Yeni bir analiz, bazı kişilerin sevdiklerinin ölümünü neden atlatamadığını ve bu durumun "uzamış yas bozukluğu"na dönüştüğünü beyin aktivitesi üzerinden detaylı bir şekilde açıkladı. Psikologlar, bu bozukluğun beyindeki duygu işleme ve ödül sistemi bölgelerindeki anormal aktivitelerle ilişkili olduğunu belirterek, bulguların destek ihtiyacı olan kişilerin belirlenmesine yardımcı olabileceğini kaydetti.

2022 yılında Amerikan Psikiyatri Birliği'nin Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı'na dahil edilmesiyle tartışmalara yol açan uzamış yas bozukluğu, yakın bir kaybın ardından yaklaşık yüzde beşlik bir popülasyonda ortaya çıkıyor. Eleştirenler bunu doğal bir insan tepkisinin patolojileştirilmesi olarak görürken, beyin aktivitesi analizleri ayrı bir klinik durum olduğunu gösteriyor. Sidney'deki New South Wales Üniversitesi'nden Richard Bryant, uzamış yas bozukluğu olan kişilerde, travma sonrası stres bozukluğu, depresyon veya anksiyete gibi diğer psikiyatrik durumlara göre ödül sistemiyle bağlantılı beyin devrelerinde daha belirgin ve geniş çaplı değişiklikler olduğunu bildirdi. Araştırmalar, bu kişilerin kayıpla ilgili kelimelere veya görüntülere maruz kaldıklarında, ödül ve motivasyon işlemede rol oynayan nucleus accumbens'te aktivite artışı yaşadığını ve bu aktivitenin merhuma duyulan özlemle bağlantılı olduğunu kaydetti. Ayrıca, uzamış yas bozukluğu olanlar, ölümle ilgili sahneleri izlerken duygu işleme ve hafıza bölgeleri olan amigdala ve sağ hipokampusta artan aktivasyon gösterirken, olumlu sahnelere karşı daha zayıf aktivasyon sergiliyor. Bryant, beyindeki ödül sisteminin merhum kişiye "takılı kaldığını" ve diğer deneyimlerden zevk alamadığını, bunun da güçlü ve kalıcı bir özlem yarattığını vurguladı. Ancak New York'taki Columbia Üniversitesi'nden Katherine Shear, beyin aktivitesi verilerinin henüz basit bir teşhise olanak sağlamadığını belirtti. Wisconsin Tıp Koleji'nden Joseph Goveas ise, belirli psikososyal risk faktörleri bilinse de, uzamış yas bozukluğunu kimin geliştireceğini önceden güvenilir bir şekilde belirlemenin henüz bir yolu olmadığını açıkladı.

Yine de bu bulgular, risk değerlendirmesinde faydalı olabilir. Bir çalışma, kaybın ardından bir yıl içinde beyin taraması yapılan yaslı kişilerde, amigdala ile planlama, davranış kontrolü ve bilgi filtrelemeden sorumlu bölgeler arasındaki daha güçlü bağlantının, yas semptomlarının kötüleşeceğini öngördüğünü ortaya koydu. Bu tür kalıplar, uzamış yas bozukluğu geliştirme riskinde artışa işaret edebilir. Uzmanlar, sevilen birinin kaybının bedeni de güçlü bir şekilde etkilediğini ve kederle açıkça yüzleşmenin, onu bastırmaktan uzun vadede daha sağlıklı olduğunu ifade etti. Bu bozukluk genellikle antidepresanlara yanıt vermese de, yası işlemeye odaklı psikoterapiden iyi sonuçlar alıyor. Şiddetli depresyonla birlikte görüldüğünde, antidepresanlar ve uzamış yas için spesifik terapinin birleşimi depresyon semptomlarını etkili bir şekilde hafifletebilir.