Sırbistan'da cüzdan kaybı yaşayan vatandaşların, kişisel belgelerin ve banka kartlarının kötüye kullanılmasını önlemek için belirli bir sıralamayı izlemesi gerekiyor. Sırbistan Ulusal Bankası (NBS) ve İçişleri Bakanlığı (MUP), kayıp durumunda beklemeden harekete geçilmesi gerektiğini vurguluyor.
Banka kartları ilk sırada yer alıyor. NBS, kayıp, çalıntı veya kötüye kullanım durumunda kartı veren bankanın derhal bilgilendirilmesi gerektiğini belirtiyor. Banka, bildirimden sonra kartın kullanılmasını engellemekle yükümlü. Kullanıcı, bankayı bilgilendirdikten sonra gerçekleşen onaysız işlemlerden doğan kayıplardan, mevzuatta öngörülen dolandırıcılık halleri dışında sorumlu tutulmuyor.
NBS ayrıca, kart kaybının bildirildiğine dair onay isteyen kullanıcılara, bildirim tarihinden itibaren 13 ay içinde bu belgenin sunulmasının bankanın yükümlülüğü olduğunu hatırlatıyor.
Kimlik kartı için İçişleri Bakanlığı'na bildirim zorunlu
MUP, kimlik kartını kaybeden kişinin ikametgâhına göre belirlenen birime gecikmeksizin başvuru yapması gerektiğini belirtiyor. Bildirim ve ödeme sonrası bakanlık, kayıp kimliği karar yoluyla geçersiz ilan ediyor ve bu bilgi bakanlığın resmi internet sitesinde yayımlanıyor. Yalnızca yeni kimlik başvurusu yapmak yeterli değil; eski belgenin kaybının ayrıca bildirilmesi zorunlu. Yeni kimlik başvurusu eUprava (e-Devlet portalı) üzerinden yapılabiliyor.
Pasaport kaybı durumunda da gecikmeksizin en yakın polis birimine veya yurt dışındaysa Sırbistan'ın diplomatik-konsüler temsilciliğine başvurulması gerekiyor. Kayıp pasaport da karar yoluyla geçersiz ilan ediliyor ve yeni pasaport ancak eski belgenin geçersiz kılınmasından sonra düzenlenebiliyor.
Sağlık sigortası kartı için yeni başvuru
Cumhuriyet Sağlık Sigortası Fonu (RFZO), eUprava üzerinden veya doğrudan bağlı olunan şubeden yeni sağlık sigortası kartı başvurusu imkânı sunuyor. Vatandaş, yeni kart hazırlanırken PZK belgesi alarak sağlık hizmetlerinden yararlanmaya devam edebiliyor.
Sürücü belgesi ve araç tescil belgesi
MUP, eUprava üzerinden kayıp, çalıntı veya hasar nedeniyle sürücü belgesi yedeği çıkarılmasına olanak tanıyor. Ancak elektronik başvuru için geçerli bir kimlik kartı ve nitelikli elektronik sertifika veya ConsentID uygulaması gerekiyor. Bu durum, kimlik ve sürücü belgesi aynı anda kaybedenler için önemli bir ayrıntı oluşturuyor.
Araç tescil belgesi kaybedildiğinde ise araç sahibinin, kaybın fark edildiği bölgedeki araç tescil birimine başvurması gerekiyor. Bildirim sonrası verilen onay belgesi, yeni belge düzenlenene kadar en fazla 30 gün süreyle tescil belgesi yerine geçiyor.
Bildirilen belgeler bulunsa bile kullanılamaz
Yetkililerin özellikle vurguladığı bir nokta da şu: Kaybı bildirilen bir belge daha sonra bulunsa bile yeniden kullanılamaz. MUP, kayıp bildirimi yapılan kimlik kartının karar yoluyla geçersiz kılındığını, dolayısıyla bulunmasının onu yeniden geçerli hale getirmediğini belirtiyor. Aynı kural sürücü belgesi için de geçerli. NBS ise kayıp bildirilen banka kartının bulunması halinde kullanıcının kartı yeniden kullanamayacağını, kartı veren kuruma iade etmesi gerektiğini hatırlatıyor.
Uzmanlar, kayıp cüzdan durumunda önceliğin yeni belge çıkarmak değil, kötüye kullanım riskini ortadan kaldırmak olduğunu vurguluyor. Bu nedenle ilk adım banka kartlarının bloke edilmesi, ardından kimlik kaybının bildirilmesi, daha sonra ise diğer belgelerin sırasıyla yenilenmesi öneriliyor.
