Belgrad'da bugün, Sırbistan Başbakanı Prof. Dr. Đuro Macut'un huzurunda, Sırp dili için ulusal dil modeli oluşturma ve Sırbistan'da yapay zeka altyapısı geliştirme konusunda sürekli işbirliği için bir protokol imzalandığı bildirildi. Protokolün IT ve e-Devlet Ofisi ile 11 kurum ve medya kuruluşu arasında yapıldığı belirtildi. İşbirliği protokolünü IT ve e-Devlet Ofisi Müdürü Mihailo Jovanović ile Sırbistan Milli Kütüphanesi, Svetozar Marković Üniversite Kütüphanesi, TANJUG haber ajansı, Sırbistan Radyo Televizyonu, Voyvodina Radyo Televizyonu, Službeni glasnik Kamu Şirketi ve Politika şirketi temsilcileri imzaladığını belirtti. Protokolün ayrıca Dil Kaynakları ve Teknolojileri Derneği (JeRTeh), ReLDI Dil Verileri Merkezi, Sırp Bilim ve Sanat Akademisi Sırp Dili Enstitüsü ve Yapay Zeka Araştırma ve Geliştirme Enstitüsü temsilcileriyle de imzalandığı açıklandı. Sırbistan Başbakanı Prof. Dr. Đuro Macut, protokolün Sırbistan'ı İngilizce gibi hakim dillerin veya diğer gelişmekte olan dillerin bulunduğu ülkeler seviyesine taşıyacak genel ulusal öneme sahip bir proje olduğunu vurguladı. Macut, bu şekilde hem kültürümüzü hem de varlığımızı koruyacağımızı, aynı zamanda verilerimizin güvenliğini ve bu büyük sanal alandaki iletişimi sağlayacağımızı belirtti. Kiril alfabesinin orijinalliğimizin bir parçası olduğunu ve bizi güvenli bir bölgeye taşıyacağını aktardı. Macut, protokolün imzalanmasının "tarihi bir an" olduğunu vurguladı ve Sırbistan için destansı boyutlarda bir girişim olduğunu kaydetti. Macut, "Bu şekilde, bizim bile tanımlayamadığımız büyük bir alana giriyoruz. Az önce yaptığımız toplantıda başlangıcın ve sonun nerede olduğunu anlamaya çalıştık. Başlangıcı belki tanımlayabiliriz çünkü Sırp dilinin, Sırp kültürünün, Sırp kimliğinin ve Sırbistan'daki bilimsel ve diğer tüm düşüncelerin tarihine döneceğiz. Ancak sonu bilinmiyor ve umarım bu model aslında Sırp dilinin büyük bir proje çerçevesinde uygulanması ve hayata geçirilmesi çalışmalarının başlangıcıdır. Yapay zeka çağında, Sırbistan'ın her alanda ilerlemesi için iyi bir araç ve yöntemimiz olur" ifadelerini kaydetti. Macut, Sırbistan'ın sahip olduğu tüm elektronik platformların uygulanmasıyla gelecek nesiller için eğitim modelinin geliştirilebileceğini ve kaliteli eğitimin sağlanabileceğini de belirtti. IT ve e-Devlet Ofisi Müdürü Mihailo Jovanović, Sırp dili için ulusal dil modeli inşa etmenin sadece teknolojik bir proje değil, 21. yüzyılda Sırp dili, kültürü, Sırp kimliği ve egemenliği meselesi olduğunu vurguladı. Jovanović, Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić tarafından sunulan Sırbistan 2030 Stratejisi doğrultusunda, yapay zekanın Sırp diline ve Sırp kültürüne uyarlanması gibi ulusal öneme sahip bir projenin gerçekleştirildiğini aktardı. Jovanović, "Bu, Sırp dilini, her iki alfabemizi – Kiril ve Latin alfabesini, her iki edebi telaffuzu – Ekavian ve Ijekavian'ı ve tüm lehçelerimizi koruduğumuz anlamına geliyor" ifadelerini aktardı. Jovanović, küresel yapay zeka modellerinin ağırlıklı olarak İngilizce üzerinde eğitildiğini ve Sırp