Sırbistan'da, Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić'in imzaladığı ve yakın zamanda Sırbistan Meclisi'nde kabul edilen yeni yargı yasalarının, Organize Suçlar Savcılığı'nın (TOK) "Genelkurmay" ve "Saçak" yolsuzluk davalarındaki soruşturmalarını susturmak amacıyla çıkarıldığı kamuoyunda geniş yankı buldu. Söz konusu yasaların teklif sahibi Milletvekili Uglješa Mrdić, bu düzenlemelerin Sırp İlerleme Partisi (SNS) bakanlarının ve hatta Cumhurbaşkanı Vučić'in tutuklanmasını engellemek için yapıldığını açıkça belirtti. Bu açıklama, yasaların çıkarılma nedenine dair "yargıya karşı bir darbe" olduğu yönündeki şüpheleri ortadan kaldırdı.

Hükümet yetkilileri ve Cumhurbaşkanı Vučić, yasaların kendi meslektaşlarını koruma çabalarıyla ilgili olduğu iddialarını reddetti. Ancak, yasa teklifini sunan Milletvekili Uglješa Mrdić, yeni yasa setinin çıkarılmasının gerçek nedenine dair tüm şüpheleri ortadan kaldırdı. Mrdić, "Çünkü SNS'li bakanları tutuklamaya başladılar. Çünkü sonunda Cumhurbaşkanı Vučić'i tutuklamak istediler, açık olalım. Çünkü insanları tutuklamaya başlayacaklardı. Renkli bir devrimi sonuna kadar götürüp devleti yıkmak istiyorlardı" ifadelerini kullanarak, yasaların SNS'li bakanların ve hatta devlet başkanının tutuklanmasını engellemek amacıyla çıkarıldığını kaydetti. Uzmanlar ise Mrdić tarafından teklif edilen ve Vučić tarafından imzalanan yasaların, Sırbistan'daki savcılıkların yetki ve yapısını tamamen değiştirdiğini, aynı zamanda Kamu Organize Suçlar Savcılığı'nın (JTOK) çalışmalarını felç ettiğini vurguladı.

Organize Suçlar Savcılığı (TOK), Sırp İlerleme Partisi'nin (SNS) üst düzey yetkililerine karşı yürütülen en hassas davaları üstlenmektedir. Bu davalardan biri olan "Genelkurmay" davasında, Kültür Bakanı Nikola Selaković ve üç devlet görevlisi, NATO bombardımanında hasar gören Genelkurmay binasının kültürel miras statüsünü yasa dışı yollarla kaldırmak ve lex specialis çıkarmak için sahte belge düzenlemekle suçlanıyor. Özel Mahkeme'de yapılan duruşmada sanıklar suçlamaları reddetmişti. Bu dava ile Maliye Bakanı Siniša Mali'nin de adı geçmektedir. Mali'nin, dönemin Kültür Varlıkları Koruma Kurumu müdürü üzerinde baskı kurduğu, özel bir kartla Genelkurmay anlaşmasını onayladığı ve eski Sağlık Bakanı Danica Grujičić'in ifadesine göre, Trump'ın danışmanı Richard Grenell'e binanın yerini önerdiği belirtilmektedir. TOK'un yürüttüğü diğer önemli dosya ise "Saçak" davasıdır. Bu davada, Sırbistan bütçesini demiryolu modernizasyonunda 115 milyon dolardan fazla zarara uğratan yolsuzluk iddiaları nedeniyle eski bakanlar Goran Vesić ve Tomislav Momirović hakkında mali usulsüzlük soruşturmaları yürütülmektedir.

Avukat Božo Prelević, Uglješa Mrdić'in açıklamalarını "suçun itirafı" olarak değerlendirdi. Nova'ya verdiği demeçte Prelević, "Bu, bir milletvekilinin savcılık soruşturmalarını engellemesidir. Fiilen kendi parti liderini korumak için yargıya darbe yaptığını söylüyor. Bu, hukuk alanında bir emsaldir. Yasa teklifini Mrdić'in açıkça devlet başkanının talimatıyla yaptığını belirtti" sözleriyle tepkisini dile getirdi. Prelević, Mrdić'in suç işlediğini bir kez daha vurguladı. Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić'in de, Organize Suçlar Savcılığı'nın (TOK) "Genelkurmay" davasında kendisine karşı iddianame hazırlaması durumunda, şu an yargılanmakta olan Kültür Bakanı Nikola Selaković ve diğerlerine aynı gün af çıkaracağını açıkladığı hatırlatıldı. Vučić, savcılık temsilcilerini "pislik" olarak nitelendirdiği için sonradan özür dilemişti.

Kamu Organize Suçlar Savcılığı (JTOK), eski İnşaat, Ulaştırma ve Altyapı Bakanları Tomislav Momirović ve Goran Vesić ile diğer şüpheliler hakkında yürüttüğü soruşturmanın engellendiğini bildirdi. Savcılık, Sırbistan topraklarındaki Novi Sad-Subotica-Kelebija demiryolu hattının modernizasyonu ve yeniden inşası projesiyle ilgili para akışlarına yönelik soruşturma sürecinin, diğer devlet kurumlarının pasif kalması nedeniyle en başından itibaren ciddi şekilde yavaşladığını ve neredeyse imkansız hale geldiğini kaydetti. Polis, Vergi Polisi ve Kara Para Aklama Önleme Müdürlüğü'nden görev gücü üyelerinin çekilmesi ve savcılığın belge taleplerinin sürekli göz ardı edilmesi, ilgili delillerin elde edilmesini fiilen engelledi. Avrupa Entegrasyonu Bakanı Nemanja Starović ise yeni yargı yasalarının 2022 anayasal ilkeleriyle tamamen uyumlu olduğunu ifade etti. Starović, buna rağmen Avrupa Konseyi Venedik Komisyonu'ndan bir analiz talep edileceğini ve ihtiyaç duyulması halinde değişikliklere gidileceğini, ancak yasaların her halükarda yürürlüğe gireceğini vurguladı.

Bu bağlamda, Hukuk Fakültesi'nde profesör ve yakın zamanda Anayasa Mahkemesi Başkanı olarak atanan Vladan Petrov'un aynı zamanda Venedik Komisyonu üyesi olduğu belirtildi. Bu durum, Petrov'un son aylardaki açıklamaları ve tutumları dikkate alındığında şaşırtıcı bulunmuyor. Petrov'un, Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić tarafından duyurulan harekete açıkça destek verdiği, Voyvodina Deklarasyonu'nun yazımına katıldığı ve etik dışı davranışlarının engellenmesi talebiyle Yargı Araştırmaları Merkezi (CEPRIS) tarafından Venedik Komisyonu'na şikayet edilmesine neden olan bir dizi sorunlu açıklama yaptığı aktarıldı.