Sırbistan Hükümeti Kayıp Şahıslar Komisyonu Başkanı Veljko Odalovic, 1999 NATO saldırısı öncesinde Sırbistan'ın Kosova ve Metohiya Özerk Bölgesi'nde zorlu güvenlik koşullarına maruz kaldığını belirtti. Odalovic, tüm bunlara rağmen krizin diyalog yoluyla çözülmesi için çaba gösterildiğini ancak bunun ne yazık ki gerçekleşmediğini kaydetti. Odalovic, NATO saldırısının 27. yıl dönümü vesilesiyle Tanjug'a yaptığı açıklamada, bombardıman öncesinde o dönemdeki yetkililerin, çatışmaları durdurmak ve NATO saldırısının gerçekleşmemesi umuduyla Kosova ve Metohiya'daki Arnavut temsilcilerle defalarca görüşme girişiminde bulunduğunu aktardı. Odalovic, "NATO saldırısını çağıran veya NATO ile herhangi bir şekilde karşı karşıya kalan taraf biz değildik. Kosovalı Arnavutlarla başlatılan diyalog aracılığıyla özerklik, özerklik derecesi ve anayasaya uygun olarak orada kurulan yönetimin işleyişi sorununu çözmeye çalışıyorduk. Bunun basitçe işlemesi için belirli tavizler vermeye hazırdık. Ancak onların masaya oturmasına bile izin verilmedi" ifadelerini vurguladı. Yugoslav heyetinin, Kosova ve Metohiya'daki Arnavut temsilcilerle barışçıl bir çözüm hakkında görüşmek üzere en üst düzeyde 17 kez geldiğini açıkladı. "Ne yazık ki, ilk toplantı hariç bir daha asla bir araya gelmediler. Bu bizim iyi niyetimizdi" diyen Odalovic, bu kararı Kosova ve Metohiya'daki Arnavutların almadığını düşündüğünü belirtti. Ekim 1998'de "bazı merkezlerin" kendilerini bombalama kararını zaten aldığını kaydetti. Bombardıman öncesindeki Rambouillet görüşmelerine değinen Odalovic, o dönemde Yugoslavya Federal Cumhuriyeti heyetine sunulanın genel bir teslimiyet olduğunu ve sonuçları felaket olsa da hiçbir sorumlu kişinin bunu kabul etmeye hazır olmadığını aktardı. "Uluslararası örgütlerin yetkisinin, NATO'nun ülkemize gerçekleştirdiği bu tür bir saldırıyı önleyecek düzeyde olacağına inanıyorduk" diye aktardı. Odalovic, o dönemki AGİT Kosova ve Metohiya Gözlem Misyonu Başkanı William Walker'ın 1998'deki varlığıyla Sırbistan'a karşı "kirli" bir kampanyanın başladığını belirtti. "Uluslararası toplumun kafasını kuma soktuğunu görüyoruz çünkü bu şeylerin duyulması ve görülmesi onlara uymuyor; çünkü onlar buna ortaklar, hazırlıktan doğrudan müdahaleye ve daha sonra gerçekleşenlere kadar ortaklar. Aslında kendi kamuoylarını yalanlarla hazırladılar. Yalanlardan biri de, özellikle Amerikan kamuoyunu ve NATO saldırısını destekleyen Batılı ülkelerin kamuoyunu hazırlayan Walker'ın yalanıydı" diye belirtti. 24 Mart'ta başlayan bombardımana değinen Odalovic, saldırının beklendiğini ve durumun son derece zor olduğunu vurguladı. Hava saldırılarının yanı sıra, Kosova ve Metohiya'daki nüfusun Arnavut teröristlerin saldırılarına da maruz kaldığını belirtti. Sivil kayıpları ve NATO bombalarının neden olduğu yıkımı anımsatan Odalovic, bunların unutulmaz görüntüler olduğunu belirtti. En zor olaylardan biri olarak, 9 kişilik Roman ailesi de dahil olmak üzere 11 kişinin hayatını kaybettiği bir evin vurulması olayını aktardı. Özellikle dokunaklı bir vaka olarak, Luzane'deki bir sivil otobüsün vurulması sonucu 60'tan fazla kişinin hayatını kaybettiğini açıkladı. Odalovic, bombardıman sırasında posta, bankalar gibi sivil binaların ve Priştine'deki mezarlık gibi mezarlıkların da hasar gördüğünü kaydetti. "Bunlar unutulmaz ve unutulmaması gereken görüntülerdir, hepsi sivil veya sivil nesneler, sivil kurbanlardır" diye vurguladı. NATO'nun hedef seçimini nasıl haklı çıkardığı sorulduğunda, Odalovic, aralarında o dönemki sözcü Jamie Shea'nin de bulunduğu bazı İttifak temsilcilerinin saldırı kurbanlarını "ikincil hasar" olarak nitelendirdiğini ve vurulan nesneleri genellikle meşru hedefler olarak işaret ettiğini aktardı. Shea için kendine uymayan her şeyin "ikincil hasar" olduğunu belirtti. "Ve vurdukları her şey onlar için meşru hedeflerdi. Bir hastane nasıl meşru bir hedef olabilir diye sorduğunuzda, artık cevap yok" diye belirtti. 