dilinin bu modellerde mevcut olmasına rağmen yeterli ve kaliteli olmadığını belirtti. Jovanović, "Verilerde olmayan şey yapay zekada da olmayacaktır. Bu nedenle görevimiz, kütüphaneler, arşivler, medya, bilim, ekonomi ve uzmanlarla birlikte kaliteli veriler sağlamaktır" açıklamasını yaptı. Bu projenin Sırbistan'ın dijital egemenliğini ve yapay zeka çağındaki bağımsızlığını güçlendirmeye devam ettiğini vurgulayan Jovanović, verilerin Kragujevac'taki devlet Veri Merkezinde saklanacağını da belirtti. Jovanović, "Sırp dil modeli, Kragujevac'taki devlet veri merkezindeki süper bilgisayarlarda eğitilecek. Tüm mevcut bilgi ve teknolojileri kullanacağız, ancak bunları ihtiyaçlarımıza, dilimize ve kültürel bağlamımıza göre uyarlayacağız" şeklinde bildirdi. Jovanović, büyük Sırp dil modelinin vatandaşlar ve ekonomi için daha verimli bir yönetim, daha erişilebilir ve anlaşılır elektronik hizmetler, dijital asistanların geliştirilmesi, daha az kuyruk, daha az hata ve daha az gişe anlamına geldiğini vurguladı. Jovanović, "Eğitim ve bilim için bu, yeni bir araştırma alanı, yeni ürünlerin geliştirilmesi, aynı zamanda hem öğretmenlere hem de öğrencilere yardımcı olacak çözümlerin geliştirilmesi ve Sırp dilinde bilginin daha fazla erişilebilirliği anlamına geliyor" ifadelerini kaydetti. Jovanović, kurum ve kuruluşları büyük Sırp dil modelinin inşa edilmesi ulusal projesine katılmaya ve bir parçası olmaya çağırdığını aktardı. Ticaret Odası Başkanı Marko Čadež, bugünkü etkinliğin Sırbistan için önemli bir an olduğunu belirtti. Protokolün imzalandığı kurum ve kuruluşların veri dijitalizasyon süreçlerine yıllar önce girdiğini vurgulayarak, bu verilerin gelecekteki çalışmaların özünü oluşturduğunu vurguladı. Čadež, "Bundan sonraki adım, bu verilerin büyük Sırp dil modelinin eğitimi için hazırlanmasıdır. Veri olmadan bu mümkün değil, ancak bu süreci hem ülkemizde hem de yurt dışındaki bazı ortaklarımızla tasarlayan birçok kişinin çok daha ciddi ve karmaşık teknik desteği olmadan da mümkün değil" şeklinde bildirdi. Čadež ayrıca, iyi işlenmiş ve dijitalleştirilmiş verilere sahip şirketleri ve ekonomik aktörleri de bu projeye dahil olmaya ve katkıda bulunmaya çağırdığını belirtti. Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) Sırbistan Daimi Temsilcisi Yakup Beriş, protokolün imzalanmasının Sırbistan'da dijitalleşmenin bir teknolojik süreçten çok daha fazlası olduğunu ve dil teknolojilerinin ulusal bir öncelik olarak tanındığını vurguladı. Beriş, "Yapay zeka sistemlerinin eğitimi için yüksek kaliteli veri setlerine ve herkese Dijital Kamu Malı olarak sunulan yerelleştirilmiş yapay zeka modellerine yapılan yatırımların, yapay zekanın hem ekonomiye hem de vatandaşlara gerçek değer katacağına inanıyoruz" şeklinde kaydetti. Beriş, 170'ten fazla ülke ve bölgeyi kapsayan küresel UNDP ağı içinde Sırbistan'ın, dijitalleşmeye ve ulusal dil ile kültüre uyumlu yapay zeka gelişimine yönelik kapsamlı yaklaşımı sayesinde iyi bir uygulama örneği olarak tanındığını belirtti. Beriş, bunu çok az sayıda ülkenin iddia edebileceğini de kaydetti.