Sırbistan Anayasa Mahkemesi Başkanı Vladan Petrov, siyasi faaliyetlerde bulunduğunun tespit edilmesi halinde istifa edeceğini açıklamış olmasına rağmen, siyasi geçmişine dair somut kanıtların ortaya çıkması ülkede geniş yankı uyandırdı. Bu durum, Sırbistan'da yargı bağımsızlığına yönelik endişelerin arttığı bir dönemde gündeme geldi. Petrov'un iktidar partisine ve Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić'e uzun süredir verdiği açık destek, yargı kurumları içinde tarafsızlık ilkesinin ihlal edildiği yönündeki iddiaları güçlendiriyor.

Sırbistan'da yargı bağımsızlığını fiilen ortadan kaldırdığı belirtilen bir dizi adli yasanın mecliste kabul edildiği sırada, Anayasa Mahkemesi Başkanı olarak atanan Petrov'un yükselişi dikkat çekti. Petrov daha önce, siyasi faaliyet yasağını ihlal eden ve mevcut hükümetin açık muhalifi olarak kendini tanımlayan hakimlerin görevden alınması gerektiğini belirtmişti. Petrov, bu durumu "çıkar çatışması" olarak nitelendirerek, hakimlik görevinin kaybedilmesiyle cezalandırılabileceğini kaydetmişti. İnternet üzerinden kolayca doğrulanabilecek bilgiler olmasına rağmen Petrov, siyasetle uğraştığı tespit edilirse istifa edeceğini bildirmişti. Sırbistan Devlet Televizyonu'na (RTS) verdiği bir demeçte ise şu ifadeleri kullanmıştı: "Ben yargı erki tarafından seçildiğim için, eğer bu yargı erki benim çıkar çatışması yasağını ihlal ettiğimi, siyasetle uğraştığımı, rejimin veya herhangi birinin, belki de tek bir kişinin yararına siyasi faaliyet gösterdiğimi tespit ederse, bu teklifi belirlediklerinde Anayasa Mahkemesi başkanlığı ve üyeliğinden istifa edeceğim. Beni görevden alması için Ulusal Meclis'i beklemeyeceğim çünkü Anayasa Mahkemesi hakimi olma meşruiyetimi siyasetten değil, yargı erkinden aldım." Petrov'un siyasi angajmanına dair kanıtlar oldukça şeffaf. Kendisi, 2017 yılında "Daha İyi Bir Sırbistan İçin Bildiri" başlıklı metni imzalayarak Aleksandar Vučić'e olan bağlılığını gösteren 650 kişi arasında yer almıştı. Petrov, 2017'de N1 televizyonuna konuk olduğu bir programda, "Vučić'in siyasi deneyimi, iktidar mekanizmalarını bilmesi, kişisel özellikleri ve tartışmasız karizması, azmi, çalışması... halk seçerse Anayasa'ya uygun bir cumhurbaşkanı alacağımızın garantisidir. Bence bugüne kadar böyle bir cumhurbaşkanımız olmadı" ifadeleriyle Vučić'e destek verdiğini vurgulamıştı. Ertesi yıl, 2018'de ise "Aleksandar Vučić - Belgrad'ı Sevdiğimiz İçin" listesine destek sağlamıştı. Ayrıca tartışmalı Anayasa Mahkemesi Başkanı, Vučić'in birkaç yıldır duyurulan ancak henüz hayata geçmemiş olan "Halk ve Devlet Hareketi"nin kurucuları arasında da yer alıyor. Petrov, bu hareket hakkında konuşurken Vučić'in dış politikayı "mucizevi bir şekilde" yürüttüğünü, çalışmalarının büyük bir adanmışlık gerektirdiğini ve bir kişinin sahada siyasi iradeyi tek başına inşa edemeyeceğini, edebilse bile kendi sağlığını tehlikeye atacağını aktarmıştı. Vidovdan'ın Sırplar için en önemli bayram olduğunu ve 28 Haziran'ın bu hareketin kuruluş tarihi olarak planlanmasının tesadüf olmadığını da kaydetmişti. Petrov, Sırp İlerleme Partisi milletvekili Uglješa Mrdić tarafından önerilen adli yasa paketinin mimarı Mrdić ile birlikte, yargı bağımsızlığının ortadan kaldırılması sürecinde rejimin ana işbirlikçisi olarak değerlendiriliyor. Petrov, "Mrdić yasaları" olarak bilinen adli yasa paketini imzalamasında Cumhurbaşkanı'nın herhangi bir sorun olmadığını ifade etmişti. "Devlet Başkanı, yasayı ilan etmeden önce, Ulusal Meclis tarafından kabul edilen yasanın Anayasa'ya uygun olup olmadığını veya teoride dediğimiz gibi siyasi olarak uygun olup olmadığını, ciddi eksiklikler, kötü çözümler olup olmadığını değerlendirebilir. Eğer bu yasalar ilan edilir ve yürürlüğe girerse zararlı sonuçlara yol açabilir" değerlendirmesinde bulunmuştu.

