Rusya'nın Ukrayna'ya karşı yürüttüğü savaşta savaşmak üzere Sırbistan, Karadağ ve Bosna-Hersek vatandaşlarını sosyal medya üzerinden topladığı, gönüllülere aylık birkaç bin avro, Rusya vatandaşlığı ve ailelerine çeşitli haklar vaat ettiği bildirildi. Güvenlik servislerinin verilerine göre, "Služba po ugovoru" (sözleşmeli hizmet) adı altında yürütülen örgütlü ağ, yasal yasaklara rağmen Facebook ve Telegram üzerinden kesintisiz faaliyet gösteriyor.
Sistem; sosyal medya ilanları, aracılar ve tek kullanımlık internet sitelerinden oluşuyor. Güvenlik servisleri, Karadağ'da yürütülen toplama faaliyetinden Budva'da yaşayan P. V. adlı kişinin sorumlu olduğunu tespit etti. Bu kişinin kullandığı sosyal medya hesabında "sözleşmeli hizmet" sloganının yanı sıra aynı amaçla kullandığı Telegram kanalının adı da görülüyor.
Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinde Rusya saflarında 15 Karadağ vatandaşının savaştığını yazdı. Resmi olmayan bilgilere göre Nikšić'ten V. D. hayatını kaybetti, bir kişi de kayıp. Aynı kaynaklara göre Podgorica'dan bir kişi daha savaş bölgesinde yaşamını yitirdi.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, ağır kayıplar ve Rusların savaşa yeterince ilgi göstermemesi nedeniyle Temmuz 2025'te yabancıların Rus ordusunda yalnızca olağanüstü hal döneminde değil, askere alma dönemlerinde de hizmet etmesine izin veren bir kararname imzaladı.
Bu nedenle toplama kanalları, gönüllülere daha yüksek para ödemesi gibi "daha cazip" teklifler sunuyor. Bu platformlarda genellikle Rostov bölgesindeki devlet bütçeli "Bölgesel Klinik Acil Tıp İstasyonu" kurumunun resmi sitesindekinden birkaç yüz avro daha fazla ücret vaat ediliyor. Söz konusu siteye göre sözleşmeli askerlerin maaşı ayda 200 bin rubleden (yaklaşık 2.155 avro) başlıyor ve miktar birliğe ve muharebe deneyimine göre değişiyor; işe alım uzmanlarının kullandığı bazı platformlarda ise yaklaşık 2.800 avro tutarında ödeme görülüyor.
Rus devlet kurumunun resmi sitesinde sözleşmeli hizmetin tamamen gönüllülük esasına dayandığı ve sözleşme süresinin "özel askeri operasyon" bölgesinde (Rusya'nın Ukrayna'yı işgaline verdiği resmi ad) en az bir yıl olduğu belirtiliyor. Yaş sınırı 18 ile 58 arasında; sözleşme için pasaport, askerlik belgesi veya kayıt belgesi, vergi kimlik numarası (PIB), fotoğraf ve sağlık raporu gerekiyor.
Başvurunun ardından gönüllüler askerlik şubesinin çağrısını bekliyor. Adaylar önce psikolojik teste ve sağlık kontrolüne giriyor. Ardından askerlik şubesi askeri uzmanlık alanını ve görev yerini belirliyor. Asker daha sonra en fazla üç ay kaldığı eğitim birliğine gönderiliyor ve ancak bundan sonra savaş bölgesine sevk ediliyor. Kadınlar da Rusya Silahlı Kuvvetleri'nde sözleşmeli olarak hizmet edebiliyor, ancak uzmanlık alanı seçenekleri sınırlı.
Araştırmacı gazeteciler, Rusya, Sırbistan ve Bosna-Hersek'ten işe alım uzmanlarının Ukrayna savaşı için insan topladığı özel Telegram gruplarına sızdı. Detektor dergisi muhabirleri, Igor Dimitrijević adıyla bir savaşçı toplama kanalına katıldı. Toplama faaliyetine, hâlihazırda Rusya'ya gitmiş Balkanlar kökenli kişiler de yardım ediyor; araştırmaya göre işe alım uzmanları adaylara Rusya yolculuğunda gidiş amaçlarını gizlemek için turist olduklarını söylemelerini tavsiye ediyor.
Detektor muhabirleri, Rusya saflarında savaşan ve Telegram ile YouTube üzerinden savaşla ilgili içerik yayımlayan Sırbistan vatandaşı Dejan Berić ile iletişime geçti; Berić sözleşme koşullarını anlattı. Görüşmede muhabirlere, çok sayıda Sırp'ın yer alacağı yeni bir birliğin kurulduğu ve Rusça bilmenin artık zorunlu olmayacağı söylendi. Berić, ilgilenen kişiye İstanbul üzerinden uçak bileti almasını, masrafların geri ödeneceğini ve Moskova havalimanında karşılanacağını söyledi. Ayrıca Rusya'dan ailesine fotoğraf, görüntü veya mesaj göndermemesi uyarısında bulundu; aksi halde yıllarca hapis cezasına çarptırılabileceğini belirtti. Berić, "Komutan Vuk" ifadesini kullandı.