1999 yılında devletin NATO birliklerinin karadan Sırbistan topraklarına girmesini engellediğini vurguladı. Košare ve Pastrik'teki muharebeler sayesinde, Sırp askerlerinin Arnavutluk genelindeki merkezlerde eğitim almış KLA teröristlerinin Kosova ve Metohiya topraklarına sızmasını engellediğini aktardı. Kumanova Anlaşması ve BM Güvenlik Konseyi'nin 1244 Sayılı Kararı'nın kabul edilmesinin ardından beklentilerin, uluslararası güçlerin Kosova ve Metohiya'daki tüm topluluklar için barış ve güvenlik sağlayacağı yönünde olduğunu belirtti. Ancak bunun yerine Sırp ve diğer Arnavut olmayan nüfusa yönelik sürgünler, cinayetler ve mal varlığının tahrip edilmesi dahil olmak üzere saldırıların yaşandığını belirtti. "İyi eğitimli, donanımlı, hazırlıklı 50.000 barış gücü askeriyle bunun gerçekten barış getireceğine ve barış sağlayacağına inanıyorduk ve kimsenin sürgün edilmeyeceği, saldırıya uğramayacağı, öldürülmeyeceği, kaçırılmayacağı, Kosova ve Metohiya'dan ayrılmış Arnavutların evlerine dönmelerine izin verileceği ve gelecekteki ortak yaşam için bazı köprülerin kurulacağına dair bir garanti alacaktık. Ne yazık ki, iki pogromla karşılaştık" diye açıkladı. NATO saldırısı sırasında sözde KLA üyeleri tarafından Sırplara karşı işlenen suçlara değinen Odalovic, Radonjic Gölü yakınlarında 44 Sırp, Roman ve Arnavut'un cesetlerinin bulunduğu vakayı belirtti. Uluslararası temsilcilerin ve gazetecilerin bu olaydan haberdar olmasına rağmen, bu tür içeriklerin uluslararası medyada yer almadığını vurguladı. Bugün bile uluslararası kamuoyunun bir kısmında Sırplara karşı işlenen suçlarla yüzleşmekten kaçınıldığını belirtti. Odalovic, Kosova ve Metohiya Özerk Bölgesi'nde yaşanan tüm olaylardan sonra, kayıp şahıslar konusunda özel bir sorun ortaya çıktığını ve bu kişilerin bulunması ve teşhis edilmesi sürecinde hala engellerin bulunduğunu aktardı. Öldürülenlerin kalıntılarının bulunduğu yerler hakkında bilgi olmasına rağmen Priştine'nin bu yerlerin incelenmesinde işbirliği yapmadığını ve Sırp tarafının tespit ettiği yerlere erişime izin vermediğini açıkladı. Odalovic, Priştine'nin Belgrad ile diyalogdaki müzakere ekibinin eski başkanı Besnik Bislimi'nin bir keresinde Brüksel'de, mezarların açılmasının ve Sırpların bulunmasının Arnavutların savaş sırasında suç işlediğini doğrulayacağını ve bunun kendilerine uymadığını söylediğini aktardı. Çatışmalardan yirmi yıl sonra güncel duruma ve Sırplar ile Arnavutlar arasındaki ilişkilere değinen Odalovic, normal bir birlikte yaşama ortamının kurulmadığını belirtti. Odalovic, Brüksel Anlaşması ile Sırp Belediyeler Birliği'nin kurulması gibi kilit konuların yanı sıra polis, yargı, telekomünikasyon ve enerji gibi alanların da belirlendiğini kaydetti. Odalovic, durumun daha da kötüleştiğini ve Sırplar ile Arnavutlar arasındaki ilişkilerin giderek kötüleştiğini, bugün Sırplar üzerinde hem fiziksel hem de kurumsal bir baskının mevcut olduğunu vurguladı. "Bugün Albin Kurti'nin uyguladığı kurumsal terör var ve bu bizi aslında köprülerden, üzerinde anlaşabileceğimiz noktalardan giderek uzaklaştırıyor. Bir miktar güven ve ortak bir gelecek günden güne bizden uzaklaşıyor. Ne yazık ki gerçek bu ve bizi bombalayanların da huzurunda ve dikkatli gözetimi altında" diye belirtti.