı. Yeni teori, yüksek çözünürlüklü LiDAR teknolojisiyle yapılan peyzaj analiziyle başladı. Bu teknoloji, arazide gömülü mimari yapıları andıran desenler ortaya çıkardı. Daha önce yüzlerce bilinmeyen arkeolojik alanın tespit edilmesine yardımcı olan LiDAR yöntemlerinin güvenilirliği, araştırmacılar tarafından vurgulandı. Aol.com'un aktardığına göre, bu yeni bulgular, İslami arkeolojide kayıp şehirlerin konumu hakkındaki en uzun süreli tartışmalardan birini yeniden alevlendirdi.

Madinat al Zahira, 10. yüzyılın sonlarında, Müslüman İspanya'sı (Endülüs) üzerinde güçlü bir siyasi ve askeri figür olan Almanzor'un yönetimi altında inşa edildi. Tarihi kaynaklar, şehrin Kurtuba'nın batısındaki iyi korunmuş saray şehri Madinat al Zahra'ya rakip olarak tasarlanmış anıtsal bir idari başkent olduğunu belirtiyor. O dönemde büyük inşaat projeleri sadece pratik işlevlere değil, aynı zamanda siyasi mesajlara da hizmet ediyordu; şehir planlaması istikrarı, kontrolü ve meşruiyeti yansıtıyordu. Ancak Madinat al Zahra'nın aksine, Madinat al Zahira, 11. yüzyılın başlarındaki bir iç savaşın ardından neredeyse tamamen ortadan kalktı. Muhtemelen yapılar, malzemelerin yeniden kullanımı amacıyla söküldü ve zamanla şehir, çevresinden silinerek büyük ölçüde tarihi metinlerde yaşadı.

Yıllar içinde, Aol.com'un kaydettiğine göre, şehrin konumu hakkında yirmiden fazla teori öne sürülmüş ancak hiçbiri ölçülebilir arkeolojik bir onayla sonuçlanmamıştı. Kurtuba Üniversitesi'nden arkeolog Antonio Monteroso Checa liderliğindeki son araştırma, Kurtuba'nın yaklaşık 12 kilometre doğusundaki Pendolillas tepesi yakınlarındaki bir bölgeye odaklandı. Araştırmacılar, İspanya Ulusal Coğrafya Enstitüsü'nden alınan LiDAR verilerini analiz ederek arazinin detaylı dijital haritalamasını mümkün kıldı. Bu analiz, 1.200 metreden uzun, doğal erozyon veya jeolojik katmanlarla uyumlu olmayan uzun, doğrusal anormallikler ortaya çıkardı; bunun yerine gömülü yapısal kalıntıları andırdığı belirtildi.

Bu desenler planlı bir yapılaşmayı işaret etmekle birlikte, haritalanan alanın yaklaşık 120 hektarlık bir yüzeyi kapsadığı ve bu ölçünün Madinat al Zahra'nın boyutlarına kabaca denk geldiği kaydedildi. Tarihi belgeler, aynı arazinin daha sonra kraliyet meraları olarak kullanıldığını, 15. yüzyıla kadar kraliyet mülklerinin yönetimiyle bağlantılı olduğunu ve II. Philip döneminde İspanyol Kraliyet Haraları'nın bir parçası haline geldiğini gösteriyor. Aol'un işaret ettiğine göre, bir bölgenin uzun süreli kraliyet veya devlet kontrolünde olması, genellikle büyük inşaatları sınırlandırarak eski arkeolojik katmanların yüzeyin altında bozulmadan kalma olasılığını artırıyor. Bu özel arazinin birçok tarihi dönem boyunca merkezi otoriteyle bağlantılı kalması, Madinat al Zahira'nın iktidar merkezinin bir parçası olduğu tanımlarıyla da örtüşüyor.

Araştırmacılar, elde edilen verilerin büyük, gömülü bir kentsel kompleksi güçlü bir şekilde gösterdiğini, bunun tarihi tanımlarla uyumlu olduğunu, ancak nihai onay için fiziksel kazıların gerekli olduğunu belirtti. Aol'un aktardığına göre, bu sürecin finansman, koruma planları ve alanın korunması önlemlerine bağlı olarak yıllar sürebileceği ifade edilmekle birlikte, bin yıldan uzun bir süredir ilk kez somut bir peyzaja odaklanıldığı vurgulandı. Gelecekteki kazılar LiDAR bulgularını doğrularsa, Madinat al Zahira'nın yeniden gün yüzüne çıkabileceği kaydedildi.