Sırbistan'ın iç pazarı, Alman otomotiv endüstrisiyle olan güçlü bağı ve bu sektörde parça ile bileşen üreten 200'den fazla şirket aracılığıyla küresel bozulmalara karşı oldukça hassas bir konumda olduğu belirtildi. Amerika Birleşik Devletleri'nin Avrupa Birliği'nden ithal edilen otomobil ve kamyonlara uygulanan gümrük vergilerini yüzde 15'ten yüzde 25'e çıkaracağını açıklaması, sektördeki krizi daha da derinleştirdi. Enerji fiyatlarındaki artış, jeopolitik gerilimler ve helyum gibi temel hammaddelerin kıtlığı da endüstri üzerindeki yükü artırdığı kaydedildi. Nisan ayında Alman otomotiv endüstrisinin faaliyetlerinin daha da zayıfladığı, satışların yavaşladığı ve belirsizliğin arttığı yeni raporlarda vurgulandı. Deutsche Welle gazetecisi Srećko Matić, en son araştırmaların Almanya'daki gerçek durumu tamamen yansıttığını belirtti. Matić, otomotiv endüstrisindeki krizin yeni olmadığını, yıllardır gelişen ve Ukrayna'daki savaşın başlamasıyla şiddetlenen uzun vadeli bir sorun olduğunu kaydetti. Ancak, krizin nedenlerinin daha derin köklere sahip olduğunu ve sadece Ukrayna ile ilgili olmadığını vurguladı. Matić, otomobil endüstrisinin ülkenin ekonomisi için taşıdığı büyük önem nedeniyle Almanya'da ciddi bir endişe olduğunu dile getirdi. Bu sektörün, 2023 yılında yaklaşık 773 bin kişiye istihdam sağlayan (2018'deki 834 binlik rekor seviyeden biraz düşük) kilit bir sanayi dalı olduğu bildirildi. Endüstrinin toplam yıllık cirosunun 564 milyar avroya ulaştığı açıklandı. Sektörün ne kadar önemli olduğunu 'Volkswagen öksürdüğünde Almanya nezle olur' sözü ile aktarıldı. Tam da bu nedenle, şirketlerin yüksek işçilik maliyetleri, pahalı enerji ve üretim nedeniyle üretimi giderek yurt dışına taşıması anlamına gelen sanayisizleşme senaryosundan korkulduğu belirtildi. Matić, bunun zaten büyük ölçüde yaşandığını, zira Alman üreticilerin otomobillerinin çoğunun aslında Almanya dışında üretildiğini vurguladı. Almanya'da yılda yaklaşık dört milyon araç üretilirken, yurt dışında yaklaşık on milyon araç üretildiği kaydedildi. İstihdam konusunda Matić, sektördeki iş sayılarının azaldığını ekledi. Geçen yıla ait kesin veriler olmamakla birlikte, Volkswagen gibi büyük şirketlerin zaten işten çıkarma programlarını duyurduğu veya başlattığı için bir düşüşün yaşandığı açıklandı. Bunun, herkes için anında işten çıkarmalar anlamına gelmediğini, ancak bazı işçiler için sektörde artık yer kalmayacağı anlamına geldiğini belirtti. Matić, bu krizin sadece Volkswagen, Mercedes, Porsche, Audi veya BMW gibi büyük üreticilerle sınırlı kalmadığını, aslında tüm sektöre yayıldığını belirtti. Bu krizin sonuçlarından birinin, yurt dışındaki tesislerinde de büyük çalkantılı değişiklikler yaşanması olduğu, bunun Sırbistan'da da hissedildiği aktarıldı. Bazı Alman üreticilerin, örneğin CTF Friedrichshafen'in şimdiden işçi çıkarmayı duyurduğu veya başlattığı kaydedildi. Diğerlerinin ise üretimi Sırbistan'dan daha ucuz ve elverişli olan başka ülkelere taşımaya karar verdikleri Matić tarafından açıklandı. Alman yetkililerin krize nasıl tepki verdiği ve somut bir devlet yanıtı olup olmadığı sorulduğunda Matić, yıllardır net bir stratejinin eksik olduğunu vurguladı. Matić, hükümetin birkaç yıldır sihirli bir çözümü olmadığını ve aslında Alman otomotiv endüstrisinin geleceğinin nasıl görünmesi gerektiği konusunda net bir rotasının bulunmadığını belirtti. Alman otomotiv endüstrisindeki temel sorunlardan birinin, özellikle elektrikli