Muhabirler Rus ordusuyla yapılacak sözleşmenin ayrıntılarını sorduğunda, bunun telefonda değil ancak varışta görüşüleceği yanıtını aldı. Sonunda, Moskova havalimanında kendilerini Rus ordusundaki Sırp gönüllü Davor Savičić'in karşılayacağı yönündeki şüpheyi doğrulayan bir fotoğraf gönderildi. Igor Dimitrijević havalimanına inmeyince Savičić'ten birkaç mesaj ve arama geldi.
İşe alım uzmanlarından biri de sosyal medyada "Četnik Dobrovoljac" (Çetnik Gönüllü) takma adıyla görünen Željko Tomić. Aynı Telegram grubunda, yeni gönüllülerin gelişini organize etmek için cephenin ilk hattından geri çekildiğini belirten Tomić, gençlere bilgisini aktaracağı sözünü verdi. Mesajlarından birinde, "Tanrı izin verirse Rus kardeşlerle birlikte Kosova'da" ifadesini kullandı.
Tomić'in iddialarına göre gönüllüler bir yıllık sözleşme imzalıyor, eğitim iki hafta sürüyor ve aylık maaş 2.800 avro. İlgilenenlere keskin nişancı veya dron operatörü olarak eğitim almalarını öneren Tomić, daha yüksek risk nedeniyle piyadeden uzak durmalarını tavsiye etti. Tomić, gönüllülerin Rusya'nın Soçi kentine vardıktan sonra işgal altındaki Donetsk'e, ardından cephenin ilk hattına gönderileceğini anlattı. Tomić ayrıca, "Allah korusun, biri ölürse" paranın kime ödeneceğinin bilinmesi için aileden birinin iletişim bilgisinin bırakılması gerektiğini söyledi.
Detektor muhabirleri sonunda gruptaki herkese kendilerini tek tek tanıtıp yorum istediğinde Tomić soruları yanıtlamayı reddetti ve muhabirleri "hain" olarak nitelendirdi.
Dezenformasyon, propaganda ve bilgi manipülasyonunu ifşa etmeyle çalışan EU DisinfoLab adlı kuruluşa göre Rusya, yabancı ülke vatandaşlarını Ukrayna savaşı için sık sık aldatma ve iyi ücretli iş vaatleriyle topluyor. Rusya, asker bulmakta giderek zorlanması nedeniyle gönüllülere, affedilmeleri karşılığında teklif götürülen hükümlülere ve yabancı vatandaşlara daha fazla bel bağlıyor. 2025 sonuna kadar 135 ülkeden 28 binden fazla yabancı Rus ordusuna katıldı.
EU DisinfoLab'a göre yabancı paralı askerlerin toplanmasında birden fazla kıtaya yayılan bir sosyal medya kampanyası kullanılıyor. Meta şirketinin platformlarında askeri işe alıma yönelik 85 ücretli ilan bulundu; bunlardan 78'i raporun hazırlandığı sırada artık erişilebilir değildi. Araştırmacılar, "Military Staff Agency", "Work in Russia", "IRC Russian Bear" ve "Work Crew Agency" adlı dört işe alım markasıyla bağlantılı, 40 dilde en az 35 internet sitesi tespit etti. İşe alım Facebook, TikTok, YouTube, Discord ve video oyunu uygulamaları üzerinden yürütülüyor.
İlk temasın ardından aracılar, fenomenler, seyahat acenteleri ve özel olarak kurulmuş şirketler Rusya'ya yolculukları organize ediyor. Gönüllülere 3 bin dolara kadar maaş vaat ediliyor, ancak birçoğu teklifin gerçek niteliğini ancak vardıktan sonra anlıyor. Bazılarının pasaportlarına el konuluyor ve çoğu zaman anlamadıkları bir dilde yazılmış sözleşmeleri Rus ordusuyla imzalamaya zorlanıyorlar. İki hafta kadar sürebilen kısa bir eğitimin ardından Ukrayna cephesine gönderiliyorlar. Gönüllüler arasında Afrika, Asya, Latin Amerika ve Orta Doğu'dan eski askerler ve savaş gazileri bulunuyor.
Rostov bölgesindeki devlet bütçeli "Bölgesel Klinik Acil Tıp İstasyonu" kurumunun resmi sitesine göre askerlere Ukrayna Silahlı Kuvvetleri'nin büyük teçhizatını imha etmeleri karşılığında 500 bin ruble (yaklaşık 5.389 avro) ödeniyor. Taarruz grubu içinde kat edilen her kilometre için 50 bin ruble (538 avro), taarruza aktif katılım için günde ek 8 bin ruble (86 avro) veriliyor. Asker, ağır yaralanma halinde 3 milyon ruble (32.334 avro), orta dereceli yaralanma için 1 milyon ruble (10.778 avro), hafif yaralanma için ise 500 bin ruble (5.389 avro) almaya hak kazanıyor.