Avukat Rodoljub Šabić, Nova TV'ye verdiği demeçte, Vladan Petrov'un istifa açıklamasının ciddi olmadığını, önceki açıklamalarının yol açtığı sert eleştirileri hafifletme çabası olduğunu belirtti. Šabić, özellikle mevcut hükümetten memnuniyetsizliğini dile getiren tüm hakimlerin görevden alınması gerektiği yönündeki sözlerinin tartışmalara yol açtığını vurguladı. Šabić, Petrov'un bu açıklamanın kendisini bağlamadığına ve siyasetle uğraştığının "tespit edilme" ihtimalinin bulunmadığına inandığını dile getirdi. Šabić, "Gerçek şu ki, o siyasetle uğraşıyor" ifadelerini kullanarak, Petrov'un 2017 Mart'ında, cumhurbaşkanlığı seçimleri öncesinde "Daha İyi Bir Sırbistan İçin Bildiri"yi imzalayarak aktif olarak seçim kampanyasına katıldığını hatırlattı. Šabić, Petrov'un Anayasa Mahkemesi üyeliğine seçildikten sonra da benzer faaliyetlere devam ettiğini aktardı. Ayrıca, kendisinin otoriter, hatta otokratik yönetim modelini destekleyen ve Anayasa ihlallerini önemsizleştiren açıklamalar yaptığını, Cumhurbaşkanı'nın "devlet başkanı" olduğunu ve "otoritesinin tartışılmaz" olduğunu yinelediğini belirtti. Šabić, Vladan Petrov'un kariyerindeki ilerlemenin, iktidar partisine verdiği destekle doğrudan ilişkili olduğunu da kaydetti. Anayasa Mahkemesi başkanı olarak, çeşitli yollarla siyasi mücadeleye yardım sağlama konumunda olduğunu aktaran Šabić, 2023 Aralık seçimlerindeki muhalefet itirazlarının çözümsüz kalmasını örnek gösterdi. Šabić, Anayasa'nın kuvvetler ayrılığını güvence altına aldığı bir ülkede, "yargının yürütmeden koparıldığı" şeklindeki o meşhur cümleyi sarf eden birinin Anayasa Mahkemesi başkanı veya hakimi olarak seçilmesinin inanılmaz ve açıklanamaz olduğunu sözlerine ekledi.

Yıllardır Hukuk Fakültesi'nde profesör ve Anayasa Mahkemesi hakimi olan Vladan Petrov'un siyasi eğilimi, Sırbistan'daki üniversite öğrencilerinin grevlere başlaması ve taleplerini dile getirmesiyle daha da belirginleşti. Petrov, bir yıl önce dönemin hükümeti tarafından Venedik Komisyonu üyeliğine yeniden atanmıştı. Öğrenci ve sivil mücadeleler hakkında defalarca olumsuz yorumlar yapan Petrov, Pionirski Park'taki gayriresmi kampı ziyaret ederek ve Rio Tinto karşıtı protestolar hakkında olumsuz yorumlarda bulunarak duruşunu pekiştirmişti. Petrov'un Rio Tinto'nun "Jadar" projesini durdurma kararının anayasaya aykırı olduğunu ilan eden Anayasa Mahkemesi hakimleri arasında yer alması da dikkat çekiyor.