araç sübvansiyonları konusunda tutarsız devlet politikası olduğu kaydedildi. Hükümetin birkaç yıl önce elektrikli otomobillere geçişi hızlandırmak ve yerli üreticilerin Çinli rakiplere karşı rekabet gücünü artırmak için teşvikler sunduğunu, ancak bu programın bütçe sorunları nedeniyle kısa sürdüğünü ve aniden kaldırıldığını aktardı. Matić, bu kararın tüketiciler ve üreticiler arasında büyük bir belirsizliğe yol açtığını vurguladı. Vatandaşların, gelecekte hangi politikanın geçerli olacağına dair net bir garanti olmaksızın, kanıtlanmış güvenilir içten yanmalı motorlu araçlarda kalıp kalmayacakları veya elektrikli araçlara geçip geçmeyecekleri konusunda ikilemde kaldıkları belirtildi. Bu öngörülemezliğin, sektördeki mevcut krizin siyasi nedenlerinden biri olduğunu Matić kaydetti. Ancak Matić, belirli olumlu örnekleri de işaret etti. Piyasadaki nadir istikrarlı oyunculardan biri olarak, daha sürdürülebilir bir yaklaşım bulmayı başaran BMW'yi gösterdi. Bu stratejide kilit bir rolü, şirkette yakında lider bir pozisyonu üstlenecek olan Sırp kökenli yönetici Milan Nedeljković'in oynadığı aktarıldı. Nedeljković'in yaklaşımının, elektrikli araçların paralel gelişimi ve klasik içten yanmalı motorların iyileştirilmesi olmak üzere 'iki raylı strateji'ye dayandığı açıklandı. Bu çeşitlendirmenin, BMW'nin riski azaltmasını ve özellikle Alman tüketicilerinin hala oldukça muhafazakar olduğu göz önüne alındığında, farklı pazarlara ve müşteri alışkanlıklarına uyum sağlamasını sağladığı belirtildi. SUV araçlar gibi yeni modellerin iyi satışlar kaydettiği ve Alman üreticilerin, Çin'den gelen rakiplere kıyasla daha yüksek fiyatlara rağmen, giderek daha zorlu pazar koşullarında rekabetçi kalabileceklerini ve varlıklarını sürdürebileceklerini gösterdiği vurgulandı. Miloš Maksimović, krizin etkisinin ikinci el otomobil pazarında kısmen görüldüğünü ancak gerçek etkilerin henüz hissedilebileceğini açıkladı. İkinci el araçlara olan talebin halihazırda arttığını, geçen yıla göre yaklaşık yüzde dokuzluk bir artış kaydedildiğini ve bunun alıcıların giderek bu pazar segmentine yöneldiğini gösterdiğini belirtti. Maksimović, pandemi dönemindeki tecrübeleri hatırlattı. Tedarik zincirindeki aksaklıklar ve mikroçip kıtlığı nedeniyle yeni araç sıkıntısı yaşandığı, bunun da yeni ve ikinci el otomobil fiyatlarında artışa yol açtığı, fiyatların daha sonra eski seviyelerine dönmediğini, aksine 2025 yılına kadar yaklaşık yüzde beş daha arttığını aktardı. Benzer bir senaryonun tekrarlanabileceği konusunda uyarıda bulunan Maksimović, yüksek Amerikan gümrük vergileri nedeniyle Almanya'dan otomobil ihracatının düşmesi halinde parça talebinin de azalacağını, ancak aynı zamanda piyasada ikinci el araç sıkıntısı yaşanabileceğini vurguladı. Bunun nedeninin, sahiplerin arabalarını daha uzun süre elinde tutacak olmaları ve bunun doğrudan arzı etkilemesi olduğu açıklandı. Bu nedenle, fiyatların artmasını bekleyebileceğimizi, ancak bunun şu anda kesin olarak söylenemeyeceğini kaydetti. Maksimović, gümrük vergilerinin endüstri üzerindeki daha geniş etkisine de işaret etti. Sırbistan'da küresel modellere yönelik otomobil parçaları üretilen bir örneği göstererek, 'Bir anda bir bileşen yüzde 35 daha pahalı hale geliyor' sözlerini aktardı. Siyasi kararların üretim maliyetini ve rekabet gücünü doğrudan nasıl etkilediğini vurguladı. Bunun dolaylı olarak, bileşen üretiminden araç fiyatlarına kadar iç pazara da yansıdığı belirtildi.