15 ila 17 yaşları arasında olan gençler, hızlı para kazanma amacıyla, Telegram üzerinden aldıkları görevleri yerine almaya başladı. Ukrayna'da demiryolu ekipmanlarını sabote ettiler, patlayıcılar yerleştirdiler ve diğer sabotaj eylemlerini gerçekleştirdiler. Birçokları, aslında kimin için çalıştıklarını bilmediklerini, ancak çalıştıkları yerin Rusya olduğunu belirtiyor.
Jaroslav Suzanski, sadece 16 yaşındayken, Telegram'da "kolay para" vaat eden bir ilan gördü. Teklif, bir görev için yaklaşık 165 dolar gibi görünüyordu. Ancak, bunun bir sabotaj görevi olduğu ortaya çıktı.
Suzanski, para karşılığında bir demiryolu röle sisteminin panosunu yaktı. Daha sonra, bu kez 60.000 grivna, yani yaklaşık 1.430 dolar değerinde yeni bir teklif aldı.
Kiev'in banliyösündeki bir otele gönderildi ve orada iki sırt çantası onu bekliyordu. Birinde askeri üniforma, diğerinde ise teller bulunan bir kutu vardı. Suzanski başlangıçta bunun bir sinyal bozma cihazı olduğunu düşündü, ancak daha sonra içinde patlayıcı olduğu ortaya çıktı.
Daha sonra taksiyle bir kütüphaneye götürüldü. Orada Ukrayna istihbarat görevlileri tarafından yakalandı.
Suzanski, "O 60.000 grivna, beş yıl hapis cezasına dönüştü" dedi ve şu anda cezasını çekiyor.
Suzanski, Rusya'nın Ukrayna'yı tam ölçekli olarak işgal etmesinden 13 yaşındayken. Babası ve üvey babası seferber edildi, annesi ise üç çocuğun bakımını üstlendi.
Ailesi, Suzanski'nin ifadesine göre, bir idari hata nedeniyle çocuk yardımı alamadı ve faturaları ödemekte zorlanmaya başladı. Bu nedenle, genç, bulabildiği hemen hemen her işi kabul etmeye başladı.
2024 yılının Aralık ayında, kardeşinin doğum günü ve kış tatillerinden hemen önce, sadece 200 grivna, yani yaklaşık beş dolara sahipti. O zaman, "Washington Post" gazetesine göre, Telegram'daki bir ilana yanıt verdi.
Ukrayna Adalet Bakanlığı'nın verilerine göre, ülke genelinde şu anda 13 reşit olmayan kişi, Rusya ile bağlantılı davalarda hapis cezası çekiyor. Bunların arasında beş kız da bulunuyor.
Ukrayna yetkilileri, 300'den fazla reşit olmayan kişinin benzer olaylar nedeniyle gözaltına alındığını belirtiyor. Bazıları şartlı tahliye edildi, bazılarına karşı ise davalar hala devam ediyor.
Geçtiğimiz yıl yayınlanan Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komisyonu'nun raporunda, Rusya'nın Ukraynalı çocukları, Ukrayna ordusu hakkında bilgi toplamak, sabotaj eylemleri gerçekleştirmek, yangın çıkarmak ve askeri tesisleri hedef almak için kullandığına dair "inandırıcı iddialar" olduğu belirtildi.
Rusya, bu iddiaları reddediyor ve Ukrayna istihbarat servislerinin, sabotaj eylemleri gerçekleştirmek için Rusya'daki reşit olmayanları işe aldığını iddia ediyor.
Oleksiy Babakov, şu anda 17 yaşında olan genç, yaklaşık sekiz ay boyunca Rus işgali altında olan Vovchansk'ta yaşadı.
15 yaşındayken, bir koruyucu aracılığıyla önce Harkiv'e, ardından Polonya'ya gitti. Orada da Telegram'da "kolay para" ilanlarına rastladı.
Görevleri, diğer gençleri bulmak ve onlara yönlendirmekti. Bu gençleri, operasyonları yöneten kişiye teslim ediyordu. Bunlardan biri de, şu anda 17 yaşında olan arkadaşı Vikentiy'di. Babakov, Vikentiy'e aylık 3.000 dolara kadar para kazanabileceğini söyledi.
Vikentiy, başlangıçta sadece patlayıcı cihazlar yapacağını düşünüyordu. Daha sonra, bu cihazları yerleştirmesi gerektiğini öğrendi.
15 yaşındayken, Harkiv'deki bir polis merkezinin önündeki çöp kutusuna bir patlayıcı yerleştirdi.
"Bombayı ateşlediğimde, çok kötü bir şey yaptığımı anladım" dedi.
Patlamada kimse yaralanmadı.
