Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić'in açıklamalarıyla, 2023 yılı başında dahi Avrupa'da analjeziklerin kötüye kullanımı devam ediyor. Pavle Zelić, Sırbistan İlaç ve Tıbbi Ürünler Ajansı (ALIMS) uluslararası işbirliği, Avrupa entegrasyonu ve iletişim müdürü, bir yıl önce de yaptığı açıklamada, "Acı tedavisi için kullanılan ilaçların, özellikle sahte ilaçların kötüye kullanımı büyük endişe verici. Özellikle fentanil gibi analjeziklerin kötüye kullanımı artıyor" dedi.
Zelić'in en dikkat çekici ifadesi ise, bu ilaçların sadece ağrıyı hafifletmekle kalmayıp, bağımlılık yarattığını ve daha fazla doz gerektireceğini vurgulaması oldu.
Pavle Zelić, Cenevre'deki Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) toplantısında katıldı ve Avrupa'nın sahte ilaç üreticilerinin odak noktası haline geldiğini belirtti. Bu durumun özellikle opioidler içeren sahte analjeziklere karşı büyük bir tehdit oluşturduğunu ifade etti.
"Blic" gazetesi, Sırbistan'da 20% vatandaşın en az haftada bir kez analjezik kullandığını ve %5'inin bunu günlük olarak yaptığını belirtiyor.
Sırbistan'daki analjezik kullanım alışkanlıkları:
* Baş ağrısı, sırt ağrısı, eklem ağrısı gibi her türlü ağrı için öncelikle analjeziklere başvuruluyor. * Analjezik bağımlılığı genellikle tedavi amacıyla ilaç kullanarak başlıyor, sonra kötüye kullanım ve sonunda da bağımlılığa dönüşüyor.
Analjezikler iki kategoriye ayrılıyor:
* **Opioid analjezikler:** Morfin ve türevleri gibi güçlü ağrı kesicilerdir. Çok güçlü oldukları için sadece doktor reçetesiyle kullanılabilirler. * **Neo-opioid analjezikler:** Paracetamol ve metamizol gibi daha hafif ağrı kesicilerdir.
Dr. Katarina Vagić, Beograd Reumatoloji Enstitüsü'nde Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Uzmanı ve Ağrı Uzmanı olarak görev yapıyor. "Opioid analjezikleri terapötik amaçla kullanan kişiler zamanla bu ilaçların ağrıyı hafifletme gücünün azaldığını fark ederler. Bu durum tolerans adı verilen bir olgudur."
Dr. Vagić, daha fazla veya sık sık doz almak isteyebileceklerini ancak istenmeyen etkileri ve bağımlılığı önlemek için dikkatli olmak gerektiğini belirtiyor.
Paracetamol'un en güvenli analjezik olduğunu ve diğerlerine göre daha az yan etki yarattığını söylüyor. Metamizol da yaygın olarak kullanılan bir analjeziktir, ancak paracetamol gibi yan etkiler yaratabilir.
Nesteroid antiinflamatuar ilaçlar (NSAIL) - ibuprofen, diklofenak, nimulid gibi - dünya çapında en çok kullanılan ilaçlardır, özellikle hafif ağrıların tedavisinde.
Farmaseüt Kristina Kovačević, Sırbistan Farmaseütler Komitesi'nden, analjeziklerin aşırı kullanımı baş ağrısına paradoksal olarak daha fazla baş ağrısı yol açabileceğini belirtiyor. Bu durum, ilaç etkisinin bitmesiyle baş ağrısının tekrarlaması ve sürekli ilaç kullanımıyla oluşan bir döngü yaratır.
Kovačević, analjezik kullanımını sınırlandırmanın bu döngüyü kırmak için en önemli önlem olduğunu söylüyor. Klasik analjezikler aylık 14 güne kadar, triptanlar, ergotaminler, kodein, kombinasyonlu analjezikler ve kafein içeren preparatlar ise aylık 9 güne kadar sınırlı kullanılmalıdır.
Analjezik kullanımının kesilmesiyle ortaya çıkabilecek olası yan etkiler:
* Bu semptomlar geçici olup genellikle 10 gün içinde kaybolur.
Farmaseütler, ağrı çeken hastalarla ilk temas halinde oldukları için önemli bir rol oynuyorlar. Hastaların ihtiyaçlarını anlamak ve uygun tedaviyi sağlamak için sorular sorarak başvuruları değerlendiriyorlar.
Farmaseüt Milena Milojević, "Bir hasta bize ağrı kesici için başvurduğunda, genellikle hastalarımız bu sorularla şaşırabilirler. Ağrı bir semptomdur ve belirli bir probleme işaret eder. Bu problemi çözmek için ağrının şiddetini, konumunu, ne kadar süredir devam ettiğini ve diğer semptomları bilmemiz gerekir. Ayrıca hastanın kullandığı diğer ilaçları da göz önünde bulundururuz. Bu değerlendirme, analjezik vermenin güvenli olup olmadığını belirlemek için yardımcı olur ve eğer gerekliyse hastayı doktora yönlendirmemizi sağlar."
Ağrı kesicilerin kullanılmadan önce değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor çünkü bazı durumlarda acil tıbbi müdahaleye ihtiyaç duyulabilir veya mevcut bir hastalık daha da kötüleşebilir. <strong>
</strong> **Analjezikler ve Alkol:**
* Analjeziklerin alkol ile birlikte kullanımı, karaciğer hasarı riskini artırabilir. * Ağrı kesicilerle alkollü içecek tüketmek, gastrointestinal kanama riski de dahil olmak üzere ciddi yan etkilere yol açabilir. * Alkol, analjeziklerin vücuttan atılma hızını etkileyerek ilaç seviyelerini değiştirebilir ve bu da hem olumlu hem de olumsuz sonuçlara yol açabilir.
**Analjezikler ve Mamurluk Tedavisi:**
* Ibuprofen veya naproksen gibi NSAIL'ler, mamurluk ağrılarının hafifletilmesi için etkilidir. * Ancak bunlar sadece ağrıyı hafifletmek için kullanılmalı ve doktorun önerdiği dozlarda kullanılmalıdır.
Analjeziklerin kötüye kullanımı ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. Bu nedenle, analjezikler kullanmadan önce bir doktora danışmak önemlidir.
Sırbistan'da her yıl 100.000 insan opioid analjeziklerden kaynaklanan ölümlerde hayatını kaybediyor.