Vikentiy, daha sonra, can kaybı olmadığını öğrenince rahatladığını söyledi.
Başka bir genç olan Maksim Parşin (17), Donetsk bölgesindeki Slovjansk'tan geliyor.
Ailesi uzun yıllardır maddi sıkıntılar yaşıyordu. Parşin, yasal işverenlerin genellikle gençleri işe almak istemediğini, bu nedenle iş aramak için Telegram'ı kullandığını söyledi.
"Çok kolay. 'İş arıyorum' gibi bir şey yazıyorsunuz ve her şey orada" dedi.
300 dolar karşılığında, bir demiryolu sinyal kutusuna yangın çıkarabileceğini kabul etti. Ertesi gün, işe alım görevlilerinin kullandığı araçlara yangın çıkarması için daha fazla para teklif edildi. Bunu reddetti ve iletişimini kesti.
Birkaç hafta sonra, yeni bir görev kabul etti: bir askeri işe alım merkezinin binasına grafitiler çizmek.
Aylar sonra, tekrar Telegram'a döndü. Yeni bir kişi, postaneye yangın çıkarması için 3.000 dolar teklif etti. Parşin, arkadaşının yangını başlatırken görüntüsünü kaydetti.
Gözaltına alınana kadar, Telegram hesaplarının arkasında Rus istihbarat yapıları olduğunu anlamadığını iddia ediyor.
"Paraya ihtiyacım vardı. Eğer ihtiyacım olmasaydı, bunu yapmazdım" dedi.
Kremençuk'taki eğitim ve ıslah kolonisinde şu anda 72 genç bulunmaktadır. Bunlardan sekizi, Rusya ile bağlantılı olaylar da dahil olmak üzere, ulusal güvenlik veya kamu güvenliği ile ilgili suçlardan hüküm giymiştir.
Kurumda kişisel telefonlara izin verilmiyor. SIM kartları personel tarafından saklanıyor ve telefon görüşmeleri ile video görüşmeleri kurum üzerinden yapılıyor. Bilgisayarlar ve tabletler denetleniyor, sosyal medya ise engellenmiş durumda.
Boş zamanlarında gençler antrenman yapıyor, kitap okuyor, televizyon izliyor veya PlayStation oynuyor. Ailelerinden aldıkları para veya kurumdaki kazançlarını, cezaevindeki mağazada harcayabiliyorlar.
Ancak savaş, onları oradan bile rahat bırakmıyor.
Rus füze saldırılarının şok dalgaları, birkaç kez cezaevini hasara uğrattı. Kurum çalışanlarına göre, kimse yaralanmadı çünkü gençler sığınaklarda bulunuyorlardı. Dersler genellikle hava saldırı sirenleri tarafından kesintiye uğruyor.
Ukrayna Adalet Bakan Yardımcısı Yevhen Pikalov, bu gençlerin çoğunda temel motivasyonun para olduğu, ideoloji veya devleti ele geçirme arzusu olmadığına dikkat çekiyor.
Pikalov, "Bunu, Ukrayna devletini yok etme amacı güderek yapmadılar. Rusya'yı sevdikleri için yapmadılar. Telegram'da 500 dolar – hepsi bu" dedi.
Yetkililer aynı zamanda, rehabilitasyonun sadece suçun niteliğine göre değil, aynı zamanda her bireyin risklerine ve ihtiyaçlarına göre değerlendirildiğini vurguluyor.
18 yaşını dolduran gençler, Kremençuk'ta eğitim ve rehabilitasyon için 22 yaşına kadar kalabilir veya yetişkinler için olan kurumlara aktarılabilir.
Babakov, "Temiz bir başlangıç" hayal ediyor.
Parşin, sadece serbest bırakıldığında ailesini kucaklamak istiyor.
Suzanski, cezaevinden sonraki hayata yönelik ilk adımı atmış durumda. Online tarım alanında eğitim almaya başlamış.
Haziran ayında 18 yaşına girdiğinde, Kremençuk'tan ayrılıp, daha sıkı güvenlikli bir yetişkin erkekler cezaevine geçmeye karar verdi.
"Hayatın zorluklarını yaşamak istiyorum, böylece bir daha asla cezaevine girmek istemeyeceğim" dedi.
Kremençuk'tan 11 Ağustos'ta ayrıldı.
Hala üç buçuk yıl daha ceza çekmesi gerekiyor.
Ancak, kendi geleceğinden daha çok, Ukrayna'ya yönelik Rus saldırılarının devam ettiği süreçte, ailesinin kaderinden endişe duyuyor.
Suzanski, "Çıktığım zamana kadar, akrabalarımın hiçbiri kalmamış olabilir" diye endişeleniyor.
(Washington